ماجرای پشت پرده یک «رابطه ویژه» | جنگ زرگری روباه و شیطان | ده تنش آمریکا و انگلیس چگونه اتفاق افتاد؟
انتقاد اخیر دونالد ترامپ از کیر استارمر نخستوزیر بریتانیا به دلیل مخالفت لندن برای استفاده از پایگاههای نظامی این کشور برای حمله به ایران، بار دیگر بحث درباره «رابطه ویژه» میان واشنگتن و لندن را زنده کرده است.
به گزارش خبرفوری، ترامپ در سوم مارس گفت از موضع بریتانیا «راضی نیست» و لندن را «عدم همکاری» متهم کرد او همچنین با اشارهای کنایهآمیز به نخستوزیر بریتانیا گفت: « من با چرچیل طرف نیستیم.» با این حال، این نخستین بار نیست که روابط میان داین دو کشور دچار تنش میشود. در طول دهههای گذشته نیز اختلافات متعددی میان آمریکا و بریتانیا شکل گرفته است؛ از بحرانهای خاورمیانه گرفته تا جنگهای بزرگ قرن بیستم و تحولات ژئوپلیتیک اخیر.
اصطلاح «رابطه ویژه» نخستین بار توسط ویتستون چرچیل در سخنرانی معروف «رگهای صلح» در سال ۱۹۴۶ در شهر فولتون ایالت میزوری مطرح شد. او در آن سخنرانی از پیوند نزدیک میان ایالات متحده و کشورهای مشترکالمنافع بریتانیا سخن گفت.
در همان سخنرانی، چرچیل اصطلاح «پرده آهنین» را نیز برای توصیف شکاف سیاسی میان غرب و اتحاد شوروی مطرح کرد؛ عبارتی که بعدها به نماد تقسیم جهان در دوران جنگ سرد تبدیل شد.
خلاصه این گزارش را در ویدئوی زیر ببینید:
از زمان جنگ جهانی دوم واشنگتن و لندن اغلب روابط نزدیکی داشتهاند؛ از همکاری در جنگ سرد گرفته تا مشارکت در جنگهای عراق در سالهای ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳ و عملیات نظامی در افغانستان در سال ۲۰۰۱. با این حال، حتی در اوج این همکاریها نیز اختلاف نظرهایی میان دو کشور بروز کرده است.
اختلاف بر سر فلسطین؛ نخستین تنش جدی
یکی از نخستین اختلافات جدی میان دو کشور در سال ۱۹۴۶ و بر سر مسئله فلسطین رخ داد. در آن زمان هری ترومن رئیسجمهور آمریکا، خواستار اسکان ۱۰۰ هزار پناهجوی یهودی در فلسطین شد.
اما دولت بریتانیا که اداره فلسطین را تحت قیمومت بینالمللی در اختیار داشت، هشدار داد که این تصمیم میتواند روند حلوفصل بحران را پیچیدهتر کند.
در نهایت بریتانیا در سال ۱۹۴۷ مسئله فلسطین را به سازمان ملل ارجاع داد. مجمع عمومی سازمان ملل با تصویب قطعنامه ۱۸۱ طرح تقسیم فلسطین را تصویب کرد؛ تصمیمی که در نهایت به تأسیس دولت رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸ و آغاز درگیریهای گسترده در منطقه انجامید.
بحران سوئز؛ بزرگترین شکاف میان دو متحد
یکی از مهمترین اختلافات میان دو کشور در غائله کانال سوئز در سال ۱۹۵۶ رخ داد. پس از آنکه جمال عبدالناصر رئیسجمهور مصر، کانال سوئز را ملی اعلام کرد، بریتانیا، فرانسه و اسرائیل طرحی برای حمله به مصر اجرا کردند.
اما آیزنهاور رئیسجمهور آمریکا، از این عملیات مطلع نشده بود و با آن مخالفت کرد. واشنگتن در سازمان ملل به شدت علیه این اقدام موضع گرفت و حتی با فشار اقتصادی و تهدید فروش ذخایر پوند، لندن را مجبور به عقبنشینی کرد.
