بهترین فیلم‌های دلهره آور که به هیچ عنوان نباید از دست بدهید

اضطراب از آن حس‌هایی است که کلمات معمولا در برابر توصیفش کم می‌آورند؛ اما امان از لحظه‌ای که چنگالش را روی قلبتان حس کنید. در زندگی واقعی، همه ما از این حس فراری هستیم؛ اما وقتی پای سینما به میان می‌آید، ماجرا فرق می‌کند. گاهی ما عمدا به تماشای آثاری می‌نشینیم که بندبند وجودمان را به لرزه می‌اندازند.

من همیشه معتقدم تماشای بهترین فیلم‌های دلهره آور، مثل راه رفتن روی یک لبه باریک است؛ جایی میان لذت و وحشت. تفاوت ظریفی میان ترس و اضطراب وجود دارد. فیلم‌های ترسناک معمولا با یک شوک ناگهانی شما را از جا می‌پرانند، اما بهترین فیلم‌های اضطراب آور آن‌هایی هستند که آرام و بی‌صدا زیر پوستتان می‌روند، نفس‌تان را در سینه حبس می‌کنند و تا مدت‌ها بعد از تیتراژ پایانی، دست از سرتان برنمی‌دارند.

در این لیست، سراغ آثاری رفته‌ام که لزوما هیولا یا روح ندارند؛ اما چنان فضای سنگین و کلاستروفوبیکی خلق می‌کنند که تپش قلبتان را به وضوح می‌شنوید. این‌ها فیلم‌هایی هستند که از واقعیت تغذیه می‌کنند و درست به همین دلیل، تاثیرشان چندین برابر است. اگر به دنبال هیجانی هستید که فراتر از یک جیغ ساده باشد، پیشنهاد می‌کنم با من همراه شوید تا نگاهی به لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور از نگاه من بیندازیم؛ آثاری که به شما یادآوری می‌کنند سینما چطور می‌تواند با روح و روان مخاطب بازی کند.

۱۰. شبگرد (Nightcrawler)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۵ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۷.۸ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۱۴

    مدت زمان: ۱۱۷ دقیقه

    کارگردان: دان گیلروی

    بازیگران اصلی: جیک جیلنهال، رنه روسو، ریز احمد، بیل پاکستون

دنیای روزنامه‌نگاری ذاتا با کنجکاوی و خطر گره خورده است؛ اما وقتی این دنیا با ژانر تریلر ترکیب شود، معجونی می‌سازد که تا ساعت‌ها خواب را از چشمانتان می‌گیرد؛ اما بگذارید رک بگویم؛ اکثر فیلم‌های این سبک، به گرد پای تاریکی و خشونت فیلم شبگرد هم نمی‌رسند. ما در این فیلم با شخصیتی روبه‌رو هستیم که فرسنگ‌ها با یک قهرمان فاصله دارد. تماشای این اثر برای من شبیه به تماشای سقوط آزاد اخلاق بود.

ما با مردی همراه می‌شویم که در ابتدا فقط کمی عجیب و مشکوک به نظر می‌رسد؛ اما هر چه داستان جلوتر می‌رود، می‌بینیم که او برای شکار یک تیتر داغ یا یک تصویر دست‌اول از صحنه جرم، چطور با خونسردی تمام از تمام خط قرمزهای انسانی عبور می‌کند.

وقتی از صحبت از بهترین فیلم‌های دلهره آور می‌شود محال است که شبگرد در آن حضور نداشته باشد. جالب اینجاست که فیلم گاهی رگه‌هایی از طنز بسیار سیاه هم دارد؛ اما اشتباه نکنید این اصلا آن کمدی دلپذیری نیست که حالتان را خوب کند. برعکس، شما را با این سوال تلخ مواجه می‌کند که آدمیزاد تا کجا حاضر است برای موفقیت پیش برود؟ اگر اهل تماشای تریلرهای تاریک و تپش قلب‌های ممتد هستید، این شاهکار را در بین بهترین فیلم‌های دلهره آور از دست ندهید.

