سالمندی در ایران ماهیت زنانه پیدا کرده است
رئیس شبکه ارتباطی سازمان‌های غیردولتی زنان گفت: جمعیت سالمندی در سال ۲۰۱۱ حدود ۲۴ درصد از جمعیت بوده، اما امروزه جمعیت سالمندان کشور به بالای ۳۲ میلیون نفر رسیده است.
نشست خبری «پاسداشت کرامت سالمندان؛ از تکریم تا توانمندسازی» با حضور جمعی از فعالان اجتماعی و متولیان سمن‌های غیردولتی در مجمع شبکه ارتباطی سازمان‌های غیردولتی زنان جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.
شکوه نوابی‌نژاد، رئیس شبکه ارتباطی سازمان‌های غیردولتی زنان جمهوری اسلامی ایران، ضمن خوشامدگویی به حاضران و تبریک روز جهانی سالمندان، به آغاز فعالیت شبکه ارتباطی سازمان‌های غیردولتی زنان در سال ۱۳۷۴ پس از کنگره جهانی زن در پکن اشاره کرد و گفت: این شبکه به همت و مدیریت مرحوم دکتر حبیبی، مشاور وقت رئیس‌جمهور، و با همکاری جمعی از فعالان حوزه زنان شکل گرفت و حدود دو سال برای ثبت آن در وزارت کشور تلاش شد.
وی افزود: هسته مرکزی شبکه ارتباطی زنان متشکل از هیئت‌رئیسه و ۱۵ عضو شورای مرکزی است و این شبکه با ۴۸۰ تشکل مردم‌نهاد در سطح ملی فعالیت می‌کند که اکثریت قریب به اتفاق آنها در استان‌های مختلف کشور حضور دارند.
نوابی‌نژاد ادامه داد: این تشکل‌ها در حوزه‌هایی مانند سلامت، آموزش، حقوق زنان، محیط‌زیست، کارآفرینی، خیریه و موضوعات مختلف اجتماعی فعالیت دارند.
رئیس شبکه ارتباطی سازمان‌های غیردولتی زنان با اشاره به فعالیت داوطلبانه اعضای این شبکه گفت: فعالان اجتماعی زنان و شبکه ارتباطی زنان در مجموع فعالیتی داوطلبانه دارند و حتی برای حضور در مجامع بین‌المللی نیز کمک مالی چندانی از سازمان ملل متحد یا وزارت امور خارجه دریافت نمی‌کنند و افراد با هزینه‌های شخصی خود در مجامع جهانی مانند ژنو و نیویورک حضور پیدا می‌کنند.
وی بر حضور و همکاری بانوان فرهیخته و توانمند با قابلیت‌های متنوع در شبکه ارتباطی زنان تأکید کرد و گفت: نشست «پاسداشت کرامت سالمندان؛ از تکریم تا توانمندسازی» به مناسبت بزرگداشت روز جهانی سالمندان برگزار شده است.
سالمندی در ایران ماهیت زنانه پیدا کرده است
نوابی‌نژاد که نخستین سخنران این نشست بود، با موضوع «گسترش فرهنگی کرامت سالمندان» سخن گفت و با اشاره به ارزش‌های فرهنگی و دینی در کشور، تکریم سالمندان را مورد تأکید قرار داد.
وی اظهار کرد: از نظر تاریخی، جامعه ایران حرمت و عزت ویژه‌ای برای سالمندان قائل بوده است، چرا که همه ما به ارزش‌های اساسی زندگی باور داریم؛ البته در کنار تکریم سالمندان، توانمندسازی آنها نیز یک ضرورت انکارناپذیر است.
نوابی‌نژاد با اشاره به روند افزایشی سالمندی در جامعه ایران افزود: جمعیت سالمندی در سال ۲۰۱۱ حدود ۲۴ درصد از جمعیت بوده، اما امروزه جمعیت سالمندان کشور به بالای ۳۲ میلیون نفر رسیده و حدود یک‌سوم جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد. روند افزایش درصد سالمندان در کشور از هر دوره دیگری بیشتر است و نگرانی از سالمند شدن و پیری جامعه، یک نگرانی بزرگ جهانی به شمار می‌رود.
وی با ارج نهادن به ارزش‌های فرهنگی و دینی جامعه ایرانی و احترام به سالمندان در خانواده گفت: در خانواده ایرانی، مراقبت و حمایت توأم با تکریم از سالمندان اهمیت دارد.
