به زودی جنگ سوم آغاز می شود؟

به گزارش خبرفوری، تنها چند روز به انتخابات کنست اسرائیل باقی مانده و همزمان انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا نیز قرار است ۳ نوامبر برگزار شود. این همزمانی، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال اقدام نظامی هماهنگ یا یک‌جانبه اسرائیل و آمریکا علیه ایران را در این بازه حساس افزایش داده است.

با این حال، مقامات نظامی، تحلیلگران و برخی مقامات سیاسی می‌گویند احتمال یک حمله گسترده پیش از این دو انتخابات پایین است و سناریوی محتمل‌تر، عملیات محدود، ضربه پیش‌دستانه یا تشدید تنش پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا است.

ادعای نتانیاهو در مورد حمله پیش‌دستانه و واکنش شدید اپوزیسیون و ارتش

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۹ سپتامبر در یک لفاظی ویدئویی از پایگاه هوایی «تل نوف» گفت: «ما نشانه‌هایی داریم که پیش از انتخابات، دشمنان ما تلاش خواهند کرد به ما حمله کنند. بنابراین از اینجا پیامی برای آن‌ها دارم: با ما شوخی نکنید — نه حالا، و نه هرگز. بازوی بلند ما در هر کجا و هر زمان به شما خواهد رسید.»

این اظهارات با واکنش تند اپوزیسیون روبه‌رو شد. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، نتانیاهو را به «ترس‌افکنی» متهم کرد و گفت اطمینان دارد انتخابات در موعد مقرر برگزار می‌شود و «دلیلی برای ایجاد وحشت در افکار عمومی وجود ندارد.» او افزود: «نتانیاهو همه هشدارها را پیش از ۷ اکتبر نادیده گرفت و حالا ۲۸ روز پیش از انتخابات، ناگهان مشغول ترس‌افکنی است.»

در همین حال، ارتش اسرائیل اعلام کرد هیچ «اطلاعات مشخص و عینی» دال بر قصد ایران یا یک کشور دیگر برای حمله قریب‌الوقوع وجود ندارد و هشدار نتانیاهو «بازتاب‌دهنده تغییر در ارزیابی نهادهای امنیتی نیست.» ایهود باراک، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، نیز صریح‌تر گفت که نتانیاهو «به دنبال فراهم کردن شرایط برای ورود به جنگی است که بتواند به تعویق انتخابات منجر شود.»

موضع ترامپ: تشدید پس از انتخابات

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مصاحبه‌ای با مجله «تایم» که ۱ اکتبر منتشر شد، گفت «ممکن است» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، کارزار بمباران علیه ایران را تشدید کند. او همچنین اعلام کرد هرگونه توافقی را که به «نابودی کامل توانمندی‌های هسته‌ای ایران» منجر نشود، رد می‌کند.

با این حال، ترامپ روشن کرده است که ترجیح می‌دهد اقدام نظامی گسترده را به پس از انتخابات موکول کند. یک رسانه اماراتی سه عامل را برای این تأخیر برشمرده است: کاهش ذخایر مهمات آمریکا در پی عملیات ماه‌های گذشته، افزایش قیمت نفت و فشار تورمی ناشی از اختلال در تنگه هرمز، و ادامه مذاکرات و پیشنهادهای آتش‌بس که اگرچه تاکنون به نتیجه نرسیده، پنجره دیپلماسی را کاملاً نبسته است.

شرایطی که حمله پیش از انتخابات را ممکن می‌کند

بر اساس اظهارات مقامات و گزارش‌های رسانه‌ای، چند سناریو می‌تواند احتمال حمله را افزایش دهد:

الف. شکست کامل مذاکرات: آمریکا پنج شرط کلیدی برای توقف درگیری مطرح کرده است: عدم پرداخت غرامت جنگی، انتقال ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده به آمریکا، حفظ تنها یک تأسیسات هسته‌ای فعال، عدم آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و مشروط بودن هرگونه آتش‌بس به آغاز مذاکرات. از آن سو، ایران ۷ شرط تعیین کرده که تقریبا تمام شروط آمریکا را رد می‌کند و ناقض آنها است. تحلیلگران نظامی می‌گویند پذیرش کامل این شروط از سوی ایران بعید است و رد آن‌ها می‌تواند احتمال تشدید تنش‌ها را افزایش دهد.

ج. سوءمحاسبه و تشدید ناخواسته: اگر ایران تصور کند اسرائیل در حال تدارک حمله است، ممکن است خود پیش‌دستی کند. در چنین شرایطی، یک حادثه کوچک — مانند انفجاری در یک تأسیسات یا سانحه‌ای هوایی — می‌تواند به سرعت به رویارویی گسترده تبدیل شود.

د. محاسبات انتخاباتی نتانیاهو: اگر نظرسنجی‌ها در روزهای منتهی به ۲۷ اکتبر نشان دهد اردوگاه نتانیاهو در آستانه شکست است، انگیزه برای «تغییر ناگهانی معادلات امنیتی» افزایش می‌یابد. ممکن است نتانیاهو دست به یک اقدام شدید بزند و از طریق جنگ، سعی کند وضع اردوگاه خود را بهبود ببخشد.

چرا حمله گسترده پیش از انتخابات بعید است؟

با وجود انگیزه‌های سیاسی، چند عامل احتمال یک حمله گسترده و هماهنگ پیش از انتخابات را کاهش می‌دهد.

نخست، محدودیت‌های نظامی و لجستیکی؛ عملیات ماه‌های گذشته بخش قابل‌توجهی از موشک‌های هدایت‌شونده و مهمات تاکتیکی آمریکا را مصرف کرده و پنتاگون در حال بازسازی ذخایر است.

دوم، پیامدهای اقتصادی؛ تشدید درگیری پیش از انتخابات نوامبر می‌تواند قیمت سوخت و هزینه‌های زندگی در آمریکا را افزایش دهد و به زیان جمهوری‌خواهان، به خصوص در آستانه انتخابات تمام شود.

سوم، موضع محتاطانه نهادهای امنیتی اسرائیل؛ ارتش اسرائیل تأکید کرده هیچ اطلاعات مشخصی از حمله قریب‌الوقوع وجود ندارد. به نظر می‌رسد میان نتانیاهو و ارتش اختلاف شدیدی پیش آمده است.

چهارم، ترجیح صریح ترامپ برای تأخیر؛ دونالد ترامپ خود گفته است تشدید حملات را «پس از انتخابات» بررسی می‌کند.

بنابراین، می‌توان گفت احتمال یک حمله گسترده و هماهنگ پیش از انتخابات، با توجه به محدودیت‌های لجستیکی، اقتصادی و موضع محتاطانه نهادهای امنیتی اسرائیل، پایین ارزیابی می‌شود. اما احتمال عملیات محدود، ضربه پیش‌دستانه ایران یا تشدید ناشی از سوءمحاسبه را نمی‌توان رد کرد. سناریوی محتمل‌تر آن است که اگر مذاکرات در هفته‌های آینده به بن‌بست کامل برسد، زمینه برای دور تازه‌ای از درگیری — به احتمال زیاد پس از ۳ نوامبر — فراهم شود.