کابوس تورم در آستانه انتخابات؛ لرزش بازارهای انرژی در پی ناتوانی ترامپ در توقف جنگ با ایران
قیمت نفت به طور موقت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. نرخ وام مسکن به بالاترین سطح خود در نزدیک به یک سال رسید. رئیسجمهور تعرفههای جدیدی وضع کرد و زنگ خطر افزایش قیمت برخی کالاها را به صدا درآورد. و ترکهایی در رونق هوش مصنوعی پدیدار شد. هفته خوبی نبود.
از سرگیری عملیات جنگی در خلیج فارس، همراه با یک رشته اعلامیههای سیاست تجاری، سرمایهگذاران را متزلزل کرد و پرسشهایی را درباره چشمانداز اقتصاد آمریکا مطرح ساخت، در حالی که انتخابات سرنوشتساز کنگره کمی بیش از سه ماه دیگر فاصله دارد.
با این حال، اقتصاددانان میگویند نشانه چندانی از رکود وجود ندارد. تعداد اولین درخواستهای بیکاری در پایینترین سطح خود از سال ۱۹۶۹ قرار دارد. شرکتهای فناوری به ریختن مبالغ هنگفتی برای ساخت زیرساختهای مورد نیاز انقلاب هوش مصنوعی ادامه میدهند، که به معنای افزایش فروش برای تولیدکنندگان قفسههای سرور و تراشههای کامپیوتر، به علاوه مشاغل یقهآبی برای کارگرانی است که همه اینها را سرهم میکنند.
با وجود همه اینها، مخارج مصرفکننده که ۷۰ درصد اقتصاد را تشکیل میدهد، همچنان محکم است. اما با افزایش قیمت بنزین و هزینههای استقراض، و با از بین رفتن تأثیر بازپرداخت مالیاتی غیرعادی بزرگ امسال، توانایی مصرفکننده آمریکایی برای ادامه خرج کردن آزادانه، آزمایش خواهد شد.
نیل دوتا، رئیس بخش اقتصاد در شرکت تحقیقاتی رنسانس ماکرو، گفت: «من رشد را خیلی چشمگیر نمیبینم. ریسک بیشتری وجود دارد که اقتصاد در آینده کمتر از ظرفیت بالقوه خود رشد کند، زیرا مخارج مصرفکننده به اندازه قبل قوی نخواهد بود. ما در حال حاضر در نقطه اوج مصرف هستیم.»
روز جمعه، اقتصاددانان گلدمن ساکس به جمع کسانی پیوستند که انتظار کاهش سرعت اقتصاد را دارند و گفتند رشد نیمه دوم سال احتمالاً «نرمتر» از برآورد ۲.۲۵ درصدی آنها برای شش ماه اول خواهد بود.
رشد اقتصادی کندتر آخرین چیزی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور، به آن نیاز دارد، در حالی که تلاش میکند به جمهوریخواهان در حفظ کنترل کنگره کمک کند. رأیدهندگان از قبل حال و هوای بدی دارند. بر اساس نظرسنجی واشنگتن پست-ایپسوس، تنها ۳۳ درصد از آمریکاییها عملکرد رئیسجمهور در زمینه سیاست اقتصادی را تأیید میکنند.
دولت ترامپ پیشبینیکنندگان فاجعه را به سخره میگیرد.
روز چهارشنبه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، جمعیتی را در ماریتا، جورجیا، با لاف زدن از استخدامهای بخش خصوصی و عملکرد اقتصاد در طول یک سال گذشته، به هیجان آورد.
بسنت در این تجمع که رئیسجمهور حسابهای سرمایهگذاری جدید همنام خود را برای کودکان معرفی کرد، گفت سیاستهای تجاری، انرژی و مالیاتی ترامپ برای اقتصاد «دگرگونکننده» بوده است.
بسنت گفت: «اقتصاد ما در چهار ماه گذشته به طور متوسط هر ماه بیش از ۱۰۰۰۰۰ شغل خوب با دستمزد مناسب در بخش خصوصی ایجاد کرده است، و تولید ناخالص داخلی واقعی در چهار فصل گذشته با نرخ ۲.۷ درصد رشد داشته است.»
با این حال، بازارهای مالی نشانههای نگرانکنندهای از خود نشان دادهاند. شاخص اس اند پی ۵۰۰ از اواسط ژوئیه بیش از ۲ درصد کاهش یافته است، در میان نوسانات دوباره در سیاست تجاری آمریکا. روز جمعه، ترامپ در پاسخ به جریمه یک میلیارد دلاری که اتحادیه اروپا بر گوگل اعمال کرد، تهدید به وضع تعرفههای جدید بر کالاهای اروپایی کرد، به این ادعا که گوگل از سلطه خود در موتور جستجو برای تضعیف رقابت در بازارهای دیگر سوءاستفاده کرده است.