رئیس شبکه ارتباطی زنان مهم‌ترین چالش خانواده‌ها را کاهش خانواده گسترده دانست و خاطرنشان کرد: در گذشته مادربزرگ و پدربزرگ در کنار نوه‌ها زندگی می‌کردند و این موضوع باعث تعامل و سرگرمی اعضای خانواده می‌شد، اما امروز خانواده‌های هسته‌ای متشکل از زن و شوهر و فرزندان شکل غالب را پیدا کرده‌اند.
وی افزود: سالمندی در جامعه ایران ماهیت زنانه پیدا کرده است، چرا که تعداد زنان سالمند بیشتر است.
هزینه نگهداری سالمندان؛ چالشی برای خانواده‌ها
نوابی‌نژاد، که از او به عنوان چهره ماندگار حوزه مشاوره و روانشناسی یاد می‌شود، با اشاره به افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی، درمانی و توانبخشی گفت: این افزایش هزینه‌ها نظام رفاهی، اقتصاد جامعه و خانواده را با ناپایداری و نگرانی مواجه کرده است.
وی افزود: سالمندان علاقه‌مند هستند در جمع خانواده و فرزندان خود حضور داشته باشند، اما ممکن است شرایط نگهداری از سالمند در خانواده فراهم نباشد و از سوی دیگر هزینه نگهداری در مراکز سالمندی نیز بالاست.
وی با اشاره به چالش‌های بزرگ سالمندان و گزارش سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۲ درباره نگرانی از وضعیت پیر شدن جوامع گفت: گزارش دیگری نیز در سال ۱۹۹۹ منتشر شد که براساس آن، نهم مهرماه مصادف با یکم اکتبر، به عنوان روز جهانی سالمند و با محوریت کرامت و برابری در حقوق بشر نامگذاری شد.
نوابی‌نژاد ادامه داد: با این حال، در برنامه‌های ملی ما این موضوع به طور کامل و جامع گنجانده نشد یا آن‌گونه که انتظار می‌رفت و در شأن سالمندان کشور بود، مورد توجه قرار نگرفت؛ چرا که متأسفانه قطعنامه‌های سازمان ملل از نظر عملی و پاسخگویی برای دولت‌ها جنبه الزامی ندارند.
وی تأکید کرد: برای اینکه سالمندان بتوانند با امنیت خاطر و آرامش، ضمن حفظ کرامت انسانی و با رفع نیازهای مراقبتی، سلامتی و بهداشتی با کیفیت به زندگی ادامه دهند، باید در کنار عزیزان خود یا در سراهای مناسب و برخوردار از امکانات مورد نیاز زندگی کنند.
۵ پیشنهاد برای حمایت از سالمندان
رئیس شبکه ارتباطی زنان کشور با تأکید بر همراهی جامعه و دولت برای رفع نیازهای مادی و معنوی سالمندان و پیشکسوتان، پنج پیشنهاد را مطرح کرد.
وی گفت: نخست، با توجه به ارزش‌های معنوی، دینی و فرهنگی کشورمان، برای حفظ کرامت انسانی سالمندان، دولت باید برای تأمین حقوق سالمندانی که در خانه نگهداری می‌شوند مسئولیت کمک به تأمین سلامت، هزینه‌های درمانی و نگهداری را به‌ویژه در خانواده‌های بی‌بضاعت بر عهده بگیرد و احساس مسئولیت اجتماعی داشته باشد.
نوابی‌نژاد افزود: جامعه و دولت باید در مراقبت‌های درمانی همراهی کنند و نیازهای مادی و معنوی سالمندان نیز با استفاده از منابع فرهنگی و آموزشی موجود در جامعه برطرف شود.
وی دومین پیشنهاد را تأسیس و گسترش سراهای سالمندان عنوان کرد و گفت: این مراکز باید در صورتی توسعه پیدا کنند که بتوانند امنیت و آرامش لازم را برای خانواده‌ها فراهم کنند.
رئیس شبکه ارتباطی زنان ادامه داد: سومین موضوع، ایجاد سراهای نگهداری روزانه سالمندان برای اوقات فراغت و انجام فعالیت‌های سرگرمی و تفریحی است تا سرمایه فرهنگی سالمندان افزایش پیدا کند و خانواده‌هایی که از سالمندان نگهداری می‌کنند نیز فرصت بیشتری برای ادامه این مراقبت داشته باشند.
