تحلیلگر سیاسی: تنش میان کشورهای عربی خلیج فارس منافع آمریکا را تهدید میکند
محمد ایوب، استاد علوم سیاسی دانشگاه میشیگان هشدار داد که بحران در روابط میان عربستان و امارات پیامدهایی فراتر از منطقه خواهد داشت و میتواند بر منافع و ملاحظات امنیتی آمریکا در خاورمیانه و همچنین بر بازار جهانی نفت اثر بگذارد.
این استاد علوم سیاسی دانشگاه میشیگان در یک یادداشت تحلیلی در نشریه نشنال اینترست نوشت، پایههای همکاری عربستان و امارات در سالهای اخیر سستتر شده است. او یادآور شد که از سال ۲۰۱۵ دو کشور مسیرهای متفاوتی را در پیش گرفتند؛ عربستان «چشمانداز ۲۰۳۰» را برای کاهش وابستگی به نفت و جذب سرمایهگذاری خارجی آغاز کرد، در حالی که امارات بهویژه در شهرهای دبی و ابوظبی، بر تثبیت موقعیت خود بهعنوان مرکز تجارت و خدمات تمرکز کرد.
محمد ایوب که از تحلیلگران شناختهشده روابط بینالملل است، میگوید در ابتدا تصور میشد این دو مسیر به یکدیگر کمک میکنند، اما از سال ۲۰۲۰ نشانههای رقابت آشکار شد. هر دو کشور تلاش دارند نقش اصلی را در میزبانی نهادهای بینالمللی، خطوط هوایی و مسیرهای لجستیکی بین آسیا، اروپا و آفریقا ایفا کنند. در عمل، همکاری جای خود را به رقابت اقتصادی داده و هر دو به دنبال جذب شرکتها و سرمایهگذاران بینالمللی هستند.
ایوب به این امر اشاره کرد که تصمیم عربستان در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ مبنی بر اعطای قراردادهای دولتی فقط به شرکتهایی که دفتر مرکزی خود را به خاک عربستان منتقل کنند، بهعنوان اقدامی در تقابل با دبی تلقی شد. عربستان همچنین با راهاندازی شرکت هواپیمایی جدید Riyadh Air و توسعه فرودگاههای خود، درصدد رقابت با خطوط هوایی امارات برآمده است. پروژههای بزرگ مانند نئوم و دریای سرخ نیز بخشی از تلاش ریاض برای تبدیل شدن به مقصد گردشگری بینالمللی و چالشی برای جایگاه امارات هستند.
در زمینه امنیت منطقهای، اختلافات دو کشور بهویژه در یمن آشکار شد. عربستان بر حفاظت از مرزها و یکپارچگی یمن تحت کنترل دولت مورد حمایت خود تمرکز داشت، اما امارات علاوه بر برخی اهداف مشترک، خواهان تسلط بر گذرگاههای حیاتی دریایی چون بابالمندب و تقویت گروههای محلی از جمله شورای انتقالی جنوب بود.
میدان رقابت به یمن محدود نمانده است؛ درخصوص سودان؛ عربستان از دولت نظامی مستقر حمایت میکند، در حالی که گزارشها از حمایت پنهان امارات از نیروهای «پشتیبانی سریع» حکایت دارد. در شاخ آفریقا نیز ریاض حامی دولت سومالی است، اما ابوظبی ظاهراً از منطقه خودخوانده «سومالیلند» و حتی در همکاری با اسرائیل حمایت میکند.
ایوب میگوید امارات با نگاهی دوگانه به نزدیکی عربستان و ایران مینگرد؛ از یک سو آن را عامل ثبات منطقه میداند و از سوی دیگر نگران است این روند موجب کاهش نفوذ ابوظبی شود.
او همچنین به تحول در روابط شخصی میان محمد بن سلمان و محمد بن زاید اشاره دارد و معتقد است ولیعهد سعودی از سال ۲۰۱۹ به بعد نقش فعالتر و مستقلتری در سیاست منطقهای پیدا کرده، موضوعی که باعث تشدید رقابت میان دو مقام شده است.
ایوب در پایان هشدار داد که اگر این رقابت به رویارویی تبدیل شود، پیامدهای گستردهتری برای امنیت و ثبات منطقه خلیج فارس و خاورمیانه به همراه خواهد داشت.
