از چوبه دار تا روبانِ افتتاح؛ وقتی «بابک زنجانی» برای اقتصاد ایران قهوه «VIP» سرو می‌کند

انتشار تصاویر و ویدئوهای مربوط به افتتاحیه مجلل مجموعه «سورینت VIP» در خیابان مهستانِ شهرک غرب، بار دیگر نام مردی را به صدر اخبار آورد که سال‌ها در افکار عمومی به عنوان نماد و رکورددار اختلاس و فساد اقتصادی شناخته می‌شد. اما این بار او نه در لباس زندان و پشت میز محاکمه، بلکه در قامت یک مالکِ کسب‌وکاری لوکس با لبخندی فاتحانه به صحنه بازگشته است. 

بام و دو هوای قانون؛ پلمب برای مردم، VIP برای مختلسین! 

بازگشت بابک زنجانی به عرصه فعالیت‌های اقتصادی، صرفاً افتتاح یک کافه با چراغ‌های کروی و معماری مدرن نیست؛ بلکه تابلویی تمام‌عیار از تناقضات ساختاری در برخورد با شهروندان و کسب‌وکارهاست. 

در روزهایی که اخبار پلمب کافه‌ها، رستوران‌ها و کسب‌وکارهای خرد به دلایل مختلف (از جمله رعایت نشدن حجاب) به اتفاقی روزمره تبدیل شده است و صاحبان مشاغل با هزاران استرس و وسواس تلاش می‌کنند کرکره مغازه‌شان پایین کشیده نشود، ناگهان کسی که به اتهام بر باد دادن میلیاردها دلار از ثروت عمومی کشور به اعدام محکوم شده بود، آزادانه و با هیاهو، کافه‌ای اشرافی افتتاح می‌کند.

عجیب‌تر آنکه هیچ اعتراضی از سوی دلواپسانِ همیشگی صورت نمی‌گیرد و هیچ نهادی احساس خطر نمی‌کند! همان‌طور که یکی از روزنامه‌نگاران به درستی اشاره کرده است، این مانور تجمل، در واقع خندیدن به ریش تمام کسانی است که زیر بار قوانین سخت‌گیرانه، کسب‌وکار خود را از دست داده‌اند. 

دهن‌کجی به عدالت و ویرانی اعتماد عمومی

مسئله اصلی این نیست که چرا یک زندانی پس از طی دوران محکومیت یا دریافت عفو به جامعه بازمی‌گردد؛ مسئله این است که چگونه کسی با چنین کارنامه‌ای در خصوص دست‌اندازی به بیت‌المال، می‌تواند با برند نام‌آشنای خود (VIP و سورینت) که یادآور همان دوران تاریک است، در یکی از گران‌ترین نقاط تهران جولان دهد؟ 

وقتی یک شهروند عادی برای دریافت یک وام ۵۰ میلیون تومانی ماه‌ها در راهروهای بانک‌ها تحقیر می‌شود و زیر بار تورم کمر خم می‌کند، تماشای تصاویر افتتاحیه لوکس بابک زنجانی، پیام خطرناکی به جامعه مخابره می‌کند: «در این ساختار، اگر به اندازه کافی بزرگ اختلاس کنی، در نهایت نه تنها حذف نمی‌شوی، بلکه از درِ VIP بازمی‌گردی!» این اتفاق، مصداق بارزِ عادی‌سازی فساد و پاداش دادن به متخلفان کلان است. 

معماری اشرافی بر روی ویرانه‌های اقتصاد

توصیفات فضای داخلی این کافه نیز به خودی خود نمادین است؛ فضایی وسیع با نورپردازی‌های خطی، طراحی‌های منحنی و المان‌های گران‌قیمت. این دکوراسیون چشم‌نواز، در واقع روی ویرانه‌های اقتصادی بنا شده است که امثال بابک زنجانی در دهه گذشته نقش مهمی در ایجاد آن داشتند. او امروز در فضایی قهوه و شیرینی سرو می‌کند که بوی رانت و درآمدهای نفتیِ گم‌شده، از لابه‌لای طراحی مدرن آن به مشام می‌رسد. 

سرمایه‌ای که هرگز برنمی‌گردد

دستگاه قضا و نهادهای ذی‌ربط چندی پیش اعلام کردند که بدهی‌های ارزی بابک زنجانی تسویه شده و او مشمول عفو قرار گرفته است. شاید از نظر تشریفات اداری پرونده او بسته شده باشد، اما آیا «اعتماد عمومی» و «روانِ جامعه» که با اقدامات او خدشه‌دار شد نیز با بازگرداندن چند محموله قابل تسویه است؟ 

افتتاح کافه VIP بابک زنجانی، فراتر از یک رویداد تجاری، یک دهن‌کجی آشکار به مردم خسته‌ای است که تاوان تحریم و تورم را می‌دهند، در حالی که مسببان و کاسبانِ تحریم، در کافه‌های لوکس خود قهوه می‌نوشند و به این بازی نابرابر پوزخند می‌زنند.