ضبط کالا توسط گمرک به چه معناست؟

آشنایی با دلایل ضبط کالا، تفاوت آن با متروکه شدن و اقداماتی که بعد از صدور حکم ضبط می‌توان انجام داد، به واردکنندگان کمک می‌کند از خسارت‌های مالی و اتلاف زمان جلوگیری کنند.

در ادامه، به‌صورت کامل این موضوع را بررسی می‌کنیم.

ضبط کالا در گمرک دقیقاً یعنی چه؟

ضبط کالا به این معنا نیست که هر کالایی که وارد گمرک می‌شود، بلافاصله به مالکیت دولت درمی‌آید.

در واقع، ضبط کالا زمانی مطرح می‌شود که کالا به دلایل قانونی امکان ترخیص نداشته باشد یا واردکننده در مهلت‌های تعیین‌شده، اقدامات لازم برای تعیین تکلیف آن را انجام ندهد.

این اتفاق معمولاً در دو حالت رخ می‌دهد:

• کالا جزو اقلام ممنوع‌الورود باشد یا بدون مجوزهای لازم وارد کشور شده باشد.
• صاحب کالا در مهلت‌های قانونی نتواند تشریفات گمرکی یا اقدامات قضایی لازم را انجام دهد.

در چنین شرایطی، گمرک مطابق قانون، کالا را در اختیار خود نگه می‌دارد و پس از طی فرآیندهای قانونی، در صورت رفع نشدن مشکل، مالکیت آن به دولت منتقل می‌شود.

آیا همه کالاهای متوقف‌شده در گمرک ضبط می‌شوند؟

خیر، توقف یک کالا در گمرک به معنی ضبط شدن آن نیست. بسیاری از کالاها به دلایل مختلف مانند نقص مدارک، تأخیر در انجام مراحل ترخیص، مشکلات ارزش‌گذاری یا مسائل حقوقی، برای مدتی در انبارهای گمرکی باقی می‌مانند، اما همچنان مالکیت آن‌ها برای صاحب کالا محفوظ است.

بر اساس علت توقف و وضعیت پرونده، کالاهای موجود در گمرک معمولاً در چند دسته قرار می‌گیرند:

چه دلایلی باعث ضبط کالا می‌شود؟

ضبط کالا معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که ورود یا نگهداری یک کالا برخلاف قوانین گمرکی باشد. مهم‌ترین دلایلی که ممکن است باعث ضبط کالا شود، عبارت‌اند از:

• واردات کالاهای ممنوعه: کالاهایی که طبق قانون اجازه ورود به کشور را ندارند.
• اعلام اطلاعات اشتباه درباره کالا: زمانی که مشخصات اعلام‌شده در اظهارنامه با کالای واقعی تفاوت مهمی داشته باشد.
• نداشتن مجوزهای لازم: در مواردی که ورود کالا نیاز به مجوزهای قانونی دارد، ولی این مجوزه اخذ نشده باشد.
• برنگرداندن کالا در شرایطی که قانون الزام کرده است: برای مثال، کالاهایی که باید به کشور مبدأ بازگردانده شوند، اما این کار انجام نمی‌شود.
• انجام تخلف گمرکی یا قاچاق کالا: در صورتی که کالا از طریق روش‌های غیرقانونی وارد کشور شده باشد.

نکته: هر مشکلی در گمرک به معنی ضبط کالا نیست. برای مثال، کمبود مدارک، تأخیر در دریافت مجوزها یا طولانی شدن روند ترخیص ممکن است فقط باعث توقف کالا، افزایش هزینه‌های انبارداری یا متروکه شدن آن شود و الزاماً به ضبط کالا منجر نمی‌شود.

مسیر قانونی ضبط کالا چگونه طی می‌شود؟

ضبط کالا، تصمیمی آنی نیست و معمولاً مراحل مشخصی را طی می‌کند. فرآیند کلی ضبط کالا توسط گمرک به این شکل است:

این موضوع نشان می‌دهد که قانون قبل از انتقال مالکیت، فرصت‌هایی برای دفاع یا اصلاح وضعیت در اختیار صاحب کالا قرار می‌دهد.

 اگر کالا ضبط شود، آیا می‌توان آن را پس گرفت؟

در بعضی از شرایط، امکان رفع ضبط و بازگرداندن کالا وجود دارد. ضبط کالا، تصمیمی قطعی و بدون امکان اعتراض نیست و صاحب کالا می‌تواند در مهلت‌های قانونی تعیین‌شده، نسبت به رأی صادرشده اعتراض کند.

در این مرحله، فرد باید مدارک و مستنداتی مثل اسناد خرید، مجوزهای لازم، مدارک مربوط به منشأ کالا یا هر مدرکی که نشان دهد تخلفی رخ نداده است، ارائه کند. اگر مرجع رسیدگی‌کننده تشخیص دهد که ضبط کالا به اشتباه انجام شده است یا دلایل کافی برای ادامه ضبط وجود ندارد، ممکن است دستور رفع ضبط و تحویل کالا به صاحب آن صادر شود.

با این حال، اگر پس از بررسی مشخص شود که کالا به‌دلیل ورود کالای ممنوع، ارائه اسناد جعلی، اظهار خلاف واقع مؤثر یا سایر تخلفات گمرکی طبق مقررات ضبط شده است، معمولاً امکان بازپس‌گیری آن وجود نخواهد داشت و کالا مطابق قوانین مربوط تعیین تکلیف می‌شود.

