​ثبات ژئوپلیتیک در دهه‌های آینده نه با تانکر‌های نفت در تنگه‌ها، بلکه با تاب‌آوری شبکه‌های برق سنجیده می‌شود/ گذار از «ژئوپلیتیک بشکه» به «ژئوپلیتیک وات»

آرش رئیسی‌ نژاد، پژوهشگر مهمان مدرسه اقتصادی لندن و عضو سابق هیئت علمی روابط بین‌الملل دانشگاه تهران در کانال تلگرامی خود نوشت: مقاله بلومبرگ با عنوان «عصر بعدی ثبات ژئوپلیتیک با نیروی برق تامین خواهد شد» ، به تحلیل تحول بنیادین در ساختار قدرت جهانی می‌پردازد. خلاصه نکات کلیدی این مقاله به شرح زیر است:

​۱. گذار از «ژئوپلیتیک بشکه» به «ژئوپلیتیک وات»

​این مقاله استدلال می‌کند که جهان در حال عبور از دورانی است که در آن امنیت ملی و ثبات بین‌المللی بر پایه دسترسی به نفت و گاز (سوخت‌های فسیلی) تعریف می‌شد. در عصر جدید، برق به ارز اصلی قدرت تبدیل شده است. برخلاف نفت که وابسته به منابع جغرافیایی خاص است، قدرت برقی بر پایه تکنولوژی، ظرفیت شبکه و توانایی مدیریت تقاضاهای عظیم استوار است.

​۲. هوش مصنوعی؛ کاتالیزور جدید تقاضا

​یکی از محورهای اصلی مقاله، نقش انفجاری هوش مصنوعی (AI) در تغییر موازنه انرژی است. بلومبرگ اشاره می‌کند که مراکز داده (Data Centers) برای آموزش و اجرای مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی به مقادیر بی‌سابقه‌ای از برق نیاز دارند. کشورهایی که بتوانند برق پایدار، ارزان و سبز تولید کنند، به قطب‌های جدید نوآوری و قدرت اقتصادی تبدیل خواهند شد.

​۳. امنیت ملی و حاکمیت انرژی

​مقاله بر مفهوم «حاکمیت برقی» تاکید دارد. در این دوران:

​انرژی هسته‌ای: دوباره به عنوان یک ستون استراتژیک مطرح شده است؛ به‌ویژه راکتورهای کوچک مدولار (SMRs) که می‌توانند توان پایداری برای صنایع سنگین و دیتاسنترها فراهم کنند.

​شبکه‌های هوشمند: امنیت فیزیکی و سایبری شبکه‌های برق به اندازه امنیت مرزها اهمیت یافته است.

​زنجیره تامین مواد معدنی: کنترل بر مس، لیتیوم و سایر فلزات استراتژیک که برای برق‌رسانی (Electrification) ضروری هستند، جایگزین کنترل بر میادین نفتی شده است.

​۴. تغییر در ائتلاف‌های جهانی

​بلومبرگ پیش‌بینی می‌کند که رقابت میان قدرت‌های بزرگ (به‌ویژه آمریکا و چین) اکنون در جبهه «برتری الکتریکی» جریان دارد. کشورهایی که در تولید انرژی‌های تجدیدپذیر و تکنولوژی‌های ذخیره‌سازی پیشرو هستند، متحدان جدیدی پیدا خواهند کرد و وابستگی به صادرکنندگان سنتی سوخت‌های فسیلی کاهش خواهد یافت.

​نتیجه‌گیری مقاله

​ثبات ژئوپلیتیک در دهه‌های آینده دیگر نه با تانکر‌های نفت در تنگه‌ها، بلکه با تاب‌آوری شبکه‌های برق و پیشتازی در فن‌آوری‌های پاک سنجیده می‌شود. کشوری که شبکه برق قدرتمندتر و پایدارتری داشته باشد، در رقابت اقتصادی و نظامی قرن بیست و یکم دست بالا را خواهد داشت.