تنش عربستان و امارات به ضرر اسرائیل و به نفع ایران | تهدید تازهای برای استراتژی اسرائیل
اسرائیلیها میگویند که اسرائیل از شکاف فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی متضرر خواهند شد.
به گزارش خبر فوری به نقل از المونیتور، به باور آنها، این تغییر راهبردی میتواند توان بازیگران خارجی — از جمله اسرائیل — را برای تکیه بر رهبری هماهنگ سعودی ـ اماراتی بهعنوان ستون فقرات ابتکارهای منطقهای تضعیف کند. از آنجا که بسیاری از طرحهای منطقهای (از عادیسازی روابط و بازسازی گرفته تا تقابل با ایران) بر حمایت مشترک ریاض و ابوظبی استوار بودهاند، بروز شکاف میان این دو، توان اسرائیل را برای گرد آوردن عربستان و امارات پشت ابتکارهای دیپلماتیک، اقتصادی یا امنیتی مشترک دشوارتر میکند؛ حتی اگر روابط دوجانبه با هر یک از این کشورها همچنان برقرار بماند.
سالها رقابت پنهان عربستان و امارات بر سر نفوذ منطقهای و ژئوپلیتیک، طی شش ماه گذشته به مجموعهای از میدانهای رویارویی دیپلماتیک تبدیل شده است؛ از جمله در یمن، سودان و سومالی. کارشناسان اسرائیلی هشدار میدهند که این تنشها ممکن است به پروندههای دیگری مانند غزه و سوریه نیز سرایت کند و حتی بر گسترش توافقهای ابراهیم ۲۰۲۰ اثر منفی بگذارد.
بیشتر بخوانید: سیاست ترامپ در برابر ایران؛ سطحی و خطرناک
این شکاف، تشکیل یک جبهه منطقهای متحد علیه ایران را برای اسرائیل دشوارتر میکند. هنگامی که ریاض و ابوظبی در رقابتاند، ابتکارهای مشترک دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی در قبال تهران کندتر و مشروطتر میشوند و این وضعیت به ایران امکان میدهد این دو پایتخت را در برابر یکدیگر بازی دهد.
دوپارگی آشکار همچنین به ایران و نیروهای مقاومت این پیام را میدهد که محور «ضد ایران» ضعیفتر و پراکندهتر شده و در نتیجه، فشار کمتری احساس میکنند؛ بهویژه در پرتو همراستایی اسرائیل و ایالات متحده. این شکاف همچنین به حوثیها در یمن قدرت میدهد و به تهران فرصتهایی برای بهبود روابطش با ریاض میبخشد.
چرخش راهبردی عربستان
در ۳۰ دسامبر، عربستان بندر مکلا در یمن را بمباران و اعلام کرد محمولهای از سلاح که از سوی امارات برای شورای انتقالی جنوب ارسال شده بود، به این بندر رسیده است. پس از فشارهای ریاض، امارات نیروهای باقیماندهٔ خود را از یمن خارج کرد.
در سودان نیز، عربستان و ایالات متحده در ۲۲ ژانویه طرح جدیدی برای آتشبس به ارتش سودان ارائه دادند که امارات در آن جایی نداشت؛ این در حالی است که ابوظبی طی دو سال گذشته نقش فعالی در تلاشهای چندملیتی برای برقراری آتشبس ایفا کرده بود. امارات در آوریل ۲۰۲۴ حتی ۱۰۰ میلیون دلار برای کمکهای بشردوستانه و حمایت از برنامههای غیرنظامی سودان تعهد کرده بود؛ موضوعی که حذف آن از این ابتکار را معنادارتر میکند.
در سومالی نیز دولت این کشور در ۱۲ ژانویه تمامی توافقهای خود با امارات — از جمله قراردادهای بندری و دفاعی — را بهدلیل حمایت ابوظبی از منطقه جداییطلب سومالیلند لغو کرد. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که اسرائیل — متحد نزدیک امارات — سومالیلند را بهطور رسمی به رسمیت شناخت.
نگرانیهای اسرائیل
به گفته یک دیپلمات ارشد اسرائیلی، منافع اسرائیل ایجاب میکند که عربستان و امارات برای تقویت رهبریهای میانهرو و عملگرا در منطقه همکاری کنند. او هشدار داد که رقابت میان این دو کشور ممکن است حتی در صورت پیشرفت مرحله دوم طرح دونالد ترامپ برای غزه و عقبنشینی اسرائیل از این باریکه، مانع از حرکت عربستان به سوی عادیسازی روابط و پیوستن به توافقهای ابراهیم شود.
یوئل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد حوزه خلیج فارس، میگوید نگرانیهای اصلی اسرائیل درباره عربستان در سه محور خلاصه میشود: نزدیکی فزاینده ریاض به ترکیه و قطر، جاهطلبیهای عربستان در غزه و نقشآفرینیاش در سوریه. برخی تحلیلگران اسرائیلی حتی معتقدند اسرائیل باید در این بحران جانب امارات را بگیرد؛ دیدگاهی که نزدیکی عربستان به ترکیه و قطر را به حمایت از اخوانالمسلمین تعبیر میکند.
با این حال، گوزانسکی تأکید میکند که این نزدیکی بیش از آنکه ایدئولوژیک باشد، ریشه در ملاحظات اقتصادی و امنیتی دارد. به گفته او، عربستان از اخوانالمسلمین حمایت نمیکند، اما آماده است برای تأمین منافع خود با کشورهایی که سیاستهای اسلام سیاسی دارند نیز همکاری کند.
در نهایت، کارشناسان هشدار میدهند که اگر عربستان به این جمعبندی برسد که اسرائیل در این شکاف جانب امارات را گرفته است، این امر تنها ریاض را بیش از پیش از اسرائیل دور خواهد کرد. اگر اسرائیل در آینده به دنبال عادیسازی روابط با عربستان است، دخالت در این مناقشه میتواند کاملاً زیانبار باشد.
