نتیجه دور دوم مذاکرات اسلام آباد چه می شود؛ توافق نهایی یا بازگشت به جنگ؟/ مهم ترین اختلاف ونس و قالیباف چیست؟

به گزارش خبر فوری، قرار است به زودی دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد برگزار شود. دور اول به نتیجه مثمرثمری نرسید و دو طرف نتوانستند به توافق جامعی دست یابند. بعد از شکست مرحله اول مذاکرات اسلام آباد، آمریکا شروع به محاصره دریایی ایران کرد و سعی نمود کشور را در وضعیت سخت اقتصادی قرار دهد.

با اینکه سران کشور بارها اعلام کرده اند که زبان تهدید و زور در مورد ایران به کار نمی آید و مسئولین تسلیم فشار آمریکا و بازی چماق و هویج ترامپ و ونس نمی شوند اما شواهد گویای این است که آمریکایی ها به این نتیجه رسیده اند که محاصره دریایی و فشار آنها به کار آمده و به همین دلیل، ۶ خط قرمز برای دور دوم مذاکرات تعیین کرده اند؛ ۶ خط قرمزی که به نظر می رسد سخت تر و جزم تر از خطوط قرمز آمریکا قبل از مذاکرات اول است (اینجا بخوانید).

این ۶ خط قرمز که واشنگتن پست آنها را به نقل از یک مقام آمریکایی گفته بدین شرح است:

۱. پایان کامل غنی‌سازی اورانیوم

۲. برچیدن تأسیسات هسته‌ای

۳. تحویل مواد با غنای بالا

۴. توقف کامل حمایت از گروه‌های مقاومت مانند حماس و حزب‌الله

۵. بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض

۶. تعهد به یک چارچوب گسترده‌تر امنیت منطقه‌ای

بررسی ۶ مورد بالا نشان می دهد که دستیابی به توافق (با این فرض که واقعا موارد بالا خط قرمزهای ترامپ و آمریکا باشند) احتمالا سخت تر از قبل باشد (هر چند در عالم سیاست ناممکن وجود ندارد).

بخشی از دشواری های مربوط به توافق ایران و آمریکا مربوط به خط قرمزهای ایران و برخی دیگر مربوط به ابهامات موارد فوق است. در زیر به مهم ترین شرایط یا اما و اگرهای پذیرش ۶ خط قرمز فوق توسط ایران اشاره می شود:

الف. پایان کامل غنی سازی اورانیوم

برخی رسانه ها گفته اند آمریکا حاضر شده برای تعلیق کامل غنی سازی ایران بازه زمانی مشخص تعیین کند و فی المثل، آن را ۲۰ ساله کند. این در حالی است که ایران حاضر نشده این زمان را بپذیرد و اعلام کرده بازه زمانی تعلیق غنی سازی باید کمتر از ۱۰ سال باشد. با این حال، اگر تنها مشکل لغو غنی سازی ایران، بازه زمانی آن باشد، ممکن است دو طرف در دور بعدی روی یک عدد به توافق برسند.

  ب. برچیدن تأسیسات هسته‌ای

مشکل اصلی این شرط این است که اولا، ایران حاضر نیست تأسیسات خود را طوری برچیند که امکان برگشت آن ممکن نباشد و ثانیا، احتمالا آمریکا تقاضای نظارت بر این تأسیسات را داشته باشد و بسیار بعید است ایران این مساله را بپذیرد.

ج. تحویل مواد با غنای بالا

این مساله قابل تقلیل به چند دشواره است‌. اولا، میزان اورانیوم موجود در ایران مورد اختلاف است و هنوز طرفین روی وزن و مقدار آن به توافق نرسیده اند. ثانیا، ایران حاضر نیست این مواد را به آمریکا تحویل دهد و طرفین روی کشور سوم که این مواد را تحویل بگیرد هم به توافق نرسیده اند.

د. توقف کامل حمایت از گروه‌های مقاومت

یکی از شروط ایران برای مذاکره اول با آمریکا در اسلام‌آباد، آتش بس در لبنان بود. حالا چگونه ایران بپذیرد که مهم ترین بازوی منطقه ای اش را که نقش بارزی در جنگ ۴۰ روزه داشته (آن‌هم در شرایط حساس کنونی که دولت لبنان نیز پشتش را خالی کرده) تسلیم اسرائیل کند؟

ه. بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض

ایران معتقد است عوارض دریافتی از کشتی های عبوری از تنگه هرمز صرف ساخت و ساز و جبران آسیب های ناشی از جنگ می شود. پر واضح است که اگر آمریکا حاضر شود غرامت جنگی بپردازد، ممکن است ایران از این شرط کوتاه بیاید اما بدون معرفی منبع درآمد جدید به ایران، بعید است گشایشی در این زمینه ایجاد شود.

ی. تعهد به یک چارچوب گسترده‌تر امنیت منطقه‌ای

این شرط دارای ابهام است‌. اگر مقصود، پیوستن ایران به پیمان ابراهیم است، شکی نیست که ایران این مساله را نخواهد پذیرفت. اما اگر اتحادیه منطقه ای دیگری مد نظر طرف آمریکایی است، باید آن را شرح داده و بسط دهد تا مساله روشن شود. به نظر می رسد این‌ شرط قابل اعتناء نبوده و طرف آمریکایی مانور زیادی روی آن ندهد.

خطوط قرمزی که خیلی هم قرمز نیستند!

مشکلات و دشواری های مربوط به خطوط قرمز بالا و همچنین، سوابق دیپلماتیک نشان می دهد اگر دو طرف روی برخی مسائل اصلی (به خصوص مساله هسته ای) به توافق برسند احتمالا طرف آمریکایی از برخی خطوط قرمز بالا کوتاه بیاید.

به طور کلی به نظر می رسد این‌ خطوط قرمز صرفا برای تغییر جو مذاکرات به نفع آمریکا ارائه شده و آمریکا می خواهد قبل از مذاکرات به اصطلاح، میخ خود را محکم بکوبد، چرا که اگر واقعا ونس و ترامپ به این ۶ مساله باور داشته باشند، باید فاتحه توافق را خواند و آن را محکوم به شکست دانست.