تبعات بنزین ۱۰ هزار تومانی/ راهکار بعدی دولت برای کاهش مصرف/ آیا افزایش قیمت مصرف را کاهش می‌دهد؟

به گزارش خبر فوری، پس از اعلام افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان، بحث‌های زیادی درباره آثار این تصمیم بر مصرف سوخت، کسری بنزین، تورم مطرح شده است. در همین رابطه، گفت‌وگو داشتیم با جعفر قادری، نماینده دوره دوازدهم مجلس و کارشناس اقتصادی که ابعاد مختلف این تصمیم، دلایل دولت برای اصلاح قیمت سوخت و احتمال تغییرات بعدی در سهمیه‌بندی و قیمت بنزین را بررسی کرده است.

خبرفوری: به نظر شما طرح جدید دولت مبنی بر تغییر نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت آن به ۱۰ هزار تومان می‌تواند معضل سوخت در ایران را علاج کند؟

قادری: دولت از افزایش قیمت بنزین چند هدف را دنبال می‌کند. نخست کاهش مصرف بنزین و دوم جبران بخشی از هزینه‌هایی که در این حوزه متحمل می‌شود. در حال حاضر هزینه تمام‌شده هر لیتر بنزین حدود یک دلار است و اگر دولت بخواهد بنزین وارد کند، با توجه به نرخ ارز، هزینه قابل توجهی را باید بپردازد.

نکته دیگر این است که اکنون در تأمین بنزین و گازوئیل با کسری و همچنین محدودیت در تولید مواجه هستیم. حتی اگر منابع مالی لازم برای واردات را در اختیار داشته باشیم، امکان واردات به راحتی وجود ندارد. بنابراین دولت ناچار بود اقدامی انجام دهد تا هم قیمت‌ها تا حدی تعدیل شود و هم مصرف سوخت کاهش پیدا کند.

البته به نظر من صرف افزایش قیمت، لزوماً به کاهش مصرف سوخت منجر نخواهد شد. کاهش مصرف زمانی اتفاق می‌افتد که سهمیه‌ها نیز محدود شوند. کاهش سهمیه دوم می‌تواند تا حدی مؤثر باشد، اما اگر کارت‌های سوخت جایگاه‌ها همچنان فعال بمانند و افراد بتوانند هر میزان سوخت مورد نیاز خود را با نرخ سوم دریافت کنند، این اقدام تأثیر چندانی بر مصرف نخواهد داشت و کسری موجود همچنان ادامه پیدا می‌کند.

به نظر می‌رسد دولت باید از سیاست‌های مکمل نیز استفاده کند؛ برای مثال توسعه خودروها و موتورسیکلت‌های برقی، به‌ویژه در شهرها، می‌تواند به کاهش مصرف سوخت کمک کند.

در مجموع، افزایش قیمت بنزین به ۱۰ هزار تومان به تنهایی قادر به حل مشکل مصرف سوخت نیست. احتمال دارد دولت در ادامه ناچار شود اصلاحات بیشتری در قیمت‌ها یا سهمیه‌ها اعمال کند. زیرا افزایش تولید در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست و در صورت تداوم محدودیت‌ها، حتی واردات بنزین نیز با دشواری‌های جدی روبه‌رو خواهد بود.

خبرفوری: به نظر شما اصولاً دولت چرا به دنبال اصلاح قیمت سوخت آن هم در شرایط حساس کنونی است؟ آیا محاصره اقتصادی آمریکا باعث کمبود سوخت شده یا دولت صرفاً به دنبال ساماندهی بازار سوخت و جلوگیری از قاچاق آن است یا علت دیگری در میان است؟

قادری: در شرایط فعلی میان میزان مصرف و توان تأمین سوخت کشور تعادل وجود ندارد. اگر این روند ادامه پیدا کند، دولت دیگر قادر نخواهد بود نیاز کشور را به طور کامل تأمین کند.

همان‌طور که اشاره کردم، اکنون با کمبود سوخت مواجه هستیم و به‌طور مستمر ناچار به تأمین بخشی از نیاز بازار از منابع خارج از تولید داخلی هستیم. از سوی دیگر، متوسط مصرف سوخت خودروهای کشور نیز بالاست. در حالی که ایران زمانی صادرکننده فرآورده‌های نفتی بود، امروز به نقطه‌ای رسیده که برای پاسخگویی به نیاز داخلی، ناچار به واردات برخی فرآورده‌های نفتی شده است.

خبرفوری: به نظر شما باز هم در کوتاه‌مدت شاهد تغییر قیمت بنزین یا تغییر سهمیه‌ها خواهیم بود؟ ممکن است بنزین تک‌نرخی شود یا نرخ سهمیه اول و دوم بیشتر شود؟ به نظر شما محتمل‌ترین تغییر در وضعیت بنزین در کوتاه‌مدت چه خواهد بود؟

قادری: در کوتاه‌مدت چنین احتمالی را چندان محتمل نمی‌دانم. با این حال ممکن است دولت در کنار این سیاست‌ها، همان‌طور که برای بنزین سوپر مجوز واردات صادر کرده، زمینه واردات بیشتر بنزین را نیز فراهم کند تا واردکنندگان بتوانند آن را بر اساس قیمت تمام‌شده عرضه کنند.

در چنین شرایطی ممکن است حجم عرضه بنزین وارداتی افزایش یابد و بخش بیشتری از نیاز کشور از طریق این مسیر تأمین شود و در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد.

خبرفوری: آیا تغییر اخیر قیمت بنزین باعث گرانی، افزایش قیمت‌ها و به‌خصوص تغییر بهای خودروها می‌شود؟

قادری: طبیعی است که این تصمیم بر نرخ تورم و هزینه‌های حمل‌ونقل اثرگذار باشد و تبعات تورمی به همراه داشته باشد. با این حال، زمانی که دولت راهکار دیگری برای مدیریت شرایط موجود در اختیار نداشته باشد، ناچار به اتخاذ چنین تصمیماتی خواهد بود.