ماکرون چگونه به دنبال سهم فرانسه در سوریه جدید است؟
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، نخستین رهبر غربی بود که پس از سقوط حکومت بشار اسد به سوریه سفر کرد؛ سفری که هدف آن تنها حمایت سیاسی از دولت جدید دمشق نبود، بلکه تلاشی برای تثبیت جایگاه فرانسه در روند بازسازی سوریه و به دست آوردن سهمی از بازار اقتصادی آینده این کشور نیز محسوب میشود.
به گزارش خبرفوری به نقل از المونیتور، ماکرون در سفر دو روزه خود به دمشق، حمایت پاریس از دولت احمد الشرع، رئیسجمهور جدید سوریه، را به نمایش گذاشت و همزمان تلاش کرد فرانسه را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی در دوره پس از جنگ سوریه معرفی کند.
تداوم سیاست فرانسه در قبال سوریه
«دیوید خلفا»، مدیر برنامه خاورمیانه در بنیاد ژان ژورس در پاریس، میگوید: «ثبات و تداوم، دو عنصر اصلی سیاست فرانسه در قبال سوریه هستند.» به گفته او، پس از آنکه الشرع در سال ۲۰۲۵ نخستین سفر رسمی خود به اروپا را انجام داد و به پاریس رفت، ماکرون نخستین رهبر اروپایی بود که پس از سقوط حکومت اسد راهی دمشق شد.
پیش از این، الشرع به واشنگتن سفر کرده و با دونالد ترامپ دیدار کرده بود و سپس در برلین با صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، گفتوگو کرد.
در جریان سفر ماکرون به دمشق، دو انفجار در نزدیکی هتل «فورسیزنز» رخ داد؛ محلی که هیئت فرانسوی در آن اقامت داشت. در این حادثه ۱۸ نفر، از جمله چهار نیروی پلیس، زخمی شدند. ماکرون در زمان انفجار در هتل حضور نداشت و برای دیدار با مقامهای سوری به کاخ ریاستجمهوری رفته بود. با وجود این حادثه، او تصمیم گرفت برنامه سفر را ادامه دهد؛ اقدامی که احمد الشرع آن را نشانه شجاعت و دوستی فرانسه دانست.
همچنین فرانسه و سوریه توافقی را برای بازگرداندن ۵۱ میلیون یورو دارایی بلوکهشده در فرانسه امضا کردند؛ داراییهایی که گفته میشود توسط رفعت اسد، عموی بشار اسد، به سرقت رفته بود.
فرانسه قصد دارد کاردار فعلی خود در دمشق را به سفیر رسمی تبدیل کند و انتظار میرود سوریه نیز بهزودی سفیر خود را به پاریس معرفی کند.
فرصت دیپلماتیک برای پاریس
هدف اصلی سفر ماکرون، اعلام حمایت از روند انتقال قدرت در سوریه بود، اما او همزمان تأکید کرد که این انتقال باید به نفع مردم سوریه باشد. به همین دلیل هیئت فرانسوی علاوه بر دیدار با الشرع، با نمایندگان جامعه مدنی سوریه نیز گفتوگو کرد.
یک منبع دیپلماتیک فرانسوی گفت پاریس همواره تلاش کرده صدای جامعه مدنی سوریه در عرصه بینالمللی باشد و در گفتوگو با دمشق از مطالبات آنها حمایت کند.
به گفته این منبع، برخلاف پروندههایی مانند ایران، لبنان و غزه که آمریکا نقش اصلی را در آنها ایفا میکند، سوریه فرصت بیشتری برای حضور دیپلماسی اروپا فراهم کرده است. اگرچه ترامپ خود را بزرگترین حامی بینالمللی الشرع معرفی کرده و بخش زیادی از تحریمهای آمریکا علیه سوریه را لغو کرده، اما فرانسه معتقد است واشنگتن فشار کافی بر اسرائیل برای خروج از خاک سوریه وارد نکرده است.
همین موضوع، فضایی دیپلماتیک برای ماکرون ایجاد کرده تا نقش پررنگتری ایفا کند.
رقابت برای قراردادهای بازسازی سوریه
بانک جهانی هزینه بازسازی سوریه را بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار برآورد کرده است؛ رقمی که حدود ۱۰ برابر تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۴ است.
ماکرون در سفر خود هیئتی بزرگ از شرکتهای فرانسوی در حوزههای حملونقل، انرژی و صنعت را همراه داشت. پس از دیدار خصوصی او با الشرع، دو طرف در یک نشست اقتصادی درباره مشارکت فرانسه در بازسازی سوریه شرکت کردند.
نمایندگان دو کشور مجموعهای از توافقهای چارچوبی در زمینه حملونقل، هوانوردی، سلامت، تجارت، بانکداری و زیرساخت امضا کردند؛ توافقهایی که میتواند مسیر سرمایهگذاریهای آینده فرانسه در سوریه را هموار کند.
«رودولف سعده»، رئیس شرکت کشتیرانی بزرگ CMA CGM و مالک یک شبکه تلویزیونی در فرانسه، از اعضای هیئت اقتصادی همراه ماکرون بود. این شرکت پیشتر قراردادی ۳۰ ساله برای توسعه و مدیریت بندر لاذقیه امضا کرده بود و اکنون توافقی برای مدیریت حملونقل هوایی بار در دمشق نیز به دست آورده است.
فرانسه همچنین به دنبال بازگشت به بازار انرژی سوریه است. شرکت «توتال انرژی» تفاهمنامهای برای اکتشاف یک بلوک گازی در آبهای مدیترانه نزدیک سواحل سوریه امضا کرده است.
دیپلماسی ارزشها یا منافع اقتصادی؟
فرانسه پس از آغاز ریاستجمهوری الشرع اعلام کرد که به سوریه در روند رسیدگی قضایی به جنایتهای دوران حکومت اسد کمک خواهد کرد و خواستار مشارکت همه گروههای اجتماعی سوریه در ساختار سیاسی جدید شده است.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند میان ارزشهای اعلامی فرانسه و اهداف اقتصادی آن نوعی تناقض وجود دارد.
دیوید خلفا میگوید: «ماکرون امیدوار است فرانسه هم در بازسازی سوریه نقش مرکزی داشته باشد و هم به ایجاد سوریهای جدید، آزاد و چندگرا کمک کند.»
اما او اضافه میکند که در عمل، دیپلماسی اقتصادی فرانسه اکنون دست بالا را دارد و مهمترین هدف ماکرون، به دست آوردن بیشترین سهم ممکن از بازار نوظهور سوریه است.
سوریه پس از سالها جنگ اکنون به میدان رقابت قدرتهای خارجی تبدیل شده است؛ رقابتی که فرانسه امیدوار است در آن جایگاهی فراتر از گذشته برای خود به دست آورد.