۹. موضوعات (Threads)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۱۰۰ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۷.۹ از ۱۰

    سال انتشار: ۱۹۸۴

    مدت زمان: ۱۱۲ دقیقه

    کارگردان: میک جکسون

    بازیگران اصلی: پل وان، کارن میگر، ریس دینزدیل، دیوید بریرلی، ریتا می

وقتی صحبت از بهترین فیلم‌های دلهره آور می‌شود، معمولا ذهنمان سمت تعقیب و گریزهای خیابانی یا معماهای جنایی می‌رود؛ اما فیلم موضوعات نوع متفاوتی از دلهره را به جانتان می‌اندازد. این اثر که شاید یکی از غم‌انگیزترین و تکان‌دهنده‌ترین تجربه‌های سینمایی در فضای علمی تخیلی (یا بهتر بگویم، واقعیت محتمل) باشد به ما نشان می‌دهد که اگر یک جنگ هسته‌ای رخ دهد، چه بلایی سر این دنیای زیبای ما می‌آید.

چیزی که در این فیلم من را به شدت به فکر فرو برد، نیمه دوم آن بود. برخلاف فیلم‌های مشابه که فقط لحظه انفجار را نشان می‌دهند، موضوعات با جزییاتی بی‌رحمانه و فراتر از انتظار، عواقب فاجعه را به تصویر می‌کشد. فیلم تا آینده‌ای دور پیش می‌رود و نسل‌های بعدی بازماندگان را نشان می‌دهد که دیگر شبیه انسان‌های امروزی نیستند؛ موجوداتی که در جهانی غریبه و ویران، به چیزی کمتر از انسان تبدیل شده‌اند.

صادقانه بگویم، این اثر در لیست بهترین فیلم‌های اضطراب آور جایگاه ویژه‌ای دارد، چون اضطرابش از جنس نمی‌دانم چه می‌شود نیست. اتفاقا برعکس، شما دقیقا می‌دانید که اوضاع قرار است بدتر شود؛ اما مدام از خودتان می‌پرسید خدای من، مگر بدتر از این هم ممکن است؟. تماشای این فیلم اصلا زیبا یا لذت‌بخش نیست؛ اما برای درک عمق فاجعه‌ای که بشر می‌تواند رقم بزند، تماشایش را به کسانی که قلب نیرومندی دارند پیشنهاد می‌کنم.

۸. پس از ساعت اداری (After Hours)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۰ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۷.۶ از ۱۰

    سال انتشار: ۱۹۸۵

    مدت زمان: ۹۷ دقیقه

    کارگردان: مارتین اسکورسیزی

    بازیگران اصلی: روزانا آرکت، ورنا بلوم، تامی چونگ، گریفین دان، لیندا فیورنتینو

در لیست ما، مارتین اسکورسیزی بزرگ با دو اثر حضور دارد؛ اما دو فیلمی که زمین تا آسمان با هم فرق می‌کنند. اولین نماینده او که در رتبه هشتم از لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور ما قرار می‌گیرد، فیلم پس از ساعت اداری است. این فیلم در کارنامه اسکورسیزی یک جواهر نایاب است؛ اثری که شاید بتوان آن را یکی از خنده‌دارترین کارهای او دانست، البته به شرطی که طرفدار کمدی‌های به شدت سیاه و تلخ باشید.

