نقش مهم افسر سرویس جاسوسی انگلیس در کودتای ۲۸ مرداد


12 مرداد 1399 - 18:39
5f26ba363d1ed_5f26ba363d1f2
یک مستند از نقش یک جاسوس انگلیسی در بازگرداندن شاه در سال ۱۹۵۳ پرده بر می‌دارد.

گاردین نوشت: یک مستند از نقش یک جاسوس انگلیسی در بازگرداندن شاه در سال ۱۹۵۳ پرده بر می دارد. نقش پنهان یک افسر اطلاعات مخفی انگلیس که منجر به کودتا شد و خاورمیانه را تغییر داد، برای اولین بار از زمان سرکوبی خبری که در سال ۱۹۸۵ آبزرور آن را منتشر کرد، بر ملا شده است.

این گزارش با عنوان "چگونه نیروهای ام‌آی۶ و سیا در کودتای ایران همکاری کردند" در تاریخ ۲۶ ماه می ۱۹۸۵ مطرح اما به سرعت با آن برخورد شد. مستندات، این واقعیت را آشکار می کند که یکی از نیروهای ام‌آی۶ با نام نورمن داربی شر برای بازگرداندن شاه ایران به عنوان حاکم این کشور در سال ۱۹۵۳ عملیاتی پنهانی و خشونت آمیز انجام داده است. با این وجود، تنها چند روز پس از انتشار این موضوع در روزنامه ابزرور، تمام مدارک و شواهد تازه ی به دست آمده درباره این عملیات انگلیسی ها و هویت داربی شر از همه جا ناپدید شد.

تقی امیرانی، تهیه کننده مستند کودتای ۵۳ قبل از نمایش فیلمش گفت: ما هنوز نمی دانیم که چه کسی این مسئله را ابتدا به آبزرور اطلاع داد و اینکه چرا این کار را کرد. تنها چیزی که می دانیم این است که تمامی سوابق مصاحبه با داربی شر به سرعت ناپدید شد و هیچ کس موضوع را دنبال نکرد. این در واقع کامل ترین مدل سرپوش گذاشتن بر روی دخالت های انگلیس در سایر کشورهاست که تا کنون انجام شده است.

پیشینه کودتای ۱۹۵۳ مدت هاست که باعث بروز ظن و گمان هایی در سطح بین المللی شده است.

وینستون چرچیل، نخست وزیر بریتانیا مخالف حکومت نخستین رهبر دموکراتیک ایران یعنی محمد مصدق بود، زیرا او منافع انگلیس در صنعت نفت ایران را تهدید می کرد. شواهد نشان می دهد که ام‌آی‌۶ در همکاری با سیا که امیدوار بود رضا پهلوی را به تخت سلطنت بازگرداند، اقداماتی فراتر از تحریک سرنگونی مصدق انجام داده است.

در ماه ژوئن، اسناد موجود در بایگانی واشنگتن نشان داد كه چگونه از نام ملكه الیزابت دوم به صورت عمدی به منظور ترغیب شاه به ماندن در کشور قبل از كودتا استفاده شد. مستند کودتای ۵۳ نشان می دهد که انگلیسی ها در حال سامان دادن به یک شورش بودند که طی آن به اقداماتی همچون آدم ربایی، شکنجه و پرداخت پول به معترضین برای ریختن به خیابان ها متوسل شدند.

مستند ۵۳ که در ۱۹ آگوست و همزمان با شصت و هفتمین سالگرد کودتا پخش شد، بر اساس تحقیقات امیرانی به عنوان یک مدیر انگلیسی-ایرانی ساخته شد. وی با همکاری والتر مرچ، تدوین گر تحسین شده فیلم هایی همچون مکالمه، اینک آخرالزمان و بیمار انگلیسی به بایگانی اسناد کودتای ۵۳ دست یافت و با بسیاری از افراد درگیر در این ماجرا مصاحبه کرد.

مرچ گفت: ما وقتی شروع به ساخت این فیلم کردیم، هیچ چیزی راجع به رمز و راز داربی شر یا رمز و رازهای مربوط به معمای کودتای ۵۳ نمی دانستیم.  تقی چیزهایی را کشف کرد و ما به دنبال آنها حرکت کردیم. عنصر هیجان بخشی از الگوی ما نبود که به واسطه آن به مصاحبه های غیبی توجه کنیم. تا کنون من در کارهایم با این حجم از مطالب کار نکرده بودم، ۵۳۲ ساعت فیلم بود که بیش از دو برابر چیزی است که من در فیلم اینک آخرالزمان با آن سر و کار داشتم.