بیشتر بخوانید:
توهم بزرگ ترامپ | هشدار نشریه محافظهکار: «فاجعه بزرگ در راه است»
در نهایت نیروهای بریتانیایی و فرانسوی در دسامبر ۱۹۵۶ از مصر خارج شدند؛ رویدادی که به عنوان یکی از تحقیرآمیزترین شکستهای سیاسی بریتانیا در دوران پس از امپراتوری شناخته میشود.
بحران موشکی اسکایبولت
در سال ۱۹۶۲ اختلاف دیگری بر سر برنامه موشکی «اسکایبولت» شکل گرفت. دولت آمریکا به رهبری جان.اف.کندی تصمیم گرفت این برنامه را لغو کند؛ اقدامی که لندن را غافلگیر کرد زیرا بریتانیا برای توسعه توان هستهای خود به این پروژه وابسته بود.
در نهایت این بحران با توافق «ناسائو» حل شد و آمریکا موافقت کرد موشکهای هستهای «پولاریس» را در اختیار بریتانیا قرار دهد.
اختلاف بر سر جنگ ویتنام
در دهه ۱۹۶۰، لیندون بی جانسون از بریتانیا خواست در جنگ ویتنام مشارکت نظامی داشته باشد.
اما هارولد ویلسون نخستوزیر بریتانیا، از اعزام نیرو خودداری کرد و تنها حمایت سیاسی محدودی از آمریکا نشان داد. این موضوع به تنش لفظی میان رهبران دو کشور انجامید.
جنگ فالکلند و انتقام آمریکا
در سال ۱۹۸۲ و در جریان جنگ فالکلند زمانی که آرژانتین به جزایر فالکلند حمله کرد، دولت آمریکا در ابتدا بیطرفی اعلام کرد.
این تصمیم باعث نارضایتی مارگارت تاچر شد، هرچند واشنگتن بعدها حمایت لجستیکی و تسلیحاتی از بریتانیا ارائه کرد.
خشم لندن از حمله آمریکا به گرانادا
یک سال بعد، در ۱۹۸۳، آمریکا بدون اطلاع قبلی به گرانادا حمله کرد؛ کشوری که عضو مشترکالمنافع و مستعمره سابق بریتانیا بود.
این اقدام بار هم باعث خشم تاچر شد و روابط دو کشور را برای مدتی دچار تنش کرد، هرچند رونالدو ریگان تلاش کرد این اختلاف را کاهش دهد.
اختلاف بر سر ایرلند شمالی
در سال ۱۹۹۴، دولت بریتانیا تلاش کرد مانع صدور ویزای آمریکا برای جرمی آدامز رهبر حزب شین فین، شود. لندن او را مرتبط با ارتش جمهوریخواه ایرلند میدانست.
با این حال بیل کلینتون رئیسجمهور آمریکا، با وجود اعتراض بریتانیا برای آدامز ویزا صادر کرد؛ اقدامی که خشم دولت جان مایر را برانگیخت.
اختلاف بر سر جنگ کوزوو
در سال ۱۹۹۹، اختلاف دیگری میان تونی بلر و بیل کلینتون بر سر نحوه مداخله نظامی در جنگ کوزوو شکل گرفت.
بلر خواستار اعزام نیروهای زمینی ناتو بود، اما کلینتون ترجیح میداد عملیات به حملات هوایی محدود بماند.
بحران لیبی و انتقاد اوباما
در سال ۲۰۱۱، مداخله نظامی ناتو در لیبی به سقوط معمر قذافی انجامید، اما سالها بعد باراک اوباما از عملکرد متحدان اروپایی از جمله دولت دیوید کامرون انتقاد کرد و گفت آنان برای بازسازی لیبی تلاش کافی نکردند.
افغانستان؛ اختلاف در خروج نیروها
در سال ۲۰۲۱ نیز خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان باعث نارضایتی لندن شد. بوریس جانسون نخستوزیر وقت بریتانیا، معتقد بود تصمیم واشنگتن برای خروج سریع نیروها باعث سقوط سریع دولت افغانستان شد.
او تلاش کرد جو بایدن را متقاعد کند زمان تخلیه نیروها را تمدید کند، اما کاخ سفید با این درخواست موافقت نکرد.
جنگ زرگری ک مختص خودتون و پدر و مادرتون ینی امریکا و بریتانیاس