اگر بخواهم تجربه‌ام از تماشای این فیلم را برایتان توصیف کنم، باید بگویم با یک کابوس کمدی تمام‌عیار طرف هستیم. داستان درباره مردی است که در دل شب، در محله‌ای غریبه گرفتار می‌شود و هر چه تلاش می‌کند به خانه برگردد، با موانع عجیب و غریب‌تری روبرو می‌شود. برخلاف فیلم‌هایی مثل گرگ وال استریت که به مرور جدی می‌شوند، این فیلم هر لحظه دیوانه‌وارتر و پوچ‌تر می‌شود. این اثر از آن بهترین فیلم‌های اضطراب آور است که مخاطب را در وضعیتی دوگانه قرار می‌دهد؛ شما مدام بین خندیدن از ته دل و عصبی شدن نوسان می‌کنید. فیلم چنان ریتم پرفشار و کلافه‌کننده‌ای دارد که انگار خودتان هم همراه شخصیت اصلی در آن بن‌بست‌های شبانه گیر افتاده‌اید.

۷. جایی برای پیرمردها نیست (No Country for Old Men)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۳ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۸.۲ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۰۷

    مدت زمان: ۱۲۲ دقیقه

    کارگردان: جوئل کوئن، اتان کوئن

    بازیگران اصلی: تام لی جونز، خاویر باردم، جاش برولین،

این فیلم از نظر فنی یک وسترن است؛ اما نه از آن مدل‌هایی که قهرمانش با لبخند پیروز می‌شود. جایی برای پیرمردها نیست ساخته برادران کوئن، یکی از سنگین‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین نئو وسترن‌هایی است که تا به امروز دیده‌ام. چون داستان در دهه‌های اخیر اتفاق می‌افتد، آن حس مدرن بودن و نزدیکی به واقعیت، تلخی‌اش را دوچندان می‌کند.

داستان فیلم درباره کلانتری پیر و خسته است که همیشه یک قدم عقب‌تر از شرورِ بی‌رحم فیلم قرار دارد. داستان از یک معامله مواد مخدر شروع می‌شود که به حمام خون تبدیل شده و مردی که تصادفا پول‌ها را برداشته، حالا سایه مرگ را پشت سرش حس می‌کند. دلیل اینکه این اثر را در زمره بهترین فیلم‌های اضطراب آور قرار دارد نوع خاصِ موش و گربه‌بازی آن است. اینجا خبری از تعقیب و گریزهای کلیشه‌ای نیست؛ گربه این قصه بیشتر شبیه به یک شیرِ درنده و توقف‌ناپذیر است که هیچ موشی توان فرار از چنگال او را ندارد.

۶. حرام‌زاده‌های لعنتی (Inglourious Basterds)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۸۹ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۸.۴ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۰۹

    مدت زمان: ۱۵۳ دقیقه

    کارگردان: کوئنتین تارانتینو

    بازیگران اصلی: برد پیت، کریستف والتس، مایکل فاسبندر، الی راث، بی. جی. نواک

یکی دیگر از بهترین فیلم‌های اضطراب آور حرام زاده‌های لعنتی است که به قدری هیجان‌انگیز و سرگرم‌کننده است که شاید فراموش کنید با یک فیلم جنگی روبرو هستید. راستش را بخواهید، این فیلم بدون هیچ هشدار قبلی، مدام بین فضایی رهاکننده و لحظاتی به شدت ترسناک نوسان می‌کند. این اثر، یک پروژه بزرگ و جاه‌طلبانه درباره جنگ جهانی دوم است که ریشه در تاریخ دارد و شخصیت‌های واقعی را هم به بازی می‌گیرد؛ اما در نهایت با جسارت تمام، حقیقت آن چه اتفاق افتاده را وارونه می‌کند. تارانتینو اینجا با تاریخ شوخی می‌کند و آن را به شکلی که خودش دوست دارد بازنویسی می‌کند.

دلیل حضور این شاهکار در لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور، سکانس‌های گفتگوی طولانی است که هر لحظه منتظرید به بزن بزن و خون‌ریزی ختم شود. حس تحریک‌آمیز بودن در تار و پود فیلم موج می‌زند؛ اما چون با نویسندگی، فیلم‌برداری و بازیگری‌های درخشانی پشتیبانی شده، مخاطب با تمام وجود آن را می‌پذیرد. اگر به دنبال یکی از بهترین فیلم‌های اضطراب آور هستید که همزمان شما را به وجد بیاورد و نفستان را در سینه حبس کند، این فیلم همان چیزی است که شما به آن نیاز دارید.

