هشدار درباره مصرف اقلام «صرفاً تحقیقاتی» در مراکز درمان ناباروری کشور
گزارش‌های رسیده از احتمال استفاده برخی اقلام آزمایشگاهی دارای کاربری «صرفاً جهت تحقیقات» در تعدادی از مراکز درمان ناباروری کشور حکایت دارد؛ موضوعی که نیازمند بررسی فوری وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو است.
براساس اطلاعات موجود، بخشی از این کالاها با عنوان Research Use Only عرضه شده‌اند؛ یعنی سازنده، آنها را برای کاربرد تحقیقاتی معرفی کرده است. با این حال، احتمال استفاده از همین اقلام در فرایندهای حساس مرتبط با درمان ناباروری، گامت و جنین مطرح شده است.
موضوع تنها به عبارت Research Use Only محدود نیست. لازم است برای هر کالای مصرفی، شماره کاتالوگ، شماره بچ، کاربری اعلامی سازنده و مدارک فنی آن بررسی شود و موارد زیر به‌صورت شفاف احراز گردد:
۱. کاربری اعلام‌شده از سوی سازنده
۲. مدارک GMP Grade متناسب با نوع مصرف
۳. وضعیت ثبت یا تأیید کالا به‌عنوان Medical Device
۴. گواهی‌های Non-Toxic
۵. مستندات معتبر Non-Pyrogenic
۶. اعتبار فرایند استریلیزاسیون و Sterility Assurance
۷. تأییدیه استفاده در محیط‌های IVF و Assisted Reproduction
صرف درج عباراتی مانند «استریل» یا «غیرتب‌زا» روی بسته‌بندی، بدون ارائه مستندات فنی قابل بررسی، نمی‌تواند به‌تنهایی برای استفاده در محیط مرتبط با گامت و جنین کافی باشد.
سؤال اصلی این است که اقلام دارای کاربری صرفاً تحقیقاتی، با چه مجوز و بر اساس کدام مدارک فنی وارد مراکز درمان ناباروری شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند؟
همچنین باید مشخص شود مسئولان خرید، مسئولان فنی و مدیران مراکز هنگام تأیید این کالاها، از محدودیت کاربری آنها اطلاع داشته‌اند یا خیر و آیا قیمت پایین‌تر، روابط تجاری یا هرگونه تعارض منافع در انتخاب آنها نقش داشته است.
این هشدار به معنای تقلبی یا بی‌کیفیت‌بودن برند یا کالای مشخصی نیست. مطالبه روشن، انجام یک بررسی سراسری درباره اقلام مصرفی مراکز درمان ناباروری و تطبیق کاربری واقعی هر کالا با مجوزها و مستندات سازنده است.
وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌های علوم پزشکی باید روشن کنند چه سازوکاری برای جلوگیری از مصرف کالاهای خارج از کاربری اعلامی سازنده در مراکز درمان ناباروری وجود دارد و نظارت بر این موضوع چگونه انجام می‌شود.