نقطه عطف زمانی بود که امیرانی به آرشیو مستند تلویزیونی پایان امپراتوری دست پیدا کرد. در ابتدای یک بخش از این مستند که درباره ی ایران بود،  مصاحبه ای با داربی شر وجود داشت که با صراحت صحبت می کرد.

داربی شر می گوید: دستوری که به من داده شد، بسیار ساده بود. گفتند به آنجا بروید، به سفیر اطلاع ندهید و هرگونه هزینه ای که برای تأمین سرنگونی مصدق با ابزارهای قانونی و یا شبه قانونی نیاز دارید را از سرویس اطلاعات مخفی دریافت خواهید کرد. افسر ام‌آی۶ در ادامه توضیح می دهد که او مبلغ هنگفتی پول، بیش از یک میلیون و نیم پوند خرج کرد. وی افزود: من شخصاً دستور می دادم و شورش خیابانی را هدایت می کردم.

با این حال، آن مصاحبه پر سر و صدا هرگز پخش نشد. در فیلم امیرانی، بخش مربوط به داربی شر با بازی رالف فینز اجرا می شود که خطوط متن سانسور شده گرانادا را ارائه می دهد. مقاله آبزرور در سال  ۱۹۸۵ توسط خبرنگار نیگل هاوکس درست قبل از نمایش قسمت ایرانی توسط کانال ۴ منتشر شد.

اما وقتی برنامه پخش شد، داربی شر و گواهی وی را در تلویزیون شاهد نبودیم. یک نقد که هفته بعد توسط جولیان بارنز، منتقد آبزرور تهیه شد نیز هیچ اشاره ای به این بخش از داستان نکرد. امیرانی، مرچ و کارشناسان اطلاعاتی که با آنها مشورت کرده اند، نتیجه می گیرند که دولت به این مسئله ورود کرد و مانع از آن شد که تهیه کنندگان فیلم ها از مصاحبه داربی شر استفاده کنند. به روزنامه ها، از جمله آبزرور که در آن زمان تحت نظارت دونالد ترلفورد بودند گفته شد که بر اساس قانون ایالتی دی نوتیس دیگر نباید به این موضوع بپردازند.

داربی شر با همتای خود در سازمان سیا یعنی استفان مید که در مستند پایان امپراتوری ظاهر شد، همکاری نزدیکی داشت. او همکار انگلیسی خود را به عنوان «فردی کاملاً شایسته که فارسی و فرانسوی را به صورت روان صحبت می کند»، توصیف کرد.

شاید تکان دهنده ترین شواهد در مستند کودتای ۵۳ مربوط به گناه انگلیس در «آدم ربایی و قتل غیرعمدی محمود افشارتوس»، رئیس شهربانی ایران باشد. این حادثه ناآرامی هایی را به وجود آورد که منجر به دستگیری و زندانی شدن مصدق در مرداد ماه شد.

در فیلم گمشده ی مصاحبه ی داربی شر، او ادعا کرد که به درستی مردم ایران را به لحاظ روانشناختی تجزیه و تحلیل می کند. همچنین داربی شر می گوید: عموم مردم ایران تصور می کردند که از سال ۱۹۲۰ به بعد به بازی گرفته شده اند.

داربی شر در سال ۱۹۹۳ درگذشت و آلیسون روپر، محقق سابق گرانادا که در مستند پایان امپراتوری هم کار می کرد، به همراه تهیه کننده و کارگردان این مستند یعنی مارک اندرسون به امیرانی گفتند که آنها هیچ خاطره روشنی از مصاحبه با افسر ام‌آی۶ یا آنچه که در این فیلم رخ داده است، ندارند.

شاه که در ایتالیا و در تبعید زندگی می کرد به ایران برگشت و با همکاری جنرال فضل الله زاهدی که مورد تأیید سیا و ام‌آی‌۶ بود به اداره ی کشور پرداخت. در آمریکا، این کودتا به عملیات آژاکس معروف بود، در حالی که در انگلیس از آن با عنوان عملیات چکمه یاد می شد. شاه تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ بر ایران حکومت کرد.

این کودتا نه تنها روابط غرب با ایران را به مدت ۶۰ سال شکل داد، بلکه خاورمیانه را تغییر داد.

