پوتین به یک جزیره رفت و آشوب به پا شد | چرا جزایر کوریل همچنان مورد مناقشه روسیه و ژاپن هستند؟
جزایر کوریل، مجمعالجزایری دورافتاده در شمال اقیانوس آرام، سالهاست یکی از قدیمیترین اختلافات ارضی میان روسیه و ژاپن را در خود جای دادهاند؛ اختلافی که حتی پس از دههها مذاکره همچنان حلنشده باقی مانده است.
به گزارش خبرفوری، این جزایر که روسیه از پایان جنگ جهانی دوم آنها را در اختیار دارد، از نظر ژاپن بخشی از سرزمین تاریخی این کشور هستند.
جزایری دورافتاده اما استراتژیک
کوریلها زنجیرهای از جزایر آتشفشانی هستند که از شمال جزیره هوکایدو ژاپن تا شبهجزیره کامچاتکا در شرق روسیه امتداد دارند. بخش مورد اختلاف، چهار جزیره جنوبی این مجمعالجزایر یعنی ایتوروپ، کوناشیر، شیکوتان و گروه جزایر هابومای است.
این مناطق از نظر جغرافیایی بسیار دورافتاده و کمجمعیتاند، اما اهمیت آنها فقط به خاک محدود نمیشود. کنترل کوریلها به روسیه امکان میدهد حضور نظامی و دریایی خود را در اقیانوس آرام تقویت کند و بر مسیرهای دریایی منطقه تسلط بیشتری داشته باشد. منابع طبیعی، مناطق ماهیگیری و موقعیت ژئوپلیتیکی جزایر نیز بر اهمیت آنها افزوده است.
ریشه اختلاف به جنگ جهانی دوم بازمیگردد
اختلاف کنونی ریشه در تحولات قرن بیستم دارد. در سال ۱۸۷۵، بر اساس پیمان سنپترزبورگ، ژاپن کنترل جزایر کوریل را به دست آورد و در مقابل، روسیه بخش جنوبی ساخالین را دریافت کرد. اما پس از جنگ جهانی دوم، وضعیت تغییر کرد.
بیشتر بخوانید:
نخستوزیر چگونه در دام رسوایی یک زن افتاد؟ | روایت یک بدکاره از پشت پرده قدرت
چریک ژاپنی جنبش مقاومت فلسطین درگذشت | کوزو اوکاموتو یا همان احمد ژاپنی که بود؟
سلطنت ژاپن رو به پایان است | چرا زنان اجازه امپراتور شدن ندارند؟
دیدار پوتین و شان پن در باغ خصوصی؛ بحث بر سر پشهها! | ببینید
اتحاد جماهیر شوروی در روزهای پایانی جنگ علیه ژاپن وارد جنگ شد و نیروهای شوروی جزایر کوریل را تصرف کردند. از آن زمان، مسکو کنترل این منطقه را در اختیار داشته است.
ژاپن اما مالکیت روسیه بر چهار جزیره جنوبی را به رسمیت نمیشناسد و آنها را «سرزمینهای شمالی» خود مینامد. همین اختلاف باعث شده دو کشور حتی نتوانند یک پیمان صلح رسمی پس از جنگ جهانی دوم امضا کنند.
چرا پوتین هنوز به آنجا سفر نکرده بود؟
موضوع زمانی جالبتر میشود که بدانیم ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، با وجود سالها حضور در رأس قدرت، هرگز از جزایر مورد مناقشه کوریل بازدید نکرده است.
این موضوع از حساسیت سیاسی منطقه حکایت دارد. سفر رئیسجمهوری روسیه به این جزایر میتواند از سوی ژاپن بهعنوان تأکید آشکار بر حاکمیت مسکو تعبیر شود و روابط دو کشور را بیش از پیش متشنج کند.
با این حال، مقامهای روسیه بارها حضور و توسعه زیرساختهای نظامی در این جزایر را تقویت کردهاند. مسکو کوریلها را بخشی جداییناپذیر از خاک روسیه میداند و تأکید دارد که حاکمیت این کشور بر آنها پس از جنگ جهانی دوم تثبیت شده است.
مذاکراتی که به نتیجه نرسید
در طول دهههای گذشته، رهبران روسیه و ژاپن بارها تلاش کردهاند راهی برای حل اختلاف پیدا کنند. حتی در مقاطعی امیدهایی درباره توافق بر سر برخی جزایر ایجاد شد، اما هیچکدام از مذاکرات به توافق نهایی منجر نشد.
روابط دو کشور پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ نیز بهشدت تیرهتر شد. ژاپن به تحریمهای غرب علیه مسکو پیوست و کرملین نیز در واکنش، مذاکرات صلح با توکیو درباره اختلاف ارضی را متوقف کرد.
در نتیجه، جزایر کوریل همچنان یکی از نمادهای باقیمانده از مناقشات ارضی جنگ جهانی دوم هستند؛ سرزمینی دورافتاده که برای روسیه اهمیت نظامی و راهبردی دارد و برای ژاپن، مسئلهای مرتبط با حاکمیت و هویت سرزمینی است.