وی گفت: چهارمین پیشنهاد، فراهم کردن تخفیف‌های ویژه برای سالمندان در حوزه‌هایی مانند بلیت هواپیما، قطار، اتوبوس، نمایشگاه‌ها و سایر خدمات است؛ این تخفیف‌ها می‌تواند به عنوان امتیازی برای توجه دولت به سالمندان در نظر گرفته شود.
نوابی‌نژاد افزود: همچنین باید قوانین مناسب برای حمایت قانونی از سالمندان در دولت و مجلس، با توجه به ارزش‌های فرهنگی و دینی مانند کرامت انسانی، مراقبت‌های بهداشتی و توانبخشی و کمک‌های مادی و معنوی به خانواده‌هایی که از سالمندان نگهداری می‌کنند، تدوین شود.
وی پنجمین پیشنهاد را افزایش آگاهی عمومی و فرهنگ‌سازی در زمینه اکرام سالمندان، توجه به حقوق آنها و نیازهای رسانه‌ای این قشر عنوان کرد.
تشکل‌های مردمی مانع انزوای سالمندان شوند
رئیس اولین شبکه ارتباطی تشکل‌های غیردولتی زنان در کشور خاطرنشان کرد: تشکل‌های مردمی، سازمان‌های دولتی و خیریه‌ها نقش کلیدی و واسطه‌ای میان جامعه، خانواده و دولت در حوزه تکریم و توانمندسازی سالمندان دارند.
وی افزود: این نقش باید در دو حوزه اعتلای کرامت انسانی و حفظ احترام به استقلال نسبی سالمندان دنبال شود تا آنها احساس ارزشمندی کنند و از انزوا و رهاشدگی پیشکسوتان در جامعه جلوگیری شود.
نوابی‌نژاد بر برگزاری رویدادهای فرهنگی بین‌نسلی با حضور جوانان، نوجوانان، کودکان و سالمندان در کنار یکدیگر تأکید کرد و گفت: باید از تجربه سالمندان در امور داوطلبانه نیز استفاده شود.
وی همچنین بر مطالبه‌گری از شهرداری برای فراهم کردن آموزش‌های عمومی در فرهنگسراها و مناسب‌سازی مبلمان شهری برای سهولت حرکت سالمندان در سطح شهر تأکید کرد و گفت: در بسیاری از مواقع امکان بهره‌مندی و دسترسی سالمندان به امکانات شهری وجود ندارد.
برگزاری کارگاه‌های آموزشی درباره تغذیه سالم در سالمندی، پیشگیری از آلزایمر، ورزش‌های سبک و مشاوره‌های گروهی از دیگر پیشنهادهای نوابی‌نژاد بود.
وی همچنین آموزش استفاده سالمندان از تلفن همراه، اینترنت و فناوری‌های مورد نیاز برای انجام امور روزمره را ضروری دانست و گفت: می‌توان سامانه‌های خدماتی را در سطح محله ایجاد کرد و از ظرفیت مساجد، سراها، مراکز بهداشت و تشکل‌های مردمی در این زمینه بهره گرفت.
نوابی‌نژاد افزود: حتی می‌توان برنامه‌هایی را با همراهی سالمندان و جوانان برگزار کرد تا ارتباط میان نسل‌ها تقویت شود.
وی در پایان گفت: اقدامات ضروری برای سالمندان از سوی دولت، سازمان‌های دولتی و غیردولتی یک مطالبه جدی است و باید بر رعایت حقوق بشر، کرامت انسانی، رفع نیازها، مراقبت های سلامتی و بهداشتی، توانبخشی و کیفیت مطلوب اسکان سالمندان در خانواده، سراها و جامعه شهری تأکید شود تا سالمندان بتوانند عمر خود را با عزت سپری کنند.
کمبود متخصص طب سالمندی در ایران جدی است
در ادامه نشست، لیلی علیزاده، متخصص طب سالمندی، با موضوع «تبیین رویکرد چندبعدی به سلامت و کیفیت زیست سالمندان» سخن گفت.
وی با اشاره به توجه به سلامت سالمندان در دوره‌های مختلف زندگی بشر اظهار کرد: طب سالمندی به عنوان رشته‌ای نوین و مدرن، به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد؛ زمانی که ضرورت ایجاد رشته‌ای مشابه طب کودکان احساس شد.
