معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی البرز:
دود سیگار، ویپ و قلیان حاوی ۷۰ ماده سرطان زا است
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی البرز درباره تأثیرات مصرف دخانیات بر سلامت قلب و ریه گفت: دود سیگار، قلیان، ویپ و سایر محصولات دخانی حاوی بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی است که دستکم ۷۰ نوع از آنها سرطانزا است و بسیاری دیگر نیز اثرات سمی دارند.
معصومه جودکی اظهار کرد: ریهها نخستین اندامهایی هستند که در معرض دود دخانیات قرار میگیرند. مصرف دخانیات سیستم پاکسازی طبیعی ریه را مختل میکند، مژکهای تنفسی را از بین میبرد و باعث التهاب مزمن، افزایش تولید مخاط و انسداد راههای هوایی میشود.
جودکی افزود: یکی از مهمترین پیامدهای این روند، بیماری انسدادی مزمن ریه یا COPD است که شامل برونشیت مزمن و آمفیزم میشود. در آمفیزم، دیواره کیسههای هوایی تخریب میشود و توان تبادل اکسیژن کاهش مییابد و فرد به تنگی نفس مزمن دچار میشود. در برونشیت مزمن نیز التهاب مجاری هوایی و افزایش تولید مخاط، موجب سرفه و خلط مداوم خواهد شد. بیش از ۸۰ درصد موارد این بیماری مستقیماً ناشی از مصرف دخانیات است و این بیماری غیرقابل بازگشت محسوب میشود.
وی ادامه داد: سرطان ریه نیز از مهمترین بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات است و بیش از ۸۵ درصد موارد آن در افراد سیگاری یا دارای سابقه مصرف سیگار مشاهده میشود. هرچه تعداد نخ سیگار مصرفی و مدت زمان مصرف بیشتر باشد، خطر ابتلا نیز افزایش مییابد.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی البرز خاطرنشان کرد: مصرف دخانیات خطر ابتلا به عفونتهایی مانند ذاتالریه، آنفلوآنزای شدید و سل را نیز افزایش میدهد، زیرا توان دفاعی ریه در برابر عوامل بیماریزا کاهش پیدا میکند. همچنین در افراد مبتلا به آسم، مصرف دخانیات موجب تشدید علائم بیماری و افزایش حملات آسمی میشود.
رئیس مرکز بهداشت استان البرز با اشاره به آثار مخرب دخانیات بر سیستم قلبی و عروقی گفت: نیکوتین و مونوکسیدکربن موجود در دود دخانیات باعث تنگ شدن عروق، کاهش اکسیژنرسانی، افزایش لخته شدن خون، افزایش فشار خون و بالا رفتن ضربان قلب میشوند. این عوامل روند سخت و تنگ شدن شریانها را تسریع کرده و زمینه بروز بیماری عروق کرونر و سکته قلبی را فراهم میکنند.
جودکی افزود: افراد سیگاری دو تا چهار برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض خطر سکته قلبی قرار دارند. همچنین خطر سکته مغزی نیز در این افراد بهطور قابل توجهی افزایش مییابد. بیماری عروق محیطی، آنوریسم آئورت و نارسایی قلبی نیز از دیگر پیامدهای مهم مصرف دخانیات به شمار میروند.
وی با رد باور رایج درباره کمضرر بودن قلیان و ویپ اظهار کرد: قلیان به هیچ عنوان جایگزین ایمنتری برای سیگار نیست. یک جلسه یکساعته مصرف قلیان میتواند معادل استنشاق حجم بسیار زیادی از دود باشد و مقدار قابل توجهی مونوکسیدکربن و مواد سرطانزا را وارد بدن کند. همچنین استفاده مشترک از قلیان خطر انتقال برخی بیماریهای عفونی را نیز افزایش میدهد.
جودکی درباره سیگارهای الکترونیکی نیز گفت: هرچند این محصولات قطران کمتری نسبت به سیگار دارند، اما همچنان حاوی نیکوتین، فلزات سنگین و مواد شیمیایی مضر هستند و میتوانند باعث آسیب ریوی و التهاب عروق شوند. همچنین بیماری ریوی EVALI از جمله عوارض شناختهشده مصرف ویپ به شمار میرود.
وی با اشاره به فواید ترک دخانیات گفت: تنها ۲۰ دقیقه پس از آخرین سیگار، فشار خون و ضربان قلب به سمت حالت طبیعی بازمیگردد. طی دو هفته تا سه ماه، عملکرد ریه و گردش خون بهبود مییابد، یک سال پس از ترک خطر بیماری عروق کرونر تقریباً به نصف کاهش پیدا میکند و در فاصله پنج تا ۱۵ سال پس از ترک، خطر سکته مغزی به سطح افراد غیرسیگاری نزدیک میشود.
به گفته وی، دخانیات مهمترین عامل بروز بیماریهایی مانند COPD، سرطان ریه، سکته قلبی و سکته مغزی است و آگاهیبخشی همراه با حمایت عملی برای ترک میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت جامعه داشته باشد.
