آیا تقابل ترکیه و پ.ک.ک پایان یافته است؟

 بیش از یک سال از آغاز فرایند صلح میان ترکیه و پ‌ک‌ک می‌گذرد و در این مدت، به گفته‌ی پژوهشگران، میان دو طرف درگیری مسلحانه‌ای رخ نداده است. با خروج نیروهای پ‌ک‌ک از خاک ترکیه و تخلیه‌ی پناهگاه‌های این گروه در شمال عراق، به نظر می‌رسد این روند از موانعی عبور کرده که پیش‌تر غیرقابل‌حل به نظر می‌رسید. اما پرسش اصلی این است که آیا این پیشرفت‌ها به پایان واقعی مناقشه می‌انجامد یا گره‌هایی مانند اجرای قانون صلح و مسئله‌ی دموکراسی همچنان راه را سخت می‌کنند.

به گزارش کردپرس، به نوشته‌ی جیران اوجان، پژوهشگر امور کردها در مؤسسه‌ JINSA، فرایند صلح میان ترکیه و پ‌ک‌ک که از اکتبر ۲۰۲۴ آغاز شده، تا امروز بدون درگیری مسلحانه ادامه یافته است. منابع اطلاعاتی ترکیه در هشتم اکتبر اعلام کردند پ‌ک‌ک تمام نیروهایش را از خاک ترکیه بیرون برده و چهار پناهگاه این گروه در شمال عراق تخلیه شده است. مراد قره‌یلان، از رهبران ارشد پ‌ک‌ک، هم گفته به واحدهای مخفی گروه در استانبول و شهرهای دیگر دستور خروج داده شده است.

اوجان انگیزه‌ی اصلی آنکارا را بیش از هر چیز در تحولات منطقه می‌بیند. به نوشته‌ی او، مقام‌های ترکیه در جنگ‌ها و بحران‌های غزه، سوریه و ایران خطری برای امنیت ملی می‌بینند و صلح با کردها را راهی برای تقویت جبهه‌ی داخلی و پیشگیری از بهره‌برداری رقبایی مانند اسرائیل می‌دانند. او می‌افزاید این روند اثرهای منطقه‌ای، از جمله کاهش تنش میان نیروهای کرد و دولت دمشق در سوریه و واگذاری یکی از پایگاه‌های ترکیه در اقلیم کردستان به بغداد هم داشته است.

اما به گفته‌ی نویسنده، همه‌چیز بر وفق مراد نیست. قانونی که پارلمان ترکیه در اوت تصویب کرد، بازگشت اعضای پ‌ک‌ک را بدون پیگرد ممکن می‌کند، ولی اجرای آن منوط به تأیید خلع سلاح کامل از سوی شورای امنیت ملی است و تا امروز هیچ عضوی بازنگشته است. رهبران پ‌ک‌ک می‌گویند خلع سلاح و اجرای قانون باید هم‌زمان پیش برود. آن‌ها همچنین از کنار گذاشته شدن رهبران و صدها عضو ارشد از شمول قانون انتقاد می‌کنند.

اوجان که قبلا سخنگوی حزب اصلی کردگرای ترکیه بوده، یادآوری می‌کند که صلح به‌خودی‌خود دموکراسی نمی‌آورد. او به تحت نظارت گرفتن رسانه‌های مخالف در ترکیه اشاره می‌کند و می‌نویسد همین رفتارها اعتماد رهبران کرد را به تعهد دولت کم کرده است. با این حال نتیجه می‌گیرد هر دو طرف بازگشت به جنگ را بعید می‌دانند و ترکیه‌ی دموکراتیک‌تر بدون صلح قابل تصور نیست.