هنر و مشکلات روحی این روزها

در روزها و ماه‌های اخیر که درگیر مشکلات مختلفی مانند جنگ هستیم، همواره به دنبال معبری می‌گردیم که پرنده خیال و ذهن را به پرواز درآورده و از مشکلات حاصل از جنگ مانند اضطراب، ترس و نگرانی، خیال‌بافی و ... رها شویم. هنر یکی از بهترین وسیله‌ها برای آرامش روح است. اگر سخن شوپنهاور، فیلسوف شهیر آلمانی را بپذیریم باید بگوییم که هنر تنها راهی هست که می‌توان انسان را از سنگینی هستی رهانیده و به سبکی خیال سوق دهد. این سخن شوپنهاور در روزهای جنگ بیش از همیشه صادق است.

  هنر رابطه مستقیمی  با احساسات انسان دارد. آدمی می‌تواند با پناه بردن به انواع و اشکال مختلف هنر مانند موسیقی، نقاشی، شعر و ادبیات و غیره احساسات خود را بروز دهد که این امر باعث تخلیه فشار عصبی و کاهش مشکلات روحی می‌شود.

هنر به چند طریق می‌تواند مشکلات احساسی و روانی انسان را کاهش دهد:

الف. تخلیه احساسات

وقتی عصبی یا مضطرب هستید، هنر مانند یک‌ ناجی عمل می‌کند و می‌تواند برای برون‌ریزی احساسات شما نقش مفیدی ایفا نماید. برای مثال، در خشم و عصبانیت با کشیدن نقاشی، گوش دادن به موسیقی یا نوشتن، خشمتان فروکش می‌کند و دل، سبک‌تر می‌شود. این مطلب را برخی روان‌شناسان شهیر نیز توصیه می‌کنند. بخشی از رشته هنردرمانی به این مهم می‌پردازد.

ب. آرامش ذهن

فعالیت‌هایی مانند سفالگری، نقاشی و حتی یک رنگ‌آمیزی ساده باعث می‌شود ذهن از طریق خو گرفتن به نظم، عمل، فعالیت و البته ادراک زیبایی، احساس آرامش کرده و دقایقی از مشکلات و گره‌های فکری فاصله بگیرد. این کارکرد سبب می‌شود هنر مانند نوعی مدیتیشن عمل کند.

از طرف دیگر، یک ویژگی مهم کار هنری "تمرکز" است. این مساله سبب می‌شود ذهن  درگیر کار شده و افکار منفی پاک و فراموش شود.

ج. افزایش اعتماد به نفس

وقتی انسان اثری را خلق می‌کند احساس قدرت و مفید بودن می‌کند و می‌پذیرد که موجودی ارزشمند است. این احساس حتی وقتی اثر هنری ما بسیار کوچک و ساده باشد، به وجود می‌آید. در واقع، این کار آن حس دوست‌داشتی «من می‌توانم» را فعال می‌کند.

  د. کمک به شناخت خود

در هنگام خلق اثر هنری یا مشاهده یک اثر یا غرق در احساس هنری و زیبایی شدن، شما احساسی را در خود پیدا می‌کنید که شاید قبلا آن را کشف نکرده باشید. این احساس در روان‌کاوی با عنوان "احساس وجودی" یا شناخت نهاد (Id) شناخته می‌شود. این احساس نوعی خودشناسی است که سبب می‌شود ناخوداگاه و قسمت پنهان شخصیت شما رها شود. این امر نوعی احساس سبکی وجودی به انسان می‌دهد و سبب آرامشش می‌شود.

ه. ایجاد حس امید

هنر، باعث تغییر جهت و زاویه دید انسان می‌شود. وقتی یک اثر هنری خلق می‌کنید یا غرق در تماشای یک شاهکار می‌شوید،در حال بررسی طبیعت بی‌جان از منظری "زیبایی‌شناسانه" هستید. این زیبادیدن هر چیز سبب ایجاد امید در وجود ما می‌شود؛ احساسی که گمشده ما در این روزهای سخت است.

ی. ارتباط بهتر با دیگری

گاهی برخی افراد قادر به سخن گفتن با دیگری نیستند و نمی‌توانند آلام و مشکلات خود را در قالب کلمات بروز دهند. مشکلات در این افراد مثل زخمی کهنه دائما وجودشان را خراش می‌دهد و لحظه لحظه نحیف‌ترشان می‌کند. زبان هنر می‌تواند زبان گمشده این افراد باشد. نقاشی یا موسیقی می‌تواند زبان دل ما باشد؛ زبانی برای برقراری ارتباط با دیگری، خالی کردن نفس و ذهن و البته آرامش درونی‌.

هنردرمانی چیست؟

یکی از شاخه‌های روانشناسی «هنر‌درمانی» است. هنر درمانی یا  Art Therapy علمی است که با کمک اعمال هنری، ایجاد حس زیبایی، خالی کردن ذهن و تقویت روحیه،  حال جسم و روان را بهتر می‌کند. در این علم، افراد خشم، استرس یا ناراحتی خود را به صورت فیزیکی و در قالب یک اثر هنری بیرون می‌ریزند و این باعث می‌شود احساسات سرکوب‌شده‌شان هم بیرون ریخته شود. این روش به ویژه برای افرادی که با افسردگی، اضطراب و استرس سروکله می‌زنند بسیار موثر است.

هنر درمانی نه تنها به مشکلات روانی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند دردهای جسمی و فشار‌های روزمره را هم کاهش دهد.