۵. ویپلش (Whiplash)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۴ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۸.۵ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۱۴

    مدت زمان: ۱۰۷ دقیقه

    کارگردان: دیمین شزل

    بازیگران اصلی: مایلز تلر، جی کی سیمونز، پل رایزر

اگر می‌خواهید ببینید یک درام ساده، بدون هیچ عنصر سنتیِ تریلر، ترسناک یا اکشن، چقدر می‌تواند دلهره آور باشد باشد، باید سراغ ویپلش بروید. احتمالا نامش را شنیده‌اید یا آن را دیده‌اید، چون این فیلم به خاطر تجربه تماشای طاقت‌فرسا و استرس‌زایش معروف است. ویپلش در رتبه پنجم لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور قرار می‌گیرد، چون به شکلی وحشیانه، جنبه‌های مخرب و تاریک به‌دنبال کمال رفتن در یک مسیر هنری را کالبدشکافی می‌کند.

پویایی و رابطه‌ی سمی میان استاد و شاگرد در این فیلم بی‌نهایت جذاب است. دلیل این که ویپلش را یکی از بهترین فیلم‌های دلهره آور تاریخ می‌دانیم پایان‌بندی انفجاری آن است. فیلم با لجاجت تمام از دادن پاسخ‌های ساده به مخاطب خودداری می‌کند و همین بلاتکلیفی، اضطرابش را دوچندان می‌کند. انگار بعد از تیتراژ پایانی، تازه هجوم فکر و خیال به سراغتان می‌آید و آن حس سنگین فشار، تا ساعت‌ها در وجودتان باقی می‌ماند.

۴. مزد ترس (The Wages of Fear)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۱۰۰ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۸.۱ از ۱۰

    سال انتشار: ۱۹۵۳

    مدت زمان: ۱۵۶ دقیقه

    کارگردان: آنری ژرژ کلوزو

    بازیگران اصلی: ایو مونتان، شارل وانل، فولکو لولی، فرانسوا والورب

می‌دانید بهترین فیلم‌های دلهره آور چقدر سرگرم‌کننده و پرهیجان هستند؟ خب، باید بگویم مزد ترس دقیقا برعکس آن‌هاست. این فیلم داستان یک سفر طولانی را روایت می‌کند که با سرعت لاک‌پشتی پیش می‌رود. چرا؟ چون شخصیت‌های داستان کامیون‌هایی را می‌رانند که پر از مواد منفجره حساس است. هر دست‌انداز کوچک یا هر صخره‌ای در این مسیر ناهموار، می‌تواند به یک انفجار مهیب و مرگ آتشین ختم شود. ما اینجا با اثری طرف هستیم که وقتش را تلف نمی‌کند. فیلم با حوصله شخصیت‌ها را می‌سازد؛ اما به محض این که موتور کامیون‌ها روشن می‌شود، هیجان بی‌وقفه شروع می‌شود.

مزد ترس قدیمی‌ترین فیلم این لیست است؛ اما اجازه ندهید سیاه و سفید بودن یا قدمتش شما را گول بزند. گاهی فیلم‌های قدیمی با گذشت زمان اثرشان را از دست می‌دهند؛ اما استرس موجود در این فیلم، ماهیتی ابدی دارد. من موقع تماشای این شاهکار، هر لحظه حس می‌کردم خودم پشت فرمان آن کامیون هستم و نفسم بند می‌آمد. تماشای آن به قدری سخت و سنگین است که به راحتی در صدر بهترین فیلم‌های دلهره آور تاریخ قرار می‌گیرد. فشار روانی که این فیلم به مخاطب وارد می‌کند، حتی با استانداردهای امروزی هم باورکردنی نیست.

