ظریف: اوضاع سورئالی است؛ سلطنت طلبان مرا «مزدور سپاه» می خوانند و جماعتی در تهران «مزدور آمریکا!/ مشکل ما این است که نمی‌شنویم، بلکه فقط دوست داریم صحبت کنیم و نشنویم

 محمد جواد ظریف ظهر شنبه در نشست رونمایی از سه کتاب خود که به همت دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد، با بیان اینکه دو سال اخیر، برای کشور و همه ما سال‌های تلخی بودند و در آن شاهد دو تجاوز، شهادت رهبر عزیزمان و عزیزان بسیاری بودیم گفت: از طرفی شاهد مقاومت مردم، ناکامی دو قدرت هسته‌ای در تحمیل اراده‌ خود بر ایران و مسائل دیگر بودیم.

او با اشاره به کنار گذاشته شدن خود از دولت گفت: پس از اینکه عذر بنده را از دولت در سال ۱۴۰۳ خواستند، فرصتی شد که بتوانم آخر عمری بیشتر بنویسم.

ظریف ادامه داد: دو کتاب نیز به‌زودی منتشر خواهد شد که یکی از آن کتب، درباره برجام، گفت‌وگوهای من، دکتر عراقچی، دکتر روانچی و تحولات برجام است که امیدوارم در آینده نزدیک آینده بازار شود.

او با اشاره به تحریم شدن خود توسط آمریکا گفت: به دلیل حمایت از رهبر شهید و نیروی قدس توسط آمریکا تحریم شده‌ام و دلایل تحریم من، ذکر شده که من «زبان» ایران در خارج از کشور هستم و به دلیل این تحریم‌ها کسی حاضر به انتشار مطالب من نیست و هیچ‌کدام به نسخه چاپی ختم نمی‌شود.

وزیر خارجه پیشین ایران ادامه داد: دوشنبه هفته گذشته با صحنه سورئالی روبرو شدم، یک جماعتی از FDD (بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها) و سلطنت‌طلبان به سرکردگی آقای سعید قاسمی نژاد کارزاری راه انداختند علیه آمازون، که چرا کتاب «یک مزدور سپاه پاسداران» را منتشر می‌کنید. همان دوشنبه در تهران، جماعتی جلوی دفتر من در «پایاب» مزاحم اهالی یک ساختمان بزرگ شده بودند که چرا این «مزدور آمریکا» در اینجا کار می‌کند و محاکمه نمی‌شود؛ امروز هم دیدیم که مقاله‌ای علیه من منتشر شد که در آن بخشی از سخنرانی که تماما در حمایت از رهبری و نیروهای مسلح بوده تقطیع شده منتشر کردند. خلاصه، کسی در غرب حاضر به چاپ کتب من نیست و این کتاب را دارالهاشم در بیروت متشر کرده است؛ وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم که در طریقت ما کافری است رنجیدن اما به قول سهراب سپهری؛ حال ما خوب است اما باور نکن.

ظریف ادامه داد: علاوه‌بر نکاتی که اساتید محترم فرمودند، اعتقاد دارم که مشکل اساسی ما در ایران و در بیرون ایران که به این همه کشمکش منجر شده،‌ مساله «شناخت» است. ما با یک «ناترازی شناختی» مواجه هستیم و همین ناترازی شناختی باعث شده تا آمریکا فکر کند می‌تواند با تهدید ایران را وادار به تسلیم کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به جنایات آمریکا در به شهادت رساندن کودکان بسیاری، گفت: در لامرد، آمریکا چهار موشک زده که قبل از اصابت به زمین منفجر شدند، هر کدام از این ۴ موشک، ۱۸۰ هزار قطعه کوچک‌تر داشت، یعنی ۷۲۰ هزار قطعه کودکان ما را هدف قرار داده است. اگر شما امروز به لامرد بروید، می‌بینید که برخلاف بسیاری از مردم ایران، اکنون بسیاری از مردم لامرد مخالف مذاکره هستند. این را آمریکایی‌ها نفهمیدند، ایرانیان در برابر تهدید و فشار، مقاومت خواهند کرد. درگذشته نیز به آمریکایی‌ها گفته بودم که هرگز ایرانیان را تهدید نکنید.

تهدید همیشه نتیجه عکس داده است. اما آمریکایی‌ها بی‌خرد نیستند، بلکه کمبود ادراک دارند

او ادامه داد: تهدید همیشه نتیجه عکس داده است. اما آمریکایی‌ها بی‌خرد نیستند، بلکه کمبود ادراک دارند. جنگ، خروج از برجام و همه اقدامات آمریکایی‌ها از همین کمبود ادراک نشأت می‌گیرد، حرف من این نیست که کمبود ادراک مشکل ایران است، نه، حرف من این است که این یک مشکل جهانی است. اگر ایران بتواند به‌عنوان یک کنش، ذهنیت مردمان جهان را تغییر دهد، می‌تواند از بسیاری از فجایع جلوگیری کرد، همانطور که نتانیاهو توانست آمریکایی‌ها را وارد این گرداب خطرناک کند، ما هم می‌توانیم اثرگذار باشیم. هرچند همواره نیت‌های شوم وجود خواهد داشت، اما این نباید مانع تلاش ما برای اصلاح شود. در همین راستا به باور من یکی از تلاش‌های ما باید کاهش و اصلاح این ادراک غلط باشد.

