اسرائیل وزیر خارجه ترکیه را همتراز تهدید ایران میداند/ نهادهای امنیتی رژیم صهیونیستی، هاکان فیدان را «خطرناکترین فرد برای اسرائیل در منطقه» می دانند
رقابت میان اسرائیل و ترکیه پس از جنگ با ایران وارد مرحلهای بیسابقه شده و اختلافات دو طرف از سطح سیاسی فراتر رفته و به رقابتی فزاینده برای نفوذ منطقهای و شکلدهی به نظم جدید خاورمیانه تبدیل شده است.
به گزارش مجله «اکونومیست»، نهادهای امنیتی اسرائیل، هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه و رئیس پیشین سازمان اطلاعات این کشور (MIT)، را «خطرناکترین فرد برای اسرائیل در منطقه» ارزیابی میکنند. این نشریه به نقل از یکی از تحلیلگران اطلاعاتی اسرائیل مدعی شده است که فیدان روابط نزدیکی با ایران دارد.
در این گزارش آمده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از گسترش روابط شخصی میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و همچنین آمادگی واشنگتن برای همکاری با آنکارا در پرونده سوریه، نگران و ناراضی است. به گفته نزدیکان نتانیاهو، آنچه بیش از همه او را آزرده میکند، این است که ترامپ سقوط دولت بشار اسد را به اردوغان نسبت میدهد، در حالی که نتانیاهو معتقد است حملات اسرائیل علیه حزبالله زمینه این تحول را فراهم کرده است.
اکونومیست همچنین گزارش داده است که مقامهای اسرائیلی نسبت به احتمال احیای قرارداد فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه نگران هستند؛ نگرانیای که پس از اظهارات ترامپ درباره احتمال بازنگری در تصمیم تعلیق این معامله تشدید شده است.
این گزارش تأکید میکند که رقابت آنکارا و تلآویو دیگر صرفاً ناشی از اختلافات شخصی اردوغان و نتانیاهو نیست، بلکه به رقابتی بر سر شکل نظام منطقهای تبدیل شده است. بر همین اساس، شماری از سیاستمداران اسرائیلی اکنون ترکیه را در کنار ایران، یکی از مهمترین تهدیدهای راهبردی علیه اسرائیل میدانند.
در مقابل، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اسرائیل را به تلاش برای بیثبات کردن منطقه متهم کرده و اردوغان نیز همچنان این رژیم را به ارتکاب «نسلکشی» در غزه متهم میکند. رئیسجمهور ترکیه همچنین عملیات نظامی اسرائیل در سوریه و لبنان را تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی کشورش دانسته است.
اکونومیست همچنین مدعی شده است که اقدام اسرائیل در ۲۸ ژوئن برای به رسمیت شناختن نسلکشی ارامنه، تنش سیاسی میان دو طرف را وارد مرحله تازهای کرده است. این نشریه به نقل از اصلی آیدینطاشباش، پژوهشگر مؤسسه بروکینگز، نوشت که تصمیمگیران ترکیه، اسرائیل را مانعی بر سر راه بسیاری از اهداف منطقهای آنکارا میدانند. به گفته وی، تشدید تنشهای لفظی میان دو طرف علاوه بر ابعاد خارجی، در خدمت اهداف داخلی نیز قرار دارد؛ بهگونهای که نتانیاهو از روایت «اسرائیل در محاصره» در آستانه انتخابات بهره میبرد و اردوغان نیز در شرایط فشارهای اقتصادی و احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام، از وجود یک رقیب خارجی سود میبرد.
این گزارش میافزاید که نگرانی اصلی اسرائیل دیگر صرفاً روابط ترکیه با حماس نیست، بلکه افزایش نفوذ آنکارا در سوریه است. از نگاه اکونومیست، ترکیه از شکلگیری دولتی قدرتمند و یکپارچه در سوریه حمایت میکند، در حالی که اسرائیل تداوم ضعف و چندپارگی این کشور را به نفع خود میداند. با این حال، هماهنگیهای مستمر میان ارتشها و دستگاههای اطلاعاتی دو طرف تاکنون مانع از بروز هرگونه رویارویی نظامی مستقیم در خاک سوریه شده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که همکاریهای نظامی و اطلاعاتی رو به گسترش اسرائیل با یونان و قبرس، یکی دیگر از عوامل تشدید تنش با ترکیه است. بر اساس این گزارش، اسرائیل سامانههای راکتی دقیق در اختیار یونان و سامانههای پدافند هوایی در اختیار قبرس قرار داده، در حالی که ترکیه نیز همزمان بر مطالبات خود درباره آبهای مورد مناقشه و میدانهای گازی شرق مدیترانه تأکید میکند.
اکونومیست در پایان مینویسد جنگ با ایران موجب تقویت جایگاه منطقهای ترکیه شده است؛ زیرا آنکارا توانسته نقش میانجی میان واشنگتن و تهران را ایفا کند، موقعیت خود را در ناتو تقویت کند و در عین حال، با وجود مخالفت با جنگ، روابط مناسبی با ترامپ حفظ کند. همچنین ترکیه طی یک سال گذشته گفتوگوهایی را با مصر، عربستان و پاکستان برای ایجاد ترتیبات امنیتی منطقهای با هدف حفظ توازن در برابر تهدیدهای احتمالی سرعت بخشیده است.
این گزارش نتیجهگیری میکند که اگرچه احتمال وقوع درگیری نظامی مستقیم میان اسرائیل و ترکیه همچنان پایین است، اما نسبت به گذشته واقعیتر شده است. با وجود ادامه محدود روابط دیپلماتیک و تداوم بخشی از همکاریهای تجاری و انرژی از طریق طرفهای ثالث، اکونومیست پیشبینی کرده است که با خروج اردوغان و نتانیاهو از عرصه سیاست، از شدت تنشها کاسته شود؛ هرچند ریشههای اختلاف میان دو طرف اکنون فراتر از شخصیت این دو رهبر گسترش یافته است.