علیزاده افزود: خانم وارن در انگلیس در سال ۱۹۳۰ با مشاهده وضعیت نامناسب سالمندان در مراکز نگهداری، رویکردی انقلابی با عنوان «ارزیابی جامع سالمندی» را مطرح کرد که زیربنای طب سالمندی شد و در نهایت به شکل‌گیری رسمی این رشته تخصصی انجامید.
وی ادامه داد: در سال ۱۳۹۰ دانشگاه علوم پزشکی تهران نخستین دوره تربیت متخصص طب سالمندی را راه‌اندازی کرد.
سالمندان بیماری‌های متعدد و علائم متفاوتی دارند
این متخصص طب سالمندی دلایل ضرورت وجود متخصصان این حوزه را ویژگی‌های منحصر به فرد سالمندان و محدودیت‌های دانش عمومی پزشکی دانست و گفت: پیچیدگی‌های فیزیولوژی سالمندان، پیری تمام ارگان‌های بدن، پاسخ متفاوت متابولیسم دارویی سالمندان نسبت به افراد بزرگسال و تفاوت علائم بیماری‌ها، نیازمند دانش تخصصی است.
وی افزود: ممکن است یک فرد سالمند به عفونت مبتلا شود اما تب نکند؛ برخلاف چیزی که به صورت معمول انتظار داریم. در سالمندان افت عملکرد ممکن است علامت بیماری باشد و تب در این گروه شایع نیست.
علیزاده ادامه داد: سالمند ممکن است به صورت همزمان چند بیماری مزمن مانند بیماری‌های قلبی، آرتروز و اختلال شناختی داشته باشد و این ترکیب پیچیده نیازمند آموزش تخصصی است.
وی مصرف همزمان چند دارو را نیز عامل خطر دیگری دانست و گفت: مصرف چند دارو می‌تواند خطر تداخل دارویی و اختلال شناختی را افزایش دهد.
این متخصص طب سالمندی تأکید کرد: طب سالمندی با ارزیابی جامع وضعیت عملکرد جسمی، شناختی، حافظه، وضعیت روانی، تغذیه و سایر ابعاد، تنها به درمان بیماری توجه نمی‌کند، بلکه حفظ استقلال و کیفیت زندگی سالمند را هدف قرار می‌دهد.
وی گفت: بسیاری از مشکلات شایع سالمندان به صورت سندرم و مجموعه‌ای از علائم بروز می‌کند؛ برای مثال بی‌اختیاری ادرار و سوءتغذیه می‌تواند به آسیب‌پذیری و شکنندگی فرد منجر شود و پس از یک زمین‌خوردن، عملکرد سالمند به شکل قابل توجهی افت کند.
ایران به ۲۵۰۰ متخصص طب سالمندی نیاز دارد
علیزاده با اشاره به کمبود متخصص طب سالمندی در نظام سلامت ایران گفت: طبق یک نظرسنجی از ۴۷ انجمن علمی کشور، به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر، ۳۰ نفر سالمند بالای ۶۰ سال وجود دارد و در حال حاضر کمتر از ۵۰ متخصص طب سالمندی در کشور داریم.
وی افزود: با توجه به سرعت سالمندی جمعیت در کشور و ورود نسل‌های دهه ۵۰ و ۶۰ به دوره سالمندی، طی ۲۰ تا ۳۰ سال آینده با افزایش چشمگیر تعداد سالمندان مواجه خواهیم شد؛ در حالی که کشورهای دیگر زیرساخت‌های خود را بسیار زودتر فراهم کرده‌اند و به همین دلیل سرعت افزایش سالمندی در آنها مدیریت‌شده‌تر بوده است.
این متخصص طب سالمندی با اشاره به تعداد بالای زنان سالمند گفت: زنان عمر بیشتری دارند و از نظر فرهنگی و اجتماعی، زنان در جامعه ما می‌توانند تا حد بیشتری به تنهایی زندگی کنند، اما در مورد مردان سالمند، پس از فوت همسر، گاهی فرد توانایی اداره امور خود را ندارد.
علیزاده گفت: کشور به حدود ۲۵۰۰ متخصص طب سالمندی نیاز دارد، در حالی که در حال حاضر کمتر از ۵۰ متخصص در این حوزه داریم.