بنابراین، امکان پس گرفتن کالای ضبط‌شده به علت ضبط، مدارک ارائه‌شده و نتیجه رسیدگی به اعتراض بستگی دارد. اقدام سریع و استفاده از نظر کارشناسان گمرکی یا حقوقی می‌تواند در افزایش شانس رفع ضبط مؤثر باشد.

تفاوت کالای ضبطی با کالای متروکه چیست؟

این دو اصطلاح معمولاً به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، در حالی که تفاوت‌های مهمی باهم دارند. از جمله:

کالاهای فاسدشدنی ضبط‌شده در گمرک چه شرایطی دارند؟

کالاهای فاسدشدنی به‌دلیل ماهیت خاص خود نمی‌توانند برای مدت طولانی در انبارهای گمرکی نگهداری شوند؛ چراکه تأخیر در تعیین تکلیف آن‌ها ممکن است باعث از بین رفتن ارزش کالا یا ایجاد مشکلات بهداشتی شود. به همین دلیل، بعد از ضبط این نوع کالاها، گمرک موظف است اقدامات لازم برای نگهداری موقت، بررسی وضعیت کالا را انجام دهد.

در صورتی که امکان نگهداری کالا وجود نداشته باشد یا ادامه نگهداری باعث فاسد شدن یا خسارت بیشتر شود، درمورد نحوه تعیین تکلیف آن‌ها تصمیم‌گیری می‌شود.

اگر کالای فاسدشدنی به فروش برسد، مبلغ آن تا زمان مشخص شدن نتیجه نهایی پرونده، پیش مراجع مربوط نگهداری می‌شود تا در صورت تغییر رأی یا برآورده شدن حق صاحب کالا، امکان رسیدگی مالی وجود داشته باشد.

همچنین اگر مرجع رسیدگی‌کننده تشخیص دهد که کالا نباید فروخته یا از بین برده شود، اقدامات لازم برای نگهداری و تعیین تکلیف آن به روش دیگری انجام می‌شود.

کالاها بعد از ضبط به کجا منتقل می‌شوند؟

بعد از قطعی شدن ضبط، مسئولیت نگهداری و فروش کالا دیگر بر عهده گمرک نیست. در این مرحله، کالا به سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی تحویل داده می‌شود.

این سازمان وظیفه دارد:

• کالا را تحویل بگیرد.
• ارزش‌گذاری انجام دهد.
• شرایط فروش را فراهم کند.
• مزایده برگزار کند.
• درآمد حاصل را مطابق قانون مدیریت نماید.

بنابراین، برخلاف تصور بسیاری از افراد، گمرک فروشنده مستقیم کالاهای ضبطی نیست.

کالاهای ضبطی چگونه فروخته می‌شوند؟

بعد از طی تشریفات قانونی، فروش کالا معمولاً از طریق روش‌های زیر انجام می‌شود:

• مزایده عمومی
• مزایده الکترونیکی
• حراج در شرایط خاص
• فروش خرده در بعضی کالاها

در آگهی مزایده معمولاً اطلاعاتی مثل مشخصات کالا، قیمت پایه، مبلغ سپرده، زمان بازدید و شرایط شرکت درج می‌شود.

این مزایده‌ها گاهی فرصت مناسبی برای خریداران ایجاد می‌کنند، اما همچنان لازم است وضعیت فنی، اصالت کالا و هزینه‌های جانبی قبل از خرید بررسی شود.

پیشگیری همیشه کم‌هزینه‌تر از حل اختلاف است

بخش زیادی از پرونده‌های مربوط به ضبط کالا، اگر در همان مراحل ابتدایی مدیریت شوند، هرگز به مرحله انتقال مالکیت نمی‌رسند.

بررسی دقیق مدارک قبل از ثبت سفارش، انتخاب تعرفه صحیح، دریافت مجوزهای لازم، آشنایی با آخرین مقررات گمرکی و استفاده از تجربه متخصصان ترخیص کالا، احتمال بروز چنین مشکلاتی را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های فعال در حوزه بازرگانی بین‌المللی، قبل از آنکه کالا وارد گمرک شود، تمام اسناد را چندین بار بررسی می‌کنند تا ریسک توقف یا ضبط کالا را به حداقل برسانند.

وقتی تجربه از هزینه‌های پنهان جلوگیری می‌کند

در تجارت خارجی، هر روز تأخیر می‌تواند به معنای افزایش هزینه انبارداری، خواب سرمایه یا حتی از دست رفتن فرصت فروش باشد. به همین دلیل، آشنایی با قوانین به‌تنهایی کافی نیست؛ اجرای صحیح فرآیندهای واردات کالا و ترخیص نیز اهمیت بالایی دارد.

شرکت‌هایی که به‌صورت تخصصی در زمینه حمل ‌و نقل بین ‌المللی، خدمات گمرکی و ترخیص کالا فعالیت می‌کنند، معمولاً با بررسی اسناد، اخذ مجوزها و پیگیری تشریفات قانونی، احتمال بروز مشکلاتی مثل توقف یا ضبط کالا را کم می‌کنند.

در این میان، شرکت پست بین المللی پی اس پی اکسپرس نیز یکی از همین مجموعه‌هایی است که با تمرکز روی خدمات بازرگانی و ترخیص، تلاش می‌کند فرآیند واردات را برای صاحبان کسب‌وکار، شفاف‌تر و کم‌ریسک‌تر انجام دهد؛ موضوعی که در تجارت بین‌المللی، گاهی به اندازه خود کالا ارزشمند است.

https://pspexpress.com/fa/mag/what-are-the-goods-seized-in-customs