۳. جدا مانده (The Departed)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۱ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۸.۵ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۰۶

    مدت زمان: ۱۵۱ دقیقه

    کارگردان: مارتین اسکورسیزی

    بازیگران اصلی: لئوناردو دی‌کاپریو، مت دیمون، جک نیکلسون، مارک والبرگ، مارتین شین

بعد از آن تجربه عجیب و غریب در فیلم بعد از ساعات کاری نوبت به دومین نماینده اسکورسیزی بزرگ در لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور می‌رسد که به نظرم از نظر میزان استرس، یک سر و گردن بالاتر است. این فیلم در نگاه اول شاید یک اثر گانگستری مرسوم به نظر برسد؛ اما راستش را بخواهید، جدا مانده بیشتر یک تریلر روان‌شناختی پرفشار است که مدام بین دو جبهه قانون و جنایت در نوسان است.

داستان درباره دو شخصیتی است که هر کدام در جبهه مخالف نفوذ کرده‌اند؛ یکی پلیسی در دل مافیا و دیگری جاسوس مافیا در اداره پلیس. تقاطع این دو زندگی مخفیانه، جایی است که هیجان فیلم را به سقف می‌چسباند. هر دو نفر با چنگ و دندان سعی می‌کنند هویت دیگری را فاش کنند، در حالی که هر لحظه ممکن است لو بروند و با مرگی فجیع روبرو شوند.

چیزی که این اثر را در زمره بهترین فیلم‌های دلهره آور قرار داده، فقط خطر فیزیکی نیست؛ بلکه آن پیچیدگی‌های اخلاقی و شباهت‌های ترسناک بین دو طرف قانون است. اگر به دنبال فیلمی هستید که واقعا اعصاب‌خردکن و در عین حال به شدت جذاب باشد، این اثر را به هیچ وجه از دست ندهید.

۲. زودیاک (Zodiac)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۰ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۷.۷ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۰۷

    مدت زمان: ۱۵۷ دقیقه

    کارگردان: دیوید فینچر

    بازیگران اصلی: جیک جیلنهال، مارک رافالو، رابرت دوانی جونیور، آنتونی ادواردز

حدود یک دهه بعد از کارگردانی شاهکار هفت دیوید فینچر سراغ پروژه‌ای رفت که به جرات می‌توانم بگویم یکی از نگران‌کننده‌ترین تجربه‌ها بود. اگرچه هر دو فیلم درباره شکار یک قاتل زنجیره‌ای هستند و هفت شاید در نهایت پایان افسرده‌کننده‌تری داشته باشد؛ اما زودیاک بدون شک در لیست بهترین فیلم‌های دلهره آور رتبه بسیار بالاتری از نظر ایجاد اضطراب دارد.

دلیلش هم روشن است؛ این فیلم درباره یک قاتل واقعی است که هیچ‌وقت دستگیر نشد. این فکر که او شاید سال‌ها جایی در میان مردم زندگی کرده یا در آرامش رازش را به گور برده، به طرز عجیبی لرزه بر تن آدم می‌اندازد. فینچر به شکلی هوشمندانه از این فقدانِ پایان‌بندی قطعی استفاده می‌کند تا به جای یک تعقیب و گریز ساده، ما را با مفهوم وسواس روبرو کند؛ وسواسی که خودش می‌تواند از هر سلاحی مخرب‌تر باشد. زودیاک نشان می‌دهد که گاهی هیچ نتیجه‌ای، واقعا عالی نیست و همین بلاتکلیفی است که تا مدت‌ها بعد از تماشای فیلم، مثل خوره به جانتان می‌افتد.