وی افزود: دانشگاه تهران و پس از آن دانشگاه ایران در این حوزه دانشجو جذب کرده‌اند، اما جذب دانشجو در دوره‌هایی متوقف شده و دوباره از سر گرفته شده است و امسال نیز جذب دانشجو انجام نمی‌شود؛ در حالی که با توجه به آمارها، تربیت متخصص طب سالمندی یک ضرورت جدی است.
طب سالمندی فردمحور است نه بیماری‌محور
علیزاده طب سالمندی را با تخصص داخلی متفاوت دانست و اظهار کرد: متخصص داخلی با بیماری و یک عضو سروکار دارد و رویکرد او بیماری‌محور و ارگان‌محور است و هدفش درمان بیماری و رفع پاتولوژی است، اما متخصص طب سالمندی رویکردی فردمحور دارد و هدف نهایی او حفظ استقلال عملکرد، کیفیت زندگی و کنترل مشکلات فرد با توجه به بیماری‌های متعدد است.
وی ادامه داد: متخصص سالمندی در کنار معاینه، ارزیابی جامعی انجام می‌دهد؛ برای مثال عملکرد فرد، مشکلات خواب، تغذیه و وضعیت اجتماعی او را بررسی می‌کند و می‌پرسد سالمند با چه کسی زندگی می‌کند و خانه او در چه طبقه‌ای قرار دارد.
علیزاده گفت: گاهی ویزیت یک بیمار سالمند ممکن است یک ساعت طول بکشد و باید بررسی شود که برای او جراحی مناسب است یا مراقبت تسکینی برای کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی در سال‌های باقی‌مانده مطلوب‌تر خواهد بود.
وی افزود: پزشک عمومی مسئولیت اصلی درمان را بر عهده دارد، اما متخصص طب سالمندی با یک تیم چندرشته‌ای شامل پرستار، فیزیوتراپیست، گفتاردرمانگر، روانشناس، مددکار اجتماعی و داروساز بالینی همکاری می‌کند تا برنامه تشخیصی، درمانی و توانبخشی برای سالمند ارائه شود.
۲۳ درصد سالمندان بیش از پنج دارو مصرف می‌کنند
علیزاده با اشاره به تداخل بالای چنددارویی در سالمندان گفت: نتایج مطالعاتی که در سال ۱۴۰۵ انجام شده، از مصرف بیش از پنج دارو در ۲۳ درصد سالمندان حکایت دارد و داروهای گیاهی نیز به عنوان داروهای پنهان باید به این تعداد اضافه شوند.
وی یکی دیگر از مشکلات حوزه طب سالمندی را نبود پوشش بیمه‌ای برای ویزیت متخصص طب سالمندی عنوان کرد.
این متخصص طب سالمندی همچنین به فقدان همکاری کافی سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت، تخصیص ناکافی بودجه در حوزه سلامت سالمندان، کمبود و توزیع نامناسب نیروی انسانی و مراقبت‌های ناکافی در مراکز روزانه و شبانه‌روزی اشاره کرد.
وی افزود: ما به مراکز نگهداری روزانه سالمندان در شهرهای کوچک و بزرگ نیاز داریم تا خدمات توانبخشی ارائه دهند و بار روانی و اجتماعی خانواده‌های دارای سالمند را کاهش دهند.
علیزاده ادامه داد: در این مراکز سالمندان می‌توانند ساعاتی از روز را به انجام فعالیت‌های هنری، فرهنگی و توانبخشی و تعامل با جامعه اختصاص دهند، اما در حال حاضر تنها دو تا سه مرکز روزانه سالمندان در تهران وجود دارد.
سیاست‌های سالمندی نیازمند اصلاح است
این متخصص طب سالمندی اصلاح سیاستگذاری، ساختار مالی و عملیاتی نظام سلامت در مواجهه با سالمندان را ضروری دانست و با اشاره به نتایج پژوهشی در مشهد طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ گفت: براساس پرونده‌های الکترونیکی، مراقبت از سالمندان ضعیف بوده است.
وی افزود: با وجود اینکه طرح پزشک خانواده طرح خوبی است، متأسفانه به درستی اجرا نشده و نیازمند تقویت زیرساخت‌هاست و ما با استانداردهای جهانی فاصله زیادی داریم.