یک مستند از نقش یک جاسوس انگلیسی در بازگرداندن شاه در سال ۱۹۵۳ پرده بر می‌دارد.

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com)

5f26ba363d1ed_5f26ba363d1f2
12 مرداد 1399 - 18:39

گاردین نوشت: یک مستند از نقش یک جاسوس انگلیسی در بازگرداندن شاه در سال ۱۹۵۳ پرده بر می دارد. نقش پنهان یک افسر اطلاعات مخفی انگلیس که منجر به کودتا شد و خاورمیانه را تغییر داد، برای اولین بار از زمان سرکوبی خبری که در سال ۱۹۸۵ آبزرور آن را منتشر کرد، بر ملا شده است.

این گزارش با عنوان "چگونه نیروهای ام‌آی۶ و سیا در کودتای ایران همکاری کردند" در تاریخ ۲۶ ماه می ۱۹۸۵ مطرح اما به سرعت با آن برخورد شد. مستندات، این واقعیت را آشکار می کند که یکی از نیروهای ام‌آی۶ با نام نورمن داربی شر برای بازگرداندن شاه ایران به عنوان حاکم این کشور در سال ۱۹۵۳ عملیاتی پنهانی و خشونت آمیز انجام داده است. با این وجود، تنها چند روز پس از انتشار این موضوع در روزنامه ابزرور، تمام مدارک و شواهد تازه ی به دست آمده درباره این عملیات انگلیسی ها و هویت داربی شر از همه جا ناپدید شد.

تقی امیرانی، تهیه کننده مستند کودتای ۵۳ قبل از نمایش فیلمش گفت: ما هنوز نمی دانیم که چه کسی این مسئله را ابتدا به آبزرور اطلاع داد و اینکه چرا این کار را کرد. تنها چیزی که می دانیم این است که تمامی سوابق مصاحبه با داربی شر به سرعت ناپدید شد و هیچ کس موضوع را دنبال نکرد. این در واقع کامل ترین مدل سرپوش گذاشتن بر روی دخالت های انگلیس در سایر کشورهاست که تا کنون انجام شده است.

پیشینه کودتای ۱۹۵۳ مدت هاست که باعث بروز ظن و گمان هایی در سطح بین المللی شده است.

وینستون چرچیل، نخست وزیر بریتانیا مخالف حکومت نخستین رهبر دموکراتیک ایران یعنی محمد مصدق بود، زیرا او منافع انگلیس در صنعت نفت ایران را تهدید می کرد. شواهد نشان می دهد که ام‌آی‌۶ در همکاری با سیا که امیدوار بود رضا پهلوی را به تخت سلطنت بازگرداند، اقداماتی فراتر از تحریک سرنگونی مصدق انجام داده است.

در ماه ژوئن، اسناد موجود در بایگانی واشنگتن نشان داد كه چگونه از نام ملكه الیزابت دوم به صورت عمدی به منظور ترغیب شاه به ماندن در کشور قبل از كودتا استفاده شد. مستند کودتای ۵۳ نشان می دهد که انگلیسی ها در حال سامان دادن به یک شورش بودند که طی آن به اقداماتی همچون آدم ربایی، شکنجه و پرداخت پول به معترضین برای ریختن به خیابان ها متوسل شدند.

مستند ۵۳ که در ۱۹ آگوست و همزمان با شصت و هفتمین سالگرد کودتا پخش شد، بر اساس تحقیقات امیرانی به عنوان یک مدیر انگلیسی-ایرانی ساخته شد. وی با همکاری والتر مرچ، تدوین گر تحسین شده فیلم هایی همچون مکالمه، اینک آخرالزمان و بیمار انگلیسی به بایگانی اسناد کودتای ۵۳ دست یافت و با بسیاری از افراد درگیر در این ماجرا مصاحبه کرد.

مرچ گفت: ما وقتی شروع به ساخت این فیلم کردیم، هیچ چیزی راجع به رمز و راز داربی شر یا رمز و رازهای مربوط به معمای کودتای ۵۳ نمی دانستیم.  تقی چیزهایی را کشف کرد و ما به دنبال آنها حرکت کردیم. عنصر هیجان بخشی از الگوی ما نبود که به واسطه آن به مصاحبه های غیبی توجه کنیم. تا کنون من در کارهایم با این حجم از مطالب کار نکرده بودم، ۵۳۲ ساعت فیلم بود که بیش از دو برابر چیزی است که من در فیلم اینک آخرالزمان با آن سر و کار داشتم.