۱ . جواهرات تراش نخورده (Uncut Gems)

    امتیاز راتن تومیتوز: ۹۱ از ۱۰۰

    امتیاز IMDB فیلم: ۷.۴ از ۱۰

    سال انتشار: ۲۰۱۹

    مدت زمان: ۱۳۵ دقیقه

    کارگردان: برادران سفدی

    بازیگران اصلی: آدام سندلر، کوین گارنت، ایدیا منزل، کیت استنفیلد

احتمالا قبلا این جمله را شنیده‌اید؛ اما بگذارید من هم با تمام وجود آن را تایید کنم: فیلم جواهرات تراش‌نخورده یکی از بهترین فیلم‌های دلهره آور تمام دوران است. اگر هم نباشد، قطعا جدی‌ترین مدعی برای این عنوان است. برادران سفدی ثابت کرده‌اند که وقتی با هم پشت دوربین قرار می‌گیرند، استاد خلق تنش‌های بی‌رحمانه هستند. داستان درباره مردی به نام هاوارد رتنر است؛ یک جواهرساز یهودی در محله الماس نیویورک که انگار نافش را با قمار و ریسک بریده‌اند.

هاوارد از آن آدم‌هایی است که همیشه هشتش گروی نه‌اش است؛ به همه بدهکار است، از نزول‌خورها گرفته تا آشنا و غریبه، اما باز هم دست از قمار برنمی‌دارد. او همیشه دنبال آن برد بزرگ است که تمام زندگی‌اش را یک‌شبه زیر و رو کند.

یکی از دلایلی که این فیلم در صدر بهترین فیلم‌های دلهره آور قرار دارد این است که یکی از دقیق‌ترین و بی‌پرده‌ترین مطالعات شخصیتی را درباره انسانی با شخصیت اعتیادآور ارایه می‌دهد. آدام سندلر در این فیلم جوری بازی می‌کند که شما همزمان از او متنفر می‌شوید و برایش نگران اگر بعد از تمام شدن فیلم احساس وحشت یا تخلیه کامل انرژی نکردید، احتمالا اعصابی از فولاد دارید. تماشای این اثر یک تجربه غیرمعمول، شگفت‌انگیز و به شدت طاقت‌فرساست که هر عشق سینمایی باید یک بار آن را تجربه کند.

جمع بندی بهترین فیلم‌های دلهره آور تاریخ سینما

شاید از خودتان بپرسید چرا باید وقتمان را صرف تماشای آثاری کنیم که تا این حد روحمان را خراش می‌دهند؟ پاسخ ساده است بهترین فیلم‌های دلهره آور فقط برای سرگرمی ساخته نشده‌اند؛ آن‌ها آینه‌ای تمام‌قد در برابر ترس‌ها، وسواس‌ها و مرزهای اخلاقی ما هستند. وقتی با هاوارد در نیویورک هم‌مسیر می‌شویم یا با لو بلوم در شب‌های سرد لس‌آنجلس قدم می‌زنیم، در واقع داریم با تاریک‌ترین بخش‌های وجود انسان روبه‌رو می‌شویم.

سینما به ما این فرصت امن را می‌دهد تا اضطراب را در محیطی کنترل‌شده تجربه کنیم. تماشای بهترین فیلم‌های اضطراب آور مثل یک تمرین تاب‌آوری است. ما در دنیای واقعی از فروپاشی اتمی فیلم موضوعات وحشت داریم؛ اما در قاب جادویی سینما، این ترس تبدیل به یک کاتارسیس یا تخلیه روانی می‌شود.

این ۱۰ فیلمی که با هم مرور کردیم، از شاهکارهای اسکورسیزی گرفته تا جنونِ برادران سفدی، همگی یک ویژگی مشترک دارند آن‌ها تا مدت‌ها پس از خاموش شدن نمایشگر، در ذهن شما به زندگی ادامه می‌دهند. اگر به دنبال تجربه‌ای هستید که فراتر از یک سرگرمی ساده باشد و بندبند وجودتان را به چالش بکشد، این لیست دقیقا برای شما نوشته شده است.