علیزاده با گلایه از وضعیت مبلمان شهری گفت: فضاهایی مانند پیاده‌روها و خیابان‌ها مناسب‌سازی نشده‌اند و برای مثال اگر فردی بخواهد با ویلچر تردد کند، با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد.
وی همچنین با ابراز امیدواری نسبت به افزایش سن امید به زندگی در ایران، به تقسیم‌بندی دوره سالمندی اشاره کرد و گفت: در استانداردهای جهانی، سنین ۶۰ تا ۶۵ سال سالمند جوان، ۷۵ تا ۸۵ سال میانسال و بالای ۹۰ سال سالمند پیر محسوب می‌شود.
علیزاده در ادامه گفت: ما سه دهه به طور مداوم تکرار کردیم «فرزند کمتر، زندگی بهتر» و اکنون به نتیجه‌ای رسیده‌ایم که کشور پیر شده است؛ حالا باز هم سه دهه زمان می‌برد تا کشور جوان شود.
وی تأکید کرد: با توجه به افزایش جمعیت سالمندان، طب سالمندی باید جدی گرفته شود و حتی در حوزه مشاوره روانشناسی و درمان سالمندان نیز توسعه پیدا کند.
سالمند باید از مخاطب برنامه‌ریزی به شریک برنامه‌ریزی تبدیل شود
در بخش دیگری از این نشست، طاهره مجد، دکترای تخصصی داروسازی، درباره «ارائه سازوکارهای کاربردی در ارتباط با توانمندسازی جامعه‌محور» سخن گفت.
وی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۰ درصد جمعیت ایران بالای ۶۰ سال هستند و اگر اقدامی انجام نشود، فردا دیر خواهد بود. سالمندی موضوعی مربوط به حکمرانی و همه‌جانبه است.
مجد با اشاره به تعریف سازمان جهانی بهداشت از سالمندی گفت: سالمند تنها بیمار نیست، بلکه فردی توانمند برای زندگی مستقل است که می‌تواند تصمیم بگیرد، روابط اجتماعی داشته باشد، نیازهای خود را مدیریت کند و در مسائل مختلف مشارکت داشته باشد.
وی افزود: بنابراین به جای اینکه فقط بگوییم چه کاری باید برای سالمندان انجام دهیم، باید یک نگاه مشورتی و حمایتی با هدف توانمندسازی داشته باشیم.
این پژوهشگر دانشگاه یوبی‌سی کانادا درباره توانمندی روانی و شناختی سالمندان در چهار سطح و با حفظ تعادل قدرت سخن گفت و اظهار کرد: حفظ ارزشمندی، استقلال در یادگیری و هدفمندسازی و همچنین توانمندی اجتماعی می‌تواند در حفظ آرامش و امنیت سالمند مؤثر باشد.
وی توجه به یادگیری و استفاده از فناوری را ضروری دانست و گفت: آموزش مهارت‌هایی مانند استفاده از گوشی‌های لمسی برای سالمندان اهمیت دارد.
مجد همچنین بر بهره‌مندی از ظرفیت سالمندان در مشارکت‌های اجتماعی و داوطلبانه تأکید کرد و گفت: حکمرانی باید به امنیت اقتصادی، بهداشت، تأمین اجتماعی، حمل‌ونقل، مسکن، آموزش فناوری و سایر نیازهای سالمندان با همکاری سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و نهادهای ذیربط توجه کند.
مراقبت یکپارچه؛ از دستگاه‌محوری تا سالمندمحوری
عضو شورای مرکزی شبکه ارتباطی زنان با اشاره به برنامه سازمان جهانی بهداشت بر هم‌افزایی دولت و سمن‌ها تأکید کرد و گفت: باید سیاستگذاری حکمرانی از دستگاه‌محوری به سالمندمحوری و مراقبت‌های یکپارچه سالمندان تغییر کند.
وی افزود: برای مثال ممکن است یک سالمند مبتلا به فشار خون، همزمان با ضعف عضلات، سوءتغذیه، تحرک کم و احساس تنهایی مواجه باشد؛ بنابراین باید کل فرایند سلامت فرد در نظر گرفته شود و برای هر سالمند، متناسب با وضعیت او برنامه‌ای اختصاصی طراحی شود.
