استراتژی آفند غیرمتمرکز چیست؟ / آیا ایران با این راهبرد می تواند پیروز شود؟

به گزارش خبر فوری، با گذشت چند روز از جنگ ایران و اسرائیل/ آمریکا، حالا می توان به خوبی پی به استراتژی جنگی جدید ایران برد. استراتژی مهم و ریشه داری که می توان آن را "آفند غیرمتمرکز" یا به قول برخی رسانه‌ های غربی " دفاع موزاییکی غیرمتمرکز" نامید. اما این استراتژی چیست و آیا سبب پیروزی ایران می شود؟

جنگ ونزوئلا و استراتژی آفند غیرمتمرکز

برای فهم استراتژی آفند غیرمتمرکز باید به تاریخچه حوادث اخیر، به خصوص عملیات یک روزه ونزوئلا اشاره کرد. آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد مهم بود. در ونزوئلا نیروهای ویژه آمریکا از طریق هواپیماهای جنگال خود، ارتباطات ماهواره ای و مخابراتی میان سیستم فرماندهی و یگان های نظامی را قطع کردند و بدین طریق، توانستند ساختار فرمان و فرمان پذیری را مختل کنند. یگان های نظامی نیز پس از قطع ارتباط خود با مرکز، قدرت عمل و مانور خود را از دست داده و دچار انفعال و بی عملی محض شدند.

پس از عملیات ونزوئلا، ترامپ‌شروع به تهدید مقامات ایران، به خصوص رهبر انقلاب کرد. در آن زمان بسیاری نگران این بودند که عملیات ونزوئلا به شکل دیگری در ایران نیز تکرار شود. به همین دلیل، مقامات نظامی کشور پیش دستی کرده و تلاش نمودند یک استراتژی کلان جدید را طراحی کنند که جلوی تکرار حادثه ونزوئلا را بگیرد.

آنچه مقامات نظامی ایران بیش از همه بر آن تکیه و تاکید داشتند، نیروهای شبه نظامی و نظامی گاه نیمه مستقلی بود که در ایران و برخی کشورهای منطقه وجود داشتند و می توانستند در صورت قطع ارتباط با فرماندهی، به صورت مستقل عمل کنند. این نیرو هسته اصلی و مرکزی استراتژی آفند غیرمتمرکز را شکل داد.

جنگ ۱۲ روزه و شکل گیری استراتژی نظامی ایران

اما این تنها عنصر شکل گیری استراتژی آفند غیرمتمرکز نبود. یک‌تجربه تاریخی دیگر نیز در شکل گیری و فعالیت این استراتژی نقش ایفا نمود. این تجربه مربوط به جنگ‌۱۲ روزه بود. در این جنگ، بخش آفند ایران به مراتب قوی تر از پدافند عمل کرد. در میان بخش آفندی نیز، این موشک های ایران بودند که توانستند از لایه های دفاعی اسرائیل عبور کنند.

مقامات نظامی ایران با توجه به این وضعیت، و با این پیش‌بینی که دور دوم درگیری‌ها به زودی آغاز خواهد شد، به این فکر افتادند که بخش آفند خود را تقویت کرده و در جنگ آتی نیز روی آن تمرکز کنند چرا که در مدت کم نمی توانند بخش پدافندی کشور را نوسازی و بازسازی نمایند.

استراتژی آفند غیرمتمرکز چیست؟

ثمره این دو تجربه، ایجاد استراتژی "آفند غیرمتمرکز " بود. طبق این استراتژی، بخش ها و یگان های مختلف موشکی، در صورت قطع ارتباط با مرکز یا شهادت فرماندهان، شروع به عمل به صورت مستقل و آتش به اختیار کرده و پایگاه های آمریکا در منطقه و اراضی اشغالی را موشک باران می کنند.

طبق گزارش ساندی گاردین، در واکنش به ضربات آمریکا و اسرائیل به فرماندهی نظامی کشور که باعث اختلال در ارتباطات و فرماندهی مرکزی شده، جمهوری اسلامی ایران ساختار دفاعی خود را وارد مرحله‌ای جدید کرده است. بر اساس گزارش‌ها، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساختار فرماندهی خود را به ۳۱ واحد مستقل تقسیم کرده—یکی برای تهران و ۳۰ واحد برای استان‌ها—. در این استراتژی، فرماندهان محلی اختیار کامل تاکتیکی دارند تا بدون نیاز به تأیید مرکز، تصمیم‌ گیری کنند. این همان چیزی است که ما "آفند غیرمتمرکز" نامیدیم و البته ساندی گاردین آن را "دفاع موزاییکی غیرمتمرکز " نامیده است. علت‌تاکید ما بر لفظ "آفند" این است که در استراتژی جدید، تمرکز اصلی بر موشک باران پایگاه های منطقه ای آمریکا و اراضی اشغالی است و این دقیقا آن چیزی است که هسته مرکزی آفند ایران را شکل می دهد.

مزایا و خطرات استراتژی آفند غیرمتمرکز

اما آیا این استراتژی جواب می دهد؟ شواهد گویای این است که در شرایط نامتعادل کنونی که رهبر ایران شهید شده، فرماندهان عالی کشور ترور شده اند و ایران در راس هرم نظامی خود وزیر دفاع، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و برخی مقامات دیگر را ندارد، آفند غیرمتمرکز بهترین استراتژی و عملگرایانه ترین تصمیم است.

این استراتژی احتمال افزایش عملیات پراکنده و نامنظم در نقاط مختلف از جمله کریدورهای دریایی، حملات پهپادی یا حملات ناگهانی را افزایش می دهد که این امر بر پیچیدگی درگیری می‌ افزاید و نشان می‌ دهد که نبرد جاری می‌ تواند طولانی‌ تر و پرهزینه‌ تر از حملات متمرکز  باشد.

با این حال، این استراتژی خطراتی هم دارد. ساندی گاردین یک خطر اصلی این استراتژی را چنین می شمارد:

این مدل ممکن است خطر «تصمیم‌گیری‌های محلی خارج از کنترل سیاست‌گذاران اصلی» را افزایش دهد، چیزی که می‌تواند منجر به تشدید ناخواسته درگیری‌ها شود.