کشورهای خلیج فارس چه جایگزینهایی برای تنگه هرمز دارند؟ هیچ!
گزارش تازه آسیاتایمر به بررسی این پرسش میپردازد که کشورهای حوزه خلیج فارس در صورت اختلال یا بسته شدن تنگه هرمز، چه گزینههایی برای صادرات نفت و گاز در اختیار دارند؛ مسیری که بهطور معمول بخش بزرگی از انرژی جهان از آن عبور میکند.
به گزارش خبرفوری، نویسنده تأکید میکند که تنگه هرمز یک «گلوگاه حیاتی» است و بسیاری از کشورهای منطقه بهطور ساختاری به آن وابستهاند. با این حال، در سالهای اخیر تلاشهایی برای ایجاد مسیرهای جایگزین صورت گرفته، هرچند این گزینهها محدود و ناکافی هستند.
یکی از مهمترین گزینهها، خطوط لوله زمینی است. برای مثال، عربستان سعودی از خط لوله شرق به غرب استفاده میکند که نفت را از خلیج فارس به دریای سرخ منتقل میکند. این مسیر امکان دور زدن تنگه هرمز را فراهم میکند، اما ظرفیت آن محدود است و نمیتواند جایگزین کامل صادرات از طریق دریا باشد.
امارات متحده عربی نیز خط لولهای دارد که نفت را از ابوظبی به بندر فجیره در خارج از تنگه هرمز منتقل میکند. این خط لوله یکی از معدود مسیرهای عملیاتی است که مستقیما از این گلوگاه عبور نمیکند، اما آن هم تنها بخشی از تولید نفت این کشور را پوشش میدهد و در برابر تهدیدات امنیتی آسیبپذیر است.
بیشتر بخوانید:
اگر ایران تنگه بابالمندب را ببندد چه میشود؟ | بستن این مسیر چه پیامدهای اقتصادی دارد؟
در مورد ایران، پروژهای برای انتقال نفت از منطقه «گوره» به بندر جاسک در دریای عمان طراحی شده که بهعنوان یک مسیر جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز مطرح است. این خط لوله حدود هزار کیلومتر طول دارد و ظرفیت اسمی آن حدود یک میلیون بشکه در روز است، اما بهدلیل مشکلات زیرساختی و تحریمها، هنوز بهطور کامل مورد بهرهبرداری قرار نگرفته است.
عراق نیز از طریق خط لوله کرکوک ـ جیهان میتواند بخشی از نفت خود را به دریای مدیترانه منتقل کند. با این حال، این مسیر نیز ظرفیت محدودی دارد و در مقایسه با حجم صادراتی که از طریق تنگه هرمز انجام میشود، بسیار کوچکتر است.
علاوه بر این مسیرهای موجود، طرحهایی برای آینده نیز مطرح شدهاند؛ از جمله خط لولهای از عراق به اردن یا عمان، و حتی ایده ساخت یک کانال جدید که خلیج فارس را به دریای عمان متصل کند. اما این پروژهها با چالشهای مالی، فنی و سیاسی روبهرو هستند و در کوتاهمدت قابل اجرا نیستند.
نویسنده نتیجه میگیرد که اگرچه برخی مسیرهای جایگزین وجود دارند، اما هیچیک توان جایگزینی کامل تنگه هرمز را ندارند. ظرفیت محدود، هزینههای بالا و ریسکهای امنیتی باعث میشود که این گزینهها تنها بخشی از مشکل را حل کنند. در نتیجه، اقتصاد جهانی همچنان به باز بودن این تنگه وابسته است.
تنگه ترمز