جنگ ایران و چالش پایان عمر مزارع باد فراساحلی اروپا

در بخش‌های پیشین دیدیم که اروپا، زادگاه صنعت باد فراساحلی، اکنون با یک پارادوکس کلیدی مواجه است، و بین رهبری بازار انرژی تجدیدپذیر یا رکود در این صنعت قرار دارد. ناوگان اروپایی صنعت باد فراساحلی که زمانی پیشگام جهان بود، اکنون به پایان چرخه عمر خود نزدیک می‌شود. بر اساس گزارش سالانه انجمن انرژی بادی اروپا "26 گیگاوات از مزارع بادی اروپا بیش از 20 سال کار کرده‌اند و تا سال 2030، این رقم به 57 گیگاوات خواهد رسید." (WindEurope 2024, p. 32)این وضعیت، یک فرصت استراتژیک برای بازآفرینی (Repowering) و همزمان یک چالش زیست‌محیطی برای از رده خارج کردن (Decommissioning) ایجاد کرده است. در این بخش، به کالبدشکافی این دو مسیر و پیامدهای آن برای آینده صنعت باد اروپا می‌پردازیم.

بازآفرینی در سال 2024: آمار و واقعیت‌ها

"اروپا در سال 2024 در مجموع 1.3 گیگاوات ظرفیت بادی را از رده خارج کرد و در همان زمان 1.6 گیگاوات ظرفیت بازآفرینی‌شده را به بهره‌برداری رساند. افزایش خالص ظرفیت در این سال 15 گیگاوات بوده است."  (WindEurope 2024, p. 9)

تفکیک کشوری از رده خارج کردن و بازآفرینی مزارع در 2024:

(WindEurope 2024, p. 17, Figure 5)

همان‌طور که مشاهده می‌شود، آلمان با 712 مگاوات از رده خارج کردن و 1,096 مگاوات بازآفرینی، پیشتاز این حوزه است. اسپانیا با 435 مگاوات از رده خارج کردن، اما صفر بازآفرینی، یک استثنا در این الگو است. بر اساس گزارش فوق، "دلیل این امر موانع مربوط به اخذ اتصالات جدید شبکه، همراه با عدم وجود سازوکارهای حمایتی باد خشکی و مجوزدهی دشوار است که یک محیط غیرجذاب برای بازآفرینی ایجاد کرده است." (WindEurope 2024, p. 32)

فرصت بازآفرینی: سه برابر شدن تولید و کاهش 25٪ تعداد توربین‌ها

بر همین اساس، "بازآفرینی مزارع بادی بطور متوسط تولید را سه برابر می‌کند و در همان زمان تعداد توربین‌ها را 25درصد کاهش می‌دهد." (WindEurope 2024, p. 9). این به معنی گشودن یک پنجره استراتژیک برای افزایش سریع تولید انرژی پاک بدون نیاز به احداث سایت‌های جدید است.

پتانسیل بازآفرینی تا سال 2030

بر اساس پیش‌بینی سالانه انجمن انرژی بادی اروپا، "انتظار می‌رود که نصب سالانه پروژه‌های بازآفرینی از 1.4 گیگاوات در سال 2025 به بیش از 5 گیگاوات در سال 2030 افزایش یابد. مجموع ظرفیت بازآفرینی‌شده در دوره 2025-2030 نزدیک به 21 گیگاوات خواهد بود."  (WindEurope 2024, p. 46, Figure 23)

(WindEurope 2024, p. 46, Figure 23)

توزیع جغرافیایی بازآفرینی

"آلمان، بریتانیا، هلند و اسپانیا تقریباً دو‌سوم ظرفیت بازآفرینی‌شده در اروپا تا سال 2030 را نصب خواهند کرد."  (WindEurope 2024, p. 46)این کشورها به دلیل ناوگان قدیمی و چارچوب‌های قانونی نسبتاً مساعد، پیشتاز بازآفرینی هستند.

چالش‌های قانونی و اقتصادی بازآفرینی

با وجود پتانسیل بسیار قابل توجه، بازآفرینی با موانع جدی مواجه است. بر اساس سند پیشین، "بسیاری از مزارع بادی که به پایان سازوکار حمایتی خود می‌رسند، در حال حاضر نوعی تمدید عمر را انتخاب می‌کنند، نه بازآفرینی." (WindEurope 2024, p. 32) دلیل اصلی این امر، عدم تطابق قوانین با واقعیت‌های اقتصادی است.