مجد استعلام نیازهای سالمندان از خود آنها و مناسب‌سازی فضاهای عمومی را یک ضرورت دانست و گفت: سالمندان باید از مخاطب برنامه‌ریزی به شریک برنامه‌ریزی تبدیل شوند و این موضوع از نظر احساس ارزشمندی و مطلوبیت وجودی اهمیت زیادی دارد.
وی ایجاد بستر مناسب برای تعامل و همکاری آموزشی میان سالمندان و جوانان را نیز مفید دانست و افزود: در تعامل دوطرفه، سالمند دیگر فقط دریافت‌کننده نیست، بلکه تولیدکننده دانش و سرمایه اجتماعی است.
برنامه توانمندسازی سالمندان باید از محله آغاز شود
مجد چهار سطح حکمرانی در برنامه اجرایی توانمندسازی سالمندان را شامل سطوح ملی، استانی، شهری و محله‌ای دانست و خاطرنشان کرد: ارتقای شاخص‌ها تنها با برگزاری نشست‌ها و کلاس‌ها امکان‌پذیر نیست، مگر اینکه در روند زندگی سالمند تأثیر مطلوب داشته باشد.
وی گفت: در حال حاضر دهه‌های ۴۰ و ۵۰ جامعه ایران وارد فاز سالمندی می‌شوند؛ نسلی که نقش مهمی در تحولات جامعه داشته است. این پرسش مطرح است که آیا برای انتقال تجربه و آموزه‌های این نسل به نسل امروز برنامه‌ای داشته‌ایم؟
عضو شورای مرکزی شبکه ارتباطی زنان، موضوع شکنندگی سالمندان را نیز یکی از مباحث جدی دانست و افزود: بررسی و پایش پرونده‌های الکترونیکی با کمک هوش مصنوعی می‌تواند در تشخیص زودهنگام افراد در معرض خطر مؤثر باشد و از بروز حوادث آینده جلوگیری کند.
وی ادامه داد: برای مثال در بیماری آلزایمر می‌توان با تشخیص زودهنگام از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. همچنین در زمینه یائسگی زودهنگام زنان، داروهای پیشگیرانه وجود دارد و درباره داروهای مکمل نیز می‌توان برای جلوگیری از ضعف بدنی اقدام کرد؛ اما متأسفانه گرانی دارو باعث می‌شود افراد درمان خود را ادامه ندهند.
از ۵۰ سالگی برای ۸۰ سالگی برنامه داشته باشیم
مجد با اشاره به مشوق‌های اجتماعی از سوی حکمرانی گفت: می‌توان با تخفیف در خرید، حمل‌ونقل، مسافرت و خدمات دیگر به امید به زندگی و ایجاد شوق در سالمندان کمک کرد.
وی تأکید کرد: در مجموع باید به جای مراقبت صرف از سالمندان، به سمت پیشگیری از سالمندی نامطلوب و برنامه‌ریزی مطلوب حرکت کنیم.
عضو شورای مرکزی شبکه ارتباطی زنان بار دیگر بر ضرورت برنامه‌ریزی تأکید کرد و گفت: ما باید از ۵۰ سالگی فرد برای ۸۰ سالگی او برنامه داشته باشیم.
وی ایجاد شناسنامه سلامت برای زنان بالای ۵۰ سال و راه‌اندازی کلینیک سیار سالمندی را ضروری دانست و افزود: این کلینیک‌ها می‌توانند متشکل از پزشک، روانشناس، فیزیوتراپیست، کارشناس تغذیه، مددکار اجتماعی، متخصص زنان و پزشک سالمندی باشند و با هدف غربالگری اولیه و ارجاع مناسب فعالیت کنند.
مجد همچنین بر ورزش روزانه سالمندان، به‌ویژه تقویت استخوان لگن تأکید کرد و گفت: انجام نرمش‌های ساده مانند نشستن و بلند شدن به حالت چمباتمه، حتی با کمک صندلی، می‌تواند خطر شکستگی استخوان لگن را کاهش دهد.
وی افزود: مصرف ویتامین‌ها و کلسیم نیز برای سالمندان می‌تواند مناسب باشد، اما باید با تشخیص پزشک انجام شود.
مجد در پایان ابراز امیدواری کرد که نتایج این سلسله مباحث بتواند در طراحی اطلس سلامت زنان و برنامه‌ریزی برای توانمندسازی سالمندان مؤثر واقع شود.
