علاقه قاچاقچیان حیات وحش به خرس سیاه/ تلاش برای شناسایی کریدورهای قاچاق

معصومه صفایی افزود: سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان غربی‌ترین زیستگاه جهانی خرس سیاه هستند. زیستگاه‌هایی که در مرز و لبه پراکنش جغرافیایی یک گونه قرار دارند، خیلی زیستگاه‌های حساسی هستند چون وقتی جمعیت این گونه زیستگاه‌ها رو به کاهش می‌رود، به مرور به سایر نقاط آن گسترش پیدا می‌کند بنابراین حفظ خرس سیاه در ایران از اهمیت خاصی برخوردار است.

وی درباره چالش‌های پیش روی این گونه گفت: یکی از معضلات اصلی خرس سیاه خشکسالی و تغییر اقلیم است چون  زیستگاه‌های آن یعنی سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان پر آب نیست. از طرف دیگر این گونه متاسفانه بسیار مورد توجه قاچاقچیان حیات وحش است. اخیرا دو توله را کردستان کشف کردیم که در راه مرز بانه بود تا به خارج از کشور قاچاق شود. سال گذشته هم هفت قلاده توله خرس سیاه را در قسمت بار اتوبوس گرفتیم.

صفایی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره جمعیت خرس سیاه در ایران اظهار کرد: تخمینی از جمعیت این گونه نداریم. تغییرات اقلیمی منجر به جابجا شدن زیستگاه‌ها و چرخه زندگی حیات وحش شده و داده‌ها و یافته‌های پیشین همه تغییر کرده است حتی یوزپلنگ هم در حال حاضر بیشتر در عرض‌های شمالی‌تر یعنی میاندشت، خوش ییلاق و یوزکنام دیده می‌شود. سایر گونه‌ها هم چنین شرایطی دارند.

وی درباره مزایای استفاده از گردنبندهای رادیویی برای بررسی وضعیت گونه‌ها گفت: این تجهیزات اطلاعات را درباره زیستگاه گونه،‌ نقاطی که بیشترین حضور را در آن دارند، زیستگاه‌های جفت‌گیری آن و نقاط داغ تعارض با جوامع محلی را می‌دهد.

معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات‌ وحش سازمان محیط‌ زیست با بیان اینکه الان میان خرس سیاه و جوامع محلی متاسفانه تعارض بسیار زیادی وجود دارد،اظهار کرد: سازمان‌های مردم‌نهاد در برخی نقاط مانند بشاگرد روی فرهنگسازی برای کاهش تعارض با جامعه محلی کار کرده‌اند که پروژه خرس و خرما از نمونه‌های آن است. برخی فعالان زیست‌محیطی در این منطقه خرماهای جامعه محلی را در بسته‌بندی‌های زیبایی با قیمت بیشتری می‌فروشند، پول حاصل از آن را صرف حفاظت از خرس سیاه می‌کنند. آنان علاوه بر فرهنگ‌سازی، جامعه محلی را از حفاظت از خرس سیاه منتفع می‌کنند.

وی با اشاره به تهیه برنامه عمل حفاظت از خرس سیاه گفت: تفاهمنامه‌ای را برای احداث مرکز بازوحشی‌سازی خرس‌سیاه با بخش خصوصی امضا کرده‌ایم که مطالعات جانمایی آن انجام و پنج گزینه معرفی شده است تا بتوانیم خرس‌هایی را که از متخلفان می‌گیریم، بازوحشی‌سازی کنیم البته این خرس‌ها باید ابتدا به لحاظ ژنتیک بررسی شوند چون یقیناً نمی‌توانیم مطمئن باشیم که از طبیعت ایران زنده‌گیری شده‌اند. ممکن است از مرز پاکستان و افغانستان وارد کشور شده باشند و فقط از ایران به عنوان کریدور قاچاق استفاده شود.

معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات‌ وحش سازمان محیط‌ زیست افزود: با یک مرکز مذاکره کردیم تا نمونه خون خرس‌های سیاه کشف شده از قاچاقچیان را برای آن‌ها بفرستیم ولی با شروع جنگ تحمیلی در این کار وقفه ایجاد شد. امیدواریم بتوانیم الگو ژنتیک خرس سیاه در ایران را استخراج کنیم البته خرس سیاه ایران تا منطقه پنجاب با پاکستان مشترک است. افرادی که مطمئن شویم خرس سیاه ایران هستند را به مرکز بازوحشی‌سازی منتقل می‌کنیم تا هم جمعیت پشتیبان به‌ وجود آوریم و هم به طبیعت باز گردانیم.

صفایی در پایان گفت: امسال مطالعه شناسایی کریدورهای قاچاق خرس سیاه و آسیب شناسی آن را آغاز کرده‌ایم تا علاوه بر استخراج اهداف قاچاقچیان، متوجه شویم آیا ایران کریدور قاچاق است یا نه؟ تخصیص بودجه به استان سیستان و بلوچستان انجام شده و در دست اقدام است.