این تازهترین مورد از یک رشته اقدامات تجاری اخیر ترامپ بود، از جمله وضع تعرفههای جدید بر ۶۰ اقتصاد، یک روز پیش از آن.
بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانهداری، که برعکس قیمت اوراق حرکت میکند، روز پنجشنبه به ۴.۷۱ درصد رسید و سپس روز جمعه به ۴.۶۸ درصد کاهش یافت و در نزدیکی بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۵ باقی ماند. بازده بالاتر نشان میدهد که سرمایهگذاران قبل از قرض دادن پول به دولت آمریکا، بازده بیشتری را طلب میکنند.
سرمایهگذاران اوراق قرضه به طور ناگهانی نسبت به میزان عظیم استقراض توسط شرکتها و دولت فدرال حساس شدهاند. روز چهارشنبه، هنگامی که آلفابت، شرکت مادر گوگل، برآورد بالای خود از سرمایهگذاری مرتبط با هوش مصنوعی در سال جاری را به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار افزایش داد، سرمایهگذاران ظرف کمتر از ۲۴ ساعت ۷ درصد از ارزش سهام این شرکت را کاستند.
کسری بودجه فدرال به مبلغ ۱.۴ تریلیون دلار در طول نه ماه اول سال مالی جاری نیز اندکی بالاتر از مدت مشابه سال گذشته است. این کسری اضافی، بدهی ملی در دست عموم را به ۳۲ تریلیون دلار رسانده است که نیاز به استقراض بیشتر خزانهداری آمریکا را افزایش میدهد.
لیز توماس، استراتژیست ارشد بازار در SoFi، بانک آنلاین، گفت: «ما شروع به شنیدن این موضوع کردهایم که این جنگ چقدر هزینه داشته و همچنان هزینه دارد. خب، این پول از کجا تأمین میشود؟ احتمالاً باید بیشتر وام بگیریم. بنابراین بدهی ملی همچنان در حال افزایش است.»
به فروش اوراق قرضه، باور فزاینده سرمایهگذاران به این که فدرال رزرو برای مهار تورم نرخ بهره را افزایش خواهد داد، دامن میزند. تا بعدازظهر جمعه، معاملهگران آتی طبق گزارش CME FedWatch، حدود یکشانس احتمال افزایش نرخ در جلسه ۲۸-۲۹ ژوئیه فدرال رزرو و حدود ۸۰ درصد احتمال حداقل یک افزایش تا پایان جلسه ۱۶ سپتامبر آن را میدیدند.
از سرگیری حملات روزانه بمباران آمریکا در ایران، که باعث جهش قیمت نفت شده است، تنها نگرانیهای تورمی را تشدید میکند که میتواند فدرال رزرو را به خنککردن اقتصاد از طریق افزایش هزینههای استقراض وادارد.
برای فدرال رزرو و رئیس جدید آن، کوین وارش، مشکل این است که سلاح اصلی ضدتورمی آن نمیتواند مستقیماً تورمی را که کشور تجربه میکند، مهار کند. نرخهای بهره بالاتر نمیتوانند اثرات تعرفههای ترامپ را معکوس کنند یا درگیری در ایران را آرام سازند، که این هفته قیمت بنزین در پمپها را دوباره به بالای ۴ دلار در هر گالن رساند.
نرخهای بهره بالاتر میتوانند اقتصاد داغ را خنک کنند. اما با این که کارفرمایان در ماه ژوئن تنها ۵۷۰۰۰ شغل ایجاد کردند، حدود نیمی از مقداری که پیشبینیکنندگان انتظار داشتند، نشانه چندانی وجود ندارد که ایالات متحده به طور کلی واقعاً در حال گرمشدن باشد.
با این حال، برخی از اعضای کمیته تعیین نرخ بهره فدرال رزرو به ساختوساز شتابان هوش مصنوعی نگاه میکنند، که قیمت قطعات الکترونیکی، برق و نرمافزار را افزایش داده است، و مشکلی را میبینند که نرخهای بالاتر میتوانند آن را درمان کنند. با گسترش مراکز داده در سراسر کشور، قیمت برخی از برنامههای محبوب ساخته شده توسط مایکروسافت و ادوبی، به عنوان مثال، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است، طبق تحلیلی از گلدمن ساکس که در ماه مه منتشر شد.
