قدم بعدی برای تلسکوپ پرچمدار ناسا چیست؟
تلسکوپ فضایی بزرگ بعدی ناسا به نام نانسی رومن زمین را ترک کرده است، اما هنوز آماده رصد آسمانها نیست. در اینجا نگاهی به مراحل پیشروی این تلسکوپ ارزشمند میاندازیم.
تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن روز یکشنبه (۳۰ آگوست) با موشک فالکون هوی اسپیسایکس به آسمان پرتاب شد. ستاره شناسان از پرتاب رومن بسیار هیجان زده هستند، زیرا انتظار میرود هزاران سیاره فراخورشیدی جدید را کشف کند و در کنار دستاوردهای دیگر، به بررسی انرژی تاریک و ماده تاریک مرموز نیز کمک کند.
به نقل از اسپیس، با این حال، چنین کار علمی چند ماه دیگر انجام خواهد شد. در ادامه خلاصهای از مراحل بعدی تیم رومن آورده شده است.
یک سفر طولانی
اولین کار، رساندن رومن به مقصدش است. این تلسکوپ ۱۲.۷ متری در مدار زمین باقی نمیماند؛ بلکه به سمت نقطه لاگرانژ ۲ خورشید-زمین (L2) میرود که در فاصله حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری از سیاره ما و در جهت مریخ قرار دارد.
دلایل متعددی برای هدف قرار دادن نقطه لاگرانژ وجود دارد که میزبان تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا (JWST) و کاوشگر اقلیدس اروپا نیز هست.
مقامات ناسا در توضیحی نوشتند: در این مکان ویژه در فضا، نیروهای گرانشی با کمترین کمک، اجسام را در مدارهای ثابت نگه میدارند.
آنها افزودند: شکل بُشکهای رومن به جلوگیری از نور ناخواسته از خورشید، زمین و ماه کمک میکند و موقعیت دوردست فضاپیما به خنک ماندن ابزارها کمک میکند. پایداری حرارتی یک رصدخانه در نقطه لاگرانژ ۲، در بسیاری از دادههایی که رومن جمعآوری خواهد کرد، ۱۰ برابر بهتر از هابل خواهد بود و نگران برخورد رومن و جیمز وب نباشید؛ اگرچه آدرس کیهانی آنها یکسان خواهد بود، اما در واقع بخش مشابهی از فضا را با هم اشغال نخواهند کرد.
ناسا در یک مقاله دیگر نوشت: مانند وب، رومن یک مدار بزرگ را در اطراف نقطه واقعی لاگرانژ ۲ که بسیار بزرگتر از مدار ماه به دور زمین است، ردیابی خواهد کرد و این دو به راحتی از هم دور نگه داشته میشوند.
حدود ۳۰ روز طول خواهد کشید تا رومن به نقطه لاگرانژ ۲ پرواز کند و در مدار حلقهای خود در آنجا مستقر شود. سپس دور جدیدی از کار برای گروه رومن آغاز خواهد شد.
بررسی رومن
این پروژه در حال «راهاندازی» است و محققان اطمینان حاصل میکنند از اینکه تمام سیستمها و زیرسیستمهای رومن و همچنین تجهیزات علمی آن که شامل ابزار میدان وسیع (WFI) و ابزار کروناگراف (CGI) میشود، به درستی کار میکنند.
مقامات ناسا در توضیح این خبر نوشتند: ابزار میدان وسیع، یک دوربین مادون قرمز ۳۰۰ مگاپیکسلی است که به دانشمندان اجازه میدهد به گذشتههای بسیار دور نگاه کنند. دیدن جهان در مراحل اولیهاش به کشف چگونگی گسترش آن در طول تاریخش کمک خواهد کرد که این امر به چگونگی ادامه تکامل آن اشاره دارد.
ابزار کروناگراف یک نمایانگر فناوری است که نور ستارگان دوردست را مسدود میکند و به رومن اجازه میدهد تا انبوهی از جهانهای بیگانه را که قبلا ناشناخته بودند، کشف کند.
مقامات ناسا نوشتند: این دستگاه بسیار قدرتمندتر از هر تاجنگار دیگری خواهد بود که تاکنون به فضا پرتاب شده است و سیاراتی را که تقریبا یک میلیارد برابر کمنورتر از ستاره میزبان خود هستند، مشاهده خواهد کرد.
براساس اعلام انجمن غیرانتفاعی سیارهشناسی، رومن باید آماده باشد تا کار علمی خود را در اوایل سال ۲۰۲۷ آغاز کند. عمر علمی آن قرار است پنج سال طول بکشد، اما بدون شک اخترشناسان به آینده امیدوارند و چنین خوشبینیای سابقه دارد؛ به هر حال، تلسکوپ فضایی هابل ناسا، بیش از ۳۶ سال پس از پرتاب، هنوز هم با قدرت به کار خود ادامه میدهد.
هابل یک مورد خاص است، با توجه به اینکه فضانوردان در طول پنج ماموریت سرویسدهی بین سالهای ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۹ آن را تعمیر کرده و ارتقاء دادهاند. اما سایر تلسکوپهای فضایی ناسا بدون چنین کمکی، مدتها از گارانتی خود فراتر رفتهاند. به عنوان مثال، رصدخانه پرتو ایکس چاندرا امروز، بیش از ۲۵ سال پس از پرتاب، در مدار زمین فعال است و در این مسیر بر مشکلات بودجه غلبه کرده است.