موانع کلیدی در این زمینه به این قرار است:

1. عدم شناسایی ارزش افزوده بازآفرینی: در بسیاری از کشورها، چارچوب‌های قانونی ارزش افزوده بازآفرینی را به رسمیت نمی‌شناسند. به عنوان مثال، در ایتالیا، پروژه‌های بازآفرینی می‌توانند در مناقصات شرکت کنند، اما باید قیمت پیشنهادی خود را تخفیف دهند زیرا قانون‌گذار "هزینه‌های توسعه پروژه‌های بازآفرینی را کمتر از پروژه‌های جدید می‌داند. اما در واقعیت، پروژه‌های بازآفرینی اغلب هزینه‌های از رده خارج کردن را نیز شامل می‌شوند." (WindEurope 2024, p. 18)
2. زمان‌های مجوزدهی مشابه: مشکل دیگر اینکه "زمان‌های مجوزدهی برای پروژه‌های بازآفرینی مشابه پروژه‌های جدید است." (همان) این در حالی است که قانون RED III  در اتحادیه اروپا از کشورهای عضو می‌خواهد که "تمام فرآیندهای مجوزدهی برای پروژه‌های تجدیدپذیر باید ظرف دو سال و برای پروژه‌های بازآفرینی ظرف یک سال تکمیل شود." (همان) اما در عمل، بسیاری از کشورها از این ضرب‌الاجل عقب هستند.
3. موانع شبکه: "در کشورهایی مانند اسپانیا، مشکلات مربوط به اخذ اتصالات جدید شبکه یک مانع کلیدی برای بازآفرینی است." (WindEurope 2024, p. 32)
4. جنگ و چالش اقتصاد اروپا: با توجه به وابستگی اروپا به واردات انرژی و تجارت آزاد، و اثرات عمیق جنگ ایران بر بازار انرژی و تجارت جهانی، چالش‌های متعددی گریبان‌گیر اتحادیه اروپا شده است. این موضوع چالش‌های اساسی در حوزه بازآفرینی ظرفیت‌ها ایجاد کرده است.

چالش از رده خارج کردن: پره‌های توربین و بازیافت

در کنار بازآفرینی، از رده خارج کردن (Decommissioning) مزارع بادی قدیمی یک چالش زیست‌محیطی و اقتصادی جدی ایجاد کرده است. "حدود 22 گیگاوات ظرفیت بادی در اروپا در دوره 2025-2030 از رده خارج خواهد شد. از این مقدار، 12 گیگاوات بازآفرینی شده و 10 گیگاوات کاملاً از رده خارج و از سیستم حذف خواهد شد."  (WindEurope 2024, p. 9)

چالش پره‌های توربین

پره‌های توربین‌های بادی از مواد کامپوزیتی (شیشه و رزین) ساخته شده‌اند که قابل بازیافت نیستند و صدها سال طول می‌کشد تا تجزیه شوند. مدیریت پره‌های مستهلک به یک چالش زیست‌محیطی در کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا و دانمارک تبدیل شده است.

1. بازیافت مکانیکی: خرد کردن پره‌ها و استفاده از آن‌ها در سیمان یا مواد ساختمانی.
2. بازیافت شیمیایی: جداسازی رزین از الیاف شیشه برای استفاده مجدد.
3. طراحی برای بازیافت: توسعه پره‌های قابل بازیافت با رزین‌های ترموپلاستیک.

بر همین اساس، نوآوری در طراحی پره‌های قابل بازیافت یک اولویت تحقیقاتی برای صنعت است.

چشم‌انداز 2030: 75 گیگاوات نیازمند تصمیم

تحلیل انجمن انرژی بادی اروپا معتقد است: "تا سال 2030، 49 گیگاوات پروژه بادی در اروپا به 20 سال یا بیشتر خواهند رسید. از این میان، 21 گیگاوات به 25 سال و 5 گیگاوات به 30 سال می‌رسند. این یعنی 75 گیگاوات پروژه نیازمند تصمیم‌گیری در مورد بازآفرینی، تمدید عمر یا از رده خارج کردن هستند."  (WindEurope 2024, p. 47)

پیش‌بینی سند فوق

• "3 گیگاوات از این 49 گیگاوات بازآفرینی خواهند شد.
• 1.4 گیگاوات کاملاً بازنشسته خواهند شد.
• 45 گیگاوات به فعالیت خود ادامه خواهند داد و احتمالاً خدمات تمدید عمر (مانند تعویض گیربکس یا پره) دریافت خواهند کرد." (همان)

جمع‌بندی: بازآفرینی به عنوان یک ضرورت استراتژیک

اروپا در نقطه عطف تاریخی قرار دارد. ناوگان بادی این قاره که زمانی پیشگام جهان بود، اکنون به پایان چرخه عمر خود نزدیک می‌شود. بازآفرینی نه یک فرصت اختیاری، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ رهبری اروپا در انرژی پاک است. "بازآفرینی مزارع بادی برای اروپا حیاتی است اگر می‌خواهد به اهداف انرژی و آب‌وهوایی خود دست یابد، اما موانع فعلی بازآفرینی ما را از استفاده کامل از آن بازمی‌دارد." (همان)