«بازهای» (طرفداران سیاست پولی انقباضی) فدرال رزرو همچنین نگرانند که با قضاوت بر اساس معیار ترجیحی بانک مرکزی، تورم در جهت اشتباه حرکت میکند. لوری لوگان، رئیس بانک فدرال رزرو دالاس، هفته گذشته در یک سخنرانی گفت: به استثنای هزینههای نوسانی غذا و انرژی، قیمتها با نرخ سالانه ۳.۴ درصد در حال افزایش هستند که بسیار بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو است و از دسامبر ۰.۴ واحد درصد افزایش یافته است.
سیاستگذاران فدرال رزرو تقسیم شدهاند. لوگان گفت که او اکنون نرخهای اندکی بالاتر را به جای «محدودیت شدید بعداً» ترجیح میدهد. جان ویلیامز، رئیس بانک فدرال رزرو نیویورک، معتقد است که تورم به اوج خود رسیده است. وارش از افشای گام بعدی فدرال رزرو خودداری میکند.
چشمانداز تشدید حتی بیشتر نظامی در خلیج فارس، عامل نامشخص هر پیشبینی از مسیر اقتصاد بین الان و نوامبر است.
ناتوانی رئیسجمهور در پایان دادن به جنگ نزدیک به پنج ماهه، بازارهای انرژی را متزلزل کرده است، که اکنون به گونهای نگرانکنندهتر از قبل به این درگیری واکنش نشان میدهند. روشهای جایگزینی که تولیدکنندگان، حملکنندگان و دولتها برای کاهش اختلالات به کار گرفتهاند، دیگر برای جلوگیری از جهشهای چشمگیر قیمت کافی نیستند.
معاملهگران نفتی که ماهها فرض میکردند ترامپ به سرعت به درگیریای پایان خواهد داد که قیمت بنزین را در داخل کشور بالا میبرد، دیگر چندان مطمئن نیستند. بازار فیزیکی نفت به دلیل ماهها تانکرهای سرگردان، تأسیسات تولید آسیبدیده و کاهش موجودیها، تهی شده است.
دنتون سینکگرانا، تحلیلگر ارشد نفت در داو جونز انرژی، گفت: «موجودیها بسیار کمتر از مقداری است که به طور معمول در این زمان از تابستان باید باشد. کمی ترسناک است.»
آتشبس ایالات متحده و ایران در ماه آوریل، تا حدی به مصرفکنندگان در پمپ بنزینها تسکین داد. اما حالا این تمام شده است. او گفت که قیمت بنزین پس از کاهش به زیر ۴ دلار در هر گالن، روز جمعه به طور متوسط ۴.۱۰ دلار بود و ممکن است بالاترین رقم خود در سال ۲۰۲۶ یعنی ۴.۵۵ دلار را آزمایش کند.
قیمت نفت خام این هفته از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد، زیرا حوثی یمن با حمایت ایران، با حمله به تانکرها در دریای سرخ به جنگ پیوستند. قیمت گازوئیل از قبل پس از آن که جنگ پالایشگاههایی را در خاورمیانه و روسیه از کار انداخت، جایی که پهپادهای اوکراینی تأسیسات کلیدی تولید را از کار انداختند، به شدت افزایش یافته بود. بازارهای جهانی همچنین ظرفیت کافی پالایش بنزین در اختیار ندارند.
آمریکاییها پیش از آن که تحولات اخیر میدان نبرد تهدید به بدتر کردن آن کند، با پیامدهای اقتصادی جنگ دست و پنجه نرم میکردند. به عنوان مثال، کشاورزان در طول فصل کاشت امسال ۱.۴ میلیارد دلار بیشتر از سال گذشته برای سوخت گازوئیل هزینه کردند، طبق گزارشی که این هفته از سوی دموکراتهای کنگره منتشر شد.
در یک بهروزرسانی بازار در روز پنجشنبه، شرکت ریستاد انرژی هشدار داد: «اگر اختلالات ادامه یابد، قیمت نفت بیشتر از اوایل درگیری احتمال افزایش دارد. بسیاری از ظرفیت مازاد تولید جهان قبلاً استفاده شده است، در حالی که موجودیهای استراتژیک و تجاری کمتر از زمانی است که جنگ آغاز شد، و بازار را با سپرهای کمتری در برابر اختلال طولانیمدت عرضه مواجه میکند.»
کابوس اصلی در ایران است