نقطه عطف زمانی بود که امیرانی به آرشیو مستند تلویزیونی پایان امپراتوری دست پیدا کرد. در ابتدای یک بخش از این مستند که درباره ی ایران بود،  مصاحبه ای با داربی شر وجود داشت که با صراحت صحبت می کرد.

داربی شر می گوید: دستوری که به من داده شد، بسیار ساده بود. گفتند به آنجا بروید، به سفیر اطلاع ندهید و هرگونه هزینه ای که برای تأمین سرنگونی مصدق با ابزارهای قانونی و یا شبه قانونی نیاز دارید را از سرویس اطلاعات مخفی دریافت خواهید کرد. افسر ام‌آی۶ در ادامه توضیح می دهد که او مبلغ هنگفتی پول، بیش از یک میلیون و نیم پوند خرج کرد. وی افزود: من شخصاً دستور می دادم و شورش خیابانی را هدایت می کردم.

با این حال، آن مصاحبه پر سر و صدا هرگز پخش نشد. در فیلم امیرانی، بخش مربوط به داربی شر با بازی رالف فینز اجرا می شود که خطوط متن سانسور شده گرانادا را ارائه می دهد. مقاله آبزرور در سال  ۱۹۸۵ توسط خبرنگار نیگل هاوکس درست قبل از نمایش قسمت ایرانی توسط کانال ۴ منتشر شد.

اما وقتی برنامه پخش شد، داربی شر و گواهی وی را در تلویزیون شاهد نبودیم. یک نقد که هفته بعد توسط جولیان بارنز، منتقد آبزرور تهیه شد نیز هیچ اشاره ای به این بخش از داستان نکرد. امیرانی، مرچ و کارشناسان اطلاعاتی که با آنها مشورت کرده اند، نتیجه می گیرند که دولت به این مسئله ورود کرد و مانع از آن شد که تهیه کنندگان فیلم ها از مصاحبه داربی شر استفاده کنند. به روزنامه ها، از جمله آبزرور که در آن زمان تحت نظارت دونالد ترلفورد بودند گفته شد که بر اساس قانون ایالتی دی نوتیس دیگر نباید به این موضوع بپردازند.

داربی شر با همتای خود در سازمان سیا یعنی استفان مید که در مستند پایان امپراتوری ظاهر شد، همکاری نزدیکی داشت. او همکار انگلیسی خود را به عنوان «فردی کاملاً شایسته که فارسی و فرانسوی را به صورت روان صحبت می کند»، توصیف کرد.

شاید تکان دهنده ترین شواهد در مستند کودتای ۵۳ مربوط به گناه انگلیس در «آدم ربایی و قتل غیرعمدی محمود افشارتوس»، رئیس شهربانی ایران باشد. این حادثه ناآرامی هایی را به وجود آورد که منجر به دستگیری و زندانی شدن مصدق در مرداد ماه شد.

در فیلم گمشده ی مصاحبه ی داربی شر، او ادعا کرد که به درستی مردم ایران را به لحاظ روانشناختی تجزیه و تحلیل می کند. همچنین داربی شر می گوید: عموم مردم ایران تصور می کردند که از سال ۱۹۲۰ به بعد به بازی گرفته شده اند.

داربی شر در سال ۱۹۹۳ درگذشت و آلیسون روپر، محقق سابق گرانادا که در مستند پایان امپراتوری هم کار می کرد، به همراه تهیه کننده و کارگردان این مستند یعنی مارک اندرسون به امیرانی گفتند که آنها هیچ خاطره روشنی از مصاحبه با افسر ام‌آی۶ یا آنچه که در این فیلم رخ داده است، ندارند.

شاه که در ایتالیا و در تبعید زندگی می کرد به ایران برگشت و با همکاری جنرال فضل الله زاهدی که مورد تأیید سیا و ام‌آی‌۶ بود به اداره ی کشور پرداخت. در آمریکا، این کودتا به عملیات آژاکس معروف بود، در حالی که در انگلیس از آن با عنوان عملیات چکمه یاد می شد. شاه تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ بر ایران حکومت کرد.

این کودتا نه تنها روابط غرب با ایران را به مدت ۶۰ سال شکل داد، بلکه خاورمیانه را تغییر داد.

منبع: انتخاب

24

نظرات 1
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
کاربر ناشناس 1 1 پاسخ 1399/5/12 -20:08

روح شاهنشاه شاد

خبر فوری در شبکه های اجتماعی
khabarfoori in social networks