جنگ چگونه نگاه تهران را تغییر داد؟ | روایت فارن‌افرز از تغییر دکترین تهران | جنگی که محاسبات تهران را تغییر داد
مجله «فارن‌افرز» در تحلیلی درباره رفتار ایران پس از جنگ با آمریکا و اسرائیل، استدلال می‌کند که درگیری اخیر نه‌تنها تهران را به عقب‌نشینی وادار نکرده، بلکه نگاه بخشی از نخبگان سیاسی و نظامی ایران به آمریکا را سخت‌تر و تهاجمی‌تر کرده است.
به گزارش خبرفوری، بر اساس این تحلیل، تجربه جنگ برای تهران بیش از آنکه نشانه‌ای از ضرورت کاهش تنش باشد، به عاملی برای تقویت بی‌اعتمادی به واشنگتن و تأکید بیشتر بر بازدارندگی تبدیل شده است.
به نوشته فارن‌افرز، حملات ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ و شهادت شماری از مقام‌های ایران، تأثیر عمیقی بر محاسبات امنیتی ایران گذاشته است. از نگاه نویسنده، این حملات باعث شده بخش‌هایی از ساختار سیاسی و نظامی ایران بیش از گذشته نسبت به مذاکره با آمریکا بدبین شوند.
در این روایت، تهران به این نتیجه رسیده است که توافق‌های دیپلماتیک به‌تنهایی نمی‌توانند مانع حمله دوباره آمریکا یا اسرائیل شوند و در نتیجه، تقویت ظرفیت‌های بازدارنده باید در اولویت قرار گیرد.
راهبرد «تشدید تنش»
فارن‌افرز مدعی است ایران ممکن است به‌جای بازگشت به شرایط پیش از جنگ، برای مدتی طولانی راهبرد افزایش هزینه‌های حضور آمریکا در منطقه را دنبال کند. این رویکرد می‌تواند مجموعه‌ای از اقدامات نظامی، سایبری و اقتصادی را دربر بگیرد.
بیشتر بخوانید:
جزئیات طرح ادعایی لاریجانی و خرازی برای پایان جنگ | پوتین از چه نقشی برای لاریجانی سخن گفت؟
دیپلماسی در بن‌بست | پاسخ سخت‌تر ایران؛ تهران اهدافی خارج از منطقه را در برنامه دارد
۳ ناوهواپیمابر و ۲ گروه آبی خاکی در منطقه | آرایش تازه نظامی آمریکا اطراف ایران
اختلاف بر سر «چه کسی اول اقدام کند» | سناریوی محتمل: توافق‌های مرحله‌ای برای مدیریت تنش!
بر اساس این تحلیل، حملات موشکی و پهپادی علیه پایگاه‌ها و منافع آمریکا، عملیات سایبری و فشار بر زیرساخت‌های حیاتی منطقه از جمله گزینه‌هایی هستند که تهران ممکن است در صورت تشدید درگیری مورد استفاده قرار دهد. هدف از چنین رویکردی، از نگاه نویسنده، افزایش هزینه‌های حضور نظامی آمریکا و تضعیف تدریجی توانایی آن برای حفظ شبکه منطقه‌ای خود است.
هرمز و زیرساخت‌های انرژی در مرکز فشار
یکی از مهم‌ترین محورهای مورد اشاره فارن‌افرز، تنگه هرمز و زیرساخت‌های انرژی در خلیج فارس است. در صورت تشدید جنگ، تهران ممکن است تلاش کند جریان صادرات انرژی منطقه را مختل کند یا فشار بر مسیرهای دریایی را افزایش دهد.
همکاری احتمالی با نیروهای یمنی و افزایش فشار بر مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ نیز در این تحلیل مطرح شده است. حمله به تأسیسات نفتی، بنادر و زیرساخت‌های حیاتی کشورهای عربی متحد آمریکا نیز از دیگر سناریوهایی است که نویسنده مورد بررسی قرار می‌دهد.
در شدیدترین سناریو، مقاله احتمال حرکت ایران به سمت تسلیحاتی‌کردن برنامه هسته‌ای را نیز مطرح می‌کند؛ هرچند تأکید دارد مشخص نیست چنین دیدگاهی تا چه اندازه در میان نخبگان فراگیر شده باشد.
قمار پرهزینه تهران
با این حال، فارن‌افرز تأکید می‌کند که راهبرد تشدید تنش برای ایران بدون هزینه نیست. ادامه درگیری می‌تواند فشار اقتصادی و اجتماعی بر کشور را افزایش دهد و در صورت عبور از خطوط قرمز واشنگتن، واکنش نظامی شدیدتری را به دنبال داشته باشد.
با وجود این، تحلیل مقاله بر این فرض استوار است که تهران معتقد است آمریکا نیز با محدودیت‌هایی روبه‌روست؛ از هزینه‌های داخلی جنگ گرفته تا پیامدهای بین‌المللی و اقتصادی آن. از این منظر، مقام‌های ایرانی ممکن است شرایط کنونی را فرصتی برای افزایش فشار بر واشنگتن و وادار کردن آن به کاهش یا پایان حضور نظامی در خاورمیانه بدانند.
هدف نهایی؛ افزایش هزینه حضور آمریکا
جمع‌بندی فارن‌افرز این است که جنگ اخیر می‌تواند نگاه تهران به بازدارندگی را تغییر داده باشد. بر اساس این تحلیل، ایران ممکن است به این نتیجه رسیده باشد که جلوگیری از حملات بعدی، بیش از هر چیز به افزایش هزینه‌های اقدام نظامی آمریکا نیاز دارد.
در چنین چارچوبی، کاهش فوری تنش لزوما در اولویت تهران قرار نمی‌گیرد و احتمال دارد ایران برای دوره‌ای طولانی در وضعیت فشار متقابل باقی بماند. با این حال، خود مقاله نیز این راهبرد را پرریسک می‌داند؛ زیرا هر مرحله از تشدید تنش می‌تواند واکنش متقابل آمریکا را به همراه داشته باشد و دامنه درگیری را گسترده‌تر کند.
از این منظر، مسئله اصلی در روابط تهران و واشنگتن دیگر تنها اختلاف بر سر یک توافق یا پرونده مشخص نیست؛ بلکه به رقابتی گسترده‌تر بر سر بازدارندگی، هزینه حضور نظامی آمریکا و شکل آینده نظم امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است.
جنگ برای ایران هیچ اثری نداشت از دلار سیصد هزارتومانی مشخص است