اجرای تفاهم به معنای بازگشایی فوری تنگه نیست

در پی اعلام طرف پاکستانی درباره نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک تفاهم اولیه با هدف خاتمه جنگ و اظهارات مقامات ارشد تهران و واشنگتن در این رابطه واکنش های متفاوتی در مورد برخی از بندهای تفاهم احتمالی در کشور به ویژه در رابطه با بازگشایی و مدیریت تنگه هرمز ایجاد شد.

بر اساس آنچه از سوی منابع رسانه ای و رسمی درباره محتوا و بندهای تفاهم اعلام شده؛ در متن تفاهم تصریح شده است که ایران باید طی یک دوره ۳۰ روزه، شرایط را به‌گونه‌ای مدیریت کند که در نهایت تردد کشتی‌ها به حالت عادی برسد. بنابراین افزایش ترددها فرآیندی تدریجی خواهد بود و نه اقدامی یکباره در روز نخست اجرای توافق.

بر همین اساس، اگر آمریکا از همان روز اول از تمامی کشتی‌ها بخواهد بدون رعایت ترتیبات تعیین‌شده توسط ایران عبور کنند، ایران می‌تواند بر اجرای مقررات و سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در توافق تأکید کند؛ مقرراتی که براساس آن تنها کشتی‌هایی مجاز به عبور خواهند بود که فرآیندهای مورد توافق را طی کرده باشند.

در چنین شرایطی دو سناریو محتمل و جدی تر است؛ یا طرف آمریکایی مفاد تفاهم را نادیده می گیرد و سیاست و رویکرد خود را به رغم توافقات پیش می گیرد که طبعا توافق از همان ابتدا با مانع مواجه می‌شود، یا آمریکا ناچار خواهد شد ترتیبات و ساز و کار مورد نظر ایران را بپذیرد که در آن صورت ترددها در چارچوب مصالح و منافع ایران انجام می شود.

بر این اساس، انتظار می‌رود در روزها و هفته‌های ابتدایی اجرای تفاهم، سطح ترددها به‌صورت محدود و کنترل‌شده افزایش یابد و همزمان اجرای تعهدات طرف مقابل، از جمله آزادسازی منابع مالی بلوکه‌شده ایران، در عمل مورد راستی‌آزمایی قرار گیرد.

به بیان دیگر، منطق توافق بر این مبنا استوار است که ایران ابتدا منافع و امتیازات عملی و قابل سنجش خود را دریافت کند و سپس در چارچوب قواعد تعیین‌شده، مسیر بازگشت تدریجی ترددها به شرایط عادی طی شود.