اختلاف نظر در اتاق بیضی؛ چرخش واشنگتن به سوی دیپلماسی؟
رسانههای بینالمللی طی گزارشهایی جداگانه به سناریوهای پیش روی کاخ سفید در زمینه تحولات منطقه و همچنین ایران پرداختند.
دو مقام سیاسی و دیپلماتیک بلندپایه ایران با هشدار نسبت به تهدیدات، مداخلات و جنگافروزی رئیسجمهور آمریکا نسبت به تحولات داخلی کشورمان، دیپلماسی فعال منطقهای و بینالمللی را در دستورکار قرار دادهاند تا درباره شرایط جنگی که دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بر آن تاکید دارند با کشورهای منطقه و فرامنطقهای رایزنی و نسبت به تبعات این ماجراجویی دوباره واشنگتن و تل آویو هشدار دهند. همزمان ۵ رسانه آمریکایی مخاطرات گزینه نظامی علیه ایران را بررسی کردند.
رسانههای بینالمللی طی گزارشهایی جداگانه به سناریوهای پیش روی کاخ سفید در زمینه تحولات منطقه و همچنین ایران پرداختند. این گزارشها تبیین کردند که به نظر میرسد سناریوی «تغییر رژیم»، با توجه به سند استراتژی امنیت ملی کاخ سفید، در دستور کار نبوده و چهبسا گزینههای محدودتری در این زمینه روی میز قرار داشته باشد.
اختلافنظر در اتاق بیضی
رسانههای بینالمللی با توجه به تحولات اخیر در ایران و ادامه اظهارات بیاساس دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در قبال کشورمان، به بررسی سناریوها و گزینههای پیش رو در وضعیت فعلی پرداختهاند. سیانان با اشاره به جلسه سهشنبه ۱۴ژانویه اعضای تیم امنیت ملی کاخ سفید درباره ایران گزارش داد که جلسه مذکور بدون نتیجه به پایان رسید. این شبکه خبری در ادامه گزارش داد که گرچه ترامپ پیشتر عنوان کرده بود که تمامی گزینهها در زمینه ایران روی میز اتاق بیضی قرار دارد، اما در نهایت واشنگتن فضای آنچنانی برای مانور در منطقه ندارد، چراکه کشورهای منطقه علاقه چندانی به آغاز مجدد یک التهاب گسترده و فراگیر ندارند.
در همین زمینه، روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال گزارش داد که کشورهای حاشیه خلیجفارس به رهبری عربستان سعودی در حال رایزنی با دولت ایالات متحده به منظور جلوگیری از هرگونه اقدام احتمالی واشنگتن در منطقه هستند. این رسانه آمریکایی، شامگاه سهشنبه ۱۳ژانویه افزود: به گفته مقامات عرب حوزه خلیج فارس، عربستان سعودی، عمان و قطر در پشتپرده به کاخ سفید گفتهاند که اقدامها در این منطقه میتواند نه تنها بازارهای نفت را متلاطم کند، بلکه به اقتصاد آمریکا آسیب میزند. این روزنامه آمریکایی همچنین اعلام کرد که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نگران بازتاب و پیامدهای داخلی اقدامات احتمالی آمریکا در کشورهای خود هستند.
وال استریت ژورنال پیش از این اعلام کرده بود که مشاوران رئیسجمهوری آمریکا خواهان گفتوگو و راهحل غیرنظامی در این منطقه هستند. این روزنامه آمریکایی افزود: جیدیونس، معاون ترامپ، چهره اصلی این گروه از مشاوران ترامپ بوده و معتقد است پیش از هر اقدامی باید گفتوگو صورت گیرد.
وال استریت ژورنال تصریح کرد: برخی از دستیاران ارشد دولت به رهبری جیدیونس، از ترامپ خواستهاند پیش از هرگونه اقدامی، مسیر دیپلماسی را آزمایش کند. ترامپ روز سهشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» در اظهاراتی مداخلهجویانه خواستار تداوم و تشدید ناآرامیهای ایران شد. وی در ادامه با طرح این ادعا که «کمک در راه است» ادعا کرد که دیدار با تمامی مقامات ایرانی را لغو کرده است.
این در حالی است که سند جدید امنیت ملی آمریکا که ماه گذشته میلادی منتشر شد حاکی از آن بوده که واشنگتن سیاست ماجراجویی در قالب تغییر رژیم در برخی مناطق از جمله در خاورمیانه را کنار گذاشته است. بنا به گزارش اکونومیست به تاریخ ۱۵ آذرماه، این سند جدید ایده مداخلهجویانه تشویق کشورها به پذیرش تغییرات دموکراتیک یا اجتماعی را که با سنتها و تاریخهایشان تفاوت گسترده دارد، رد میکند. این امر خود حاکی از آن است که چهبسا تغییر رژیم جزو گزینههای ایالات متحده نباشد و ترامپ طرحهای دیگری را در زمینه ایران و منطقه در سر داشته باشد.
چرخش واشنگتن به سوی دیپلماسی؟
علاوه بر گزارش وال استریت ژورنال درباره تاکید معاون ترامپ بر گزینه دیپلماسی در قبال ایران، به نظر میرسد دیگر مقامات ارشد آمریکا نیز رویکرد مشابهی را اتخاذ کردهاند. در همین رابطه، پایگاه خبری آکسیوس گزارش داد که رئیس دستگاه دیپلماسی ایالات متحده آمریکا عنوان کرده که اقدام نظامی در دستور کار کشورش در قبال ایران قرار ندارد.
