الگوهای فرزندآوری در ایران چه تغییری کرده است؟
مطالعات نشان می‌دهند آمال و آرزوهای زوجین در مورد آینده فرزندان‌شان، به سرمایه گذاری بیشتر برای تحصیلات فرزندان منجر شده و بر تصمیم آنان برای فرزندآوری موثر بوده است.
مطالعات باروری در سال‌های اخیر بر عوامل موثر بر کاهش باروری متمرکز بوده‌اند. عواملی مانند سیاست‌های دولتی از نظر گسترش آموزش عمومی به ویژه برای دختران، ایجاد سیستم شبکه بهداشتی و خانه‌های بهداشت، افزایش دسترسی به تسهیلات توسعه‌ای از جمله برق، آب لوله کشی، وسایل حمل و نقل و تکنولوژی ارتباطی تاثیر غیر مستقیم روی کاهش باروری داشته‌اند. افزایش تحصیلات دختران نیز به تاخیر ازدواج و فرزندآوری آنان منجر شده است.
طبق گزارش «سند تحولات و وضعیت جمعیت در جمهوری اسلامی ایران»، تفاوت‌های باروری بر حسب سواد و سطح تحصیلات در مطالعات مختلفی نشان داده شده است. به عنوان مثال در سال ۱۳۵۷، تعداد متوسط فرزندان به دنیا آمده زنان برای زنان بی‌سواد ۶.۶ فرزند و برای زنان با تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و دیپلم و بالاتر به ترتیب ۵.۳، ۳.۵ و ۱.۷ برآورد شد. در سال ۱۳۷۹ نیز بررسی جمعیت و سلامت نتایج مشابهی نشان داد. متوسط فرزندان زنده بدنیا آمده زنان بی‌سواد ۶.۵ فرزند، زنان ابتدایی ۴.۹ فرزند و زنان راهنمایی و دیپلم و بالاتر به ترتیب ۳.۷ و ۲.۷ فرزند داشتند.
سطح بالای باروری در دهه ۱۳۵۰ به علت این است که در ساختار سنی - تحصیلی کشور، بیشتر زنان یا بی‌سواد بودند و یا تحصیلات پایینی داشتند. برعکس در پایان دهه ۱۳۷۰، به علت افزایش سواد و تحصیلات زنان، ترکیب سنی - تحصیلی متفاوتی نسبت به گذشته در کشور حاکم بود و همین موضوع تاثیر قابل توجهی در پایین بودن سطح باروری داشت. برخی مطالعات نشان می‌دهد عامل سطح تحصیلات هنوز تعیین کننده مهمی برای سطوح باروری به حساب می‌آید و اشتغال نیز به نسبت ۲۰ سال قبل و نیز در بین کوهورت‌های کنونی به نسبت کوهورت‌هایی که پیشتر دوران فرزندآوری خود را پشت سر گذاشته‌اند، نقش تعیین کننده‌تری در میزان و الگوی فرزندآوری دارد.
با توجه به بالا بودن سطح تحصیلات در ایران، انتظار می‌رود در آینده باروری زنان تحصیل کرده به ویژه زنان شاغل، تاثیر قابل توجهی در سطح و الگوی باروری داشته باشد. تدوین مقررات و قوانین حمایتی برای فرزندآوری که امکان ترکیب ادامه تحصیل، اشتغال و فرزندآوری را فراهم کند، در تثبیت یا افزایش نسبی باروری موثر خواهد بود/ ایسنا
728
