20 جنگنده سوخو 35 روسیه که ایران سفارش داد، تحویل شد؟
ایران خرید سوخو-۳۵ را تأیید کرده، اما جنگندههای روسی هنوز در آسمان ایران دیده نشدهاند. حالا یک گزارش جدید مدعی است نخستین ۲۰ فروند برای تهران در روسیه ساخته شدهاند؛ گزارشی که اگرچه مهم است، اما هنوز از سوی منابع رسمی تأیید نشده است.
ماجرای سوخو-۳۵های ایران بار دیگر خبرساز شده است؛ اما برخلاف برخی ادعاهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، هنوز نمیتوان با اطمینان گفت این جنگندهها وارد ایران شده یا بهصورت عملیاتی در اختیار نیروی هوایی قرار گرفتهاند. آنچه در حال حاضر میدانیم این است که ایران خرید سوخو-۳۵ از روسیه را بهطور رسمی تأیید کرده و یک گزارش تخصصی جدید مدعی است روسیه نخستین محموله این جنگندهها را برای تهران ساخته است.
بر اساس گزارش تازه Military Watch Magazine، کارخانه هواپیماسازی کومسومولسک-نا-آموره روسیه تولید نخستین ۲۰ فروند سوخو-۳۵ سفارش دادهشده برای ایران را تکمیل کرده است. این گزارش میگوید هواپیماها همچنان در روسیه قرار دارند و قرار است پس از تکمیل روندهای مربوط به انتقال، به ایران تحویل داده شوند.
با این حال، باید تأکید کرد که این ادعا هنوز از سوی وزارت دفاع ایران، دولت روسیه یا شرکت روسی سازنده بهطور رسمی تأیید نشده است. بنابراین نمیتوان آن را در ردیف اطلاعات قطعی درباره وضعیت تحویل جنگندهها قرار داد.
آنچه درباره خرید سوخو-۳۵ قطعی است
اصل قرارداد خرید جنگندههای روسی، برخلاف تعداد هواپیماها و زمان تحویل، سابقه رسمیتری دارد.
در مارس ۲۰۲۳ رسانههای دولتی ایران اعلام کردند که تهران برای خرید سوخو-۳۵ با روسیه به توافق رسیده است. چند ماه بعد، در نوامبر همان سال، معاون وقت وزیر دفاع ایران اعلام کرد که ترتیبات تحویل جنگندههای سوخو-۳۵ روسی نهایی شده است.
اما مهمترین تأیید در ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد. علی شادمانی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران، اعلام کرد که ایران سوخو-۳۵ خریداری کرده است. با این حال، او تعداد جنگندهها یا زمان تحویل آنها را اعلام نکرد. رویترز نیز با استناد به این اظهارات گزارش داد که برای نخستین بار یک مقام ارشد ایرانی اصل خرید این جنگندهها را تأیید کرده است.
بنابراین میتوان با اطمینان گفت: ایران خرید سوخو-۳۵ را تأیید کرده است؛ اما تعداد دقیق جنگندههای قرارداد و برنامه زمانی تحویل هنوز بهصورت رسمی اعلام نشده است.
ادعای تولید ۲۰ فروند از کجا آمده است؟
خبر جدید درباره ۲۰ فروند سوخو-۳۵ از Military Watch Magazine میآید. این نشریه تخصصی نظامی گزارش داده که کارخانه کومسومولسک-نا-آموره تولید نخستین ۲۰ جنگنده اختصاصیافته به ایران را به پایان رسانده است.
گزارش دیگری در Kyiv Post نیز همین ادعا را منتشر کرده و به نقل از Military Watch نوشته است که وزارت دفاع ایران در دورهای که این جنگندهها همچنان در روسیه نگهداری میشوند، هزینههای مربوط به نگهداری آنها را پرداخت میکند.
همچنین گزارشهای قبلی بر اساس مکاتبات ادعایی صنایع نظامی روسیه از تولید ۱۶ فروند سوخو-۳۵ برای ایران خبر داده بودند. گزارش جدید، در صورت صحت، نشان میدهد این رقم ممکن است به ۲۰ فروند رسیده باشد.
آیا ۴۸ فروند سوخو-۳۵ در راه ایران است؟
یکی از اعداد پرتکرار در گزارشهای غیررسمی درباره قرارداد ایران و روسیه، ۴۸ فروند است. با این حال، این رقم نیز تاکنون از سوی تهران یا مسکو تأیید نشده است.
بنابراین نمیتوان با استناد به آن گفت ایران حتماً ۴۸ سوخو-۳۵ خریداری کرده است. آنچه در منابع مختلف منتشر شده، مجموعهای از گزارشها و اسناد منتسب به صنایع دفاعی روسیه است که اصالت و جزئیات آنها بهطور مستقل تأیید نشدهاند.
در نتیجه، برای وضعیت فعلی بهتر است تنها از نخستین محموله ۲۰ فروندی بر اساس گزارش Military Watch سخن گفت و عدد ۴۸ را صرفاً در قالب یک گزارش یا ادعای تأییدنشده مطرح کرد.
آیا سوخو-۳۵ها وارد ایران شدهاند؟
فعلاً مدرک عمومی و مستقلی برای تأیید این موضوع وجود ندارد.
گزارشهای اخیر میگویند نخستین محموله ۲۰ فروندی در روسیه تکمیل شده و احتمال دارد روند انتقال آنها به ایران در سال ۲۰۲۶ آغاز شود. Kyiv Post نیز با استناد به گزارش Military Watch از احتمال تحویل در سال جاری سخن گفته است.
در واقع، حتی درباره زمان تحویل نیز گزارشها یکسان نیستند. برخی منابع از احتمال آغاز تحویل در سال ۲۰۲۶ سخن گفتهاند، در حالی که گزارشهای دیگری زمانبندی را به سال ۲۰۲۷ نزدیکتر دانستهاند. بنابراین هیچیک از این تاریخها را نمیتوان زمان قطعی ورود جنگندهها اعلام کرد.
چرا سوخو-۳۵ برای ایران اهمیت دارد؟
اهمیت این جنگنده برای ایران به وضعیت ناوگان فعلی نیروی هوایی بازمیگردد. بخش قابل توجهی از جنگندههای ایران را هواپیماهای قدیمی آمریکایی و روسی تشکیل میدهند؛ از اف-۱۴ و اف-۴ گرفته تا اف-۵ و میگ-۲۹.
سوخو-۳۵ در رده جنگندههای نسل ۴++ قرار میگیرد و برای مأموریتهایی مانند برتری هوایی، رهگیری و حمله به اهداف زمینی طراحی شده است. در صورت تحویل و عملیاتی شدن، این جنگنده میتواند از نظر برد، رادار، تسلیحات و توان مانور، جهش قابل توجهی برای ناوگان جنگندهای ایران ایجاد کند.
ایران پیشتر نیز تعدادی یاک-۱۳۰ روسی دریافت کرده است؛ هواپیماهایی که قابلیت آموزش خلبانان برای جنگندههای مدرن را دارند. با این حال، اینکه این هواپیماها مشخصاً برای آمادهسازی خلبانان سوخو-۳۵ خریداری شدهاند، یک تحلیل است و نه موضوعی که تهران بهطور رسمی تأیید کرده باشد.
توی رستوان بین راهی توقف کردند.یک نهار و چایی بخورند تا فردا صبح رسیدند تهران.