ظریف اظهار کرد: مشکل دوم ما این است که نمی‌شنویم، بلکه فقط دوست داریم صحبت کنیم و نشنویم و نشنیدن انسان را از حیوان بدتر می‌کند.

او افزود: گوش نیز ابزار فهم است و عموم انسان‌ها این عادت را ندارند. نیاز است که این نگاه را تغییر دهیم، شاید بتوانیم جور دیگری نگاه کنیم و خودمان را از زندان گذشته رها کنیم. من نمی‌گویم از گذشته درس نگیریم، بلکه می‌گویم زندانی گذشته نباشیم.

وزیر امور خارجه پیشین ایران تصریح کرد: همگی درباره منافع ملی صحبت می‌کنیم، اما اگر کنار هم بشینیم، نمی‌توانیم همین منافع ملی را تعریف کنیم. حتی در تعریف منافع ملی مشکل داریم در حالی که ما نیاز داریم درباره منافع ملی بحث کنیم. به باور من یک مغالطه‌ای در ایران شد که ریشه آن کسینجر است و همین مغالطه به بسیاری از بدبختی‌های ما منجر شده است. این مغالطه این است که باید بین دولت بودن و آرمان بودن یکی را انتخاب کرد!

ظریف ادامه داد: در یک جمعی در نیویورک، در سال‌های آخر زندگی کسینجر به او گفتم که این حرف که می‌گویی باید بین «آرمان» و «دولت»، ایران یکی را انتخاب کند، مغلطه است، هرگاه آمریکا یکی بین این دو را انتخاب کرد، ایران نیز آن را انجام خواهد داد. اما همین مغلطه باعث شده تا ما منافع ملی را در برابر آرمان ملی قرار دهیم، درحالی که حتی در رئالیسم نیز منافع ملی دربرگیرنده آرمان ملی است. حالا ما آمدیم از پاپ هم کاتولیک‌تر شدیم.

او با تاکید بر اینکه «بقا بزرگ‌ترین منفعت ملی است» تصریح کرد: همه دنبال بقا هستند و هر موجود زنده ای در مرحله اول به دنبال بقا است. حتی خدا می‌گوید در شهادت، بقا است. پس اگر کسی گفت باید اولویت اول توسعه باشد، یعنی آن فرد درد بقا ندارد اما توسعه نیز باید در اولویت باشد و بقا، ضامن توسعه است. زمانی که شما موجودیت کشورتان در خطر است، باید دغدغه اول بقا باشد و توافقی کنید که بقا را تضمین کند.

ظریف اظهار کرد: سیاست خارجی وظیفه شورای عالی امنیت ملی نیست، اما هر ۵ اصل قدرت در قانون اساسی ایران وجود دارد و هر پنج رکن در شورای عالی امنیت ملی نماینده دارد. این شورا حاوی طیف‌های مختلفی است. «انسجام داخلی و نفوذ» یک رکن معنایی است اما وقتی فکر می‌کنیم مبادی مالی رکن قدرت است، با استفاده از مغلطه کسینجر در برابر منافع ملی می‌ایستیم، اما بسیاری از بزرگان ما فکر می‌کنند دارند حرف‌های بسیار مهمی می‌زنند. باید با یکدیگر صحبت کنیم، باید بشنویم، باید اجازه حرف زدن دهیم. «ایران» به فهم نیاز دارد و این فهم از طریق خواندن، شنیدن و گفت‌وگو حاصل می‌شود. برای رسیدن به این فهم اول باید خودمان را باور داشته باشیم.

او افزود: برای گفت‌وگو کسی نمی‌رود جلوی آینه با خودش صحبت کند. اگر می‌خواهیم وارد گفت‌وگو شویم باید در جایگاه خودمان بایستیم و از موضع خودمان گفت‌وگو کنیم و به این موضوع باور داشته باشیم. ما باید ایران را باور کنیم. همانطور که رهبر شهید فرمودند، پس از ۲۰۰ سال، با وجود دغدغه مشترک همه دولت‌های ایران، توانستیم یک چیز را ثابت کنیم و آن این است که «دوران بزن در رو تمام شده است.»

ظریف گفت: ما خسارات بسیاری دیدیم، اما نشان دادیم که هرچه بزنند، می‌خوردند و هر دو قدرت هسته‌ای آسیب بسیاری دیدند. شما کجا دیدید که یک قدرت منطقه‌ای بتواند در برابر یک قدرت جهانی ایستادگی کند و پایگاه‌های آن را بزند و آن قدرت جهانی پایگاه‌های خود را خالی کند؟ ما باید خودمان را باور داشته باشیم و بدانیم که می‌توانیم از طریق موضع خودمان با جهان گفتمان کنیم.