در پی سخنان اخیر ترامپ در خصوص ایران، دیوید باراک، خبرنگار آکسیوس، به نقل از برخی منابع مدعی شد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در سخنانی گفته است که در این مرحله، پاسخهای تهاجمی در دستورکار این کشور نیست. خبرنگار پایگاه آمریکایی آکسیوس به نقل از منبعی آگاه مدعی شد که وزیر خارجه آمریکا در نشستی پشت درهای بسته در روزهای اخیر گفته که «دولت آمریکا در مرحله کنونی، به دنبال پاسخهای غیرتهاجمی برای کمک به معترضان است.»
این در حالی است که پیش از این، سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، تاکید کرده بود که آمریکا و رژیم صهیونیستی با تکرار تجربه شکستخورده پیشین حمله به کشورمان، نتیجه متفاوتی را به دست نخواهند آورد. دیپلمات ارشد ایران با تاکید بر اینکه ایران بسیار آمادهتر از جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن است، به الجزیره گفت: «امیدوارم گزینه خردمندانه انتخاب شود. از نظر ما مهم نیست چه گزینهای انتخاب شود، ما برای جنگ، برای دیپلماسی و برای گزینههای اقتصادی آمادهایم.»
احتمالات گزینه نظامی
اقدام نظامی محدود یا فراگیر از دیگر گزینههایی است که رسانههای بینالمللی طی تحلیلهای خود به آن اشاره و استدلال کردند که چنین اقدامی چندان نمیتواند اثربخش باشد. در همین رابطه، روزنامه گاردین با بررسی موقعیت نیروهای نظامی آمریکا در غرب آسیا، توانمندیهای نظامیامنیتی ایران و پاسخ احتمالی آن به هرگونه حمله نظامی، تحلیل کرد که بهرغم تهدیدهای ترامپ، بعید است به کار بستن گزینه نظامی علیه ایران موفقیتآمیز باشد.
در پی تهدیدهای اخیر رئیسجمهور آمریکا به اقدام نظامی علیه ایران در پی حملات تروریستی اخیر که مقامات آمریکایی و موساد به پشتیبانی از آن اذعان کردهاند، این رسانه انگلیسی در تحلیلی عنوان کرد که گزینههای ترامپ در برابر ایران محدود بوده و بعید است هرگونه اقدام نظامی موفقیتآمیز باشد. گاردین با انتشار تحلیلی به قلم سردبیر دفاعی-امنیتی خود عنوان کرد: بهرغم تهدیدات ترامپ واقعیت این است که شاهد آن هستیم که تاکنون آمریکا نیرویی در غرب آسیا مستقر نکرده و بالعکس در ماههای اخیر نیروهایش را کاهش هم داده است. آمریکا از ماه اکتبر هیچ ناو هواپیمابری در منطقه ندارد. پس هرگونه اقدامی باید شبیه بمباران دوربرد سه تاسیسات هستهای ایران در ماه ژوئن باشد که انجام دادن آن در یک منطقه شهری خطرناک است و منجر به کشتار غیرنظامیان میشود.
گاردین در ادامه نوشت: اگر آمریکا بخواهد از پایگاههایش در منطقه هم استفاده کند، کشورهای میزبان با تلافی ایران مواجه خواهند شد. همچنین، متحدان آمریکا، کنگره و خود ترامپ هم خواهان یک کارزار طولانی یا زمینی نیستند. این رسانه انگلیسی در این گزارش نتیجهگیری کرد که احتمالا حتی مداخله نظامی هم نتواند وعده کمک ترامپ را محقق کند. همزمان، روزنامه واشنگتنپست از اختلافنظرها درباره نوع اقدام دوباره آمریکا علیه ایران خبر داد. مقامات و افراد نزدیک به کاخ سفید که نام آنها افشا نشده است، به روزنامه واشنگتنپست گفتند که استدلالهای اعضای دولت ترامپ علیه ایران شامل خطر وقوع حادثه یا شکست احتمالی است.
از سوی دیگر، رسانه آیپیپر به نقل از منابع آمریکایی گزارش داد که ترامپ گزارشهایی درباره حملات محدود و تاکتیکی علیه برخی نهادهای امنیتی ایران دریافت کرده و همزمان گزینههایی نظیر جنگ سایبری، تحریمهای جدید و تشدید عملیات روانی و رسانهای علیه جمهوری اسلامی در دستور کار قرار گرفته است. بنا به این گزارش، شماری از استراتژیستهای آمریکایی هشدار دادهاند که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران نهتنها به تضعیف جمهوری اسلامی منجر نخواهد شد، بلکه میتواند به تشدید خشونت، افزایش فشار بر مردم و گسترش یک درگیری فراگیر منطقهای بینجامد. این رسانه انگلیسی در ادامه با هشدار نسبت به پیامدهای ماجراجویی نظامی آمریکا علیه ایران تاکید کرد که رئیسجمهور آمریکا با رویکردی شتابزده و مبتنی بر زور، ممکن است بار دیگر در دام محاسبات غلط گرفتار شود و هزینههای سنگینی را به واشنگتن تحمیل کند.
از سوی دیگر، شبکه خبری انبیسی از قول منابعی مطلع گزارش کرد که برخی از مقامهای منطقهای به ترامپ هشدار دادند که از حمله به ایران صرفنظر کند. این شبکه در گزارش اختصاصی خود از قول منابع مطلع گزارش کرد که برخی از مقامات منطقه به ترامپ هشدار دادهاند که حمله نظامی هدفمند یا فراگیر دستآخر سبب خواهد شد که ایرانیان بیش از پیش زیر پرچم جمهوری اسلامی متحد شوند و در نتیجه واشنگتن نخواهد توانست به اهداف مد نظر خود دست یابد.
شواهد و قرائن موجود حاکی از آن است که از میان سناریوهای موجود، تاکید کاخ سفید در برهه فعلی رویگردانی از اقداماتی است که میتواند نهتنها هزینههای گزافی برای ایالات متحده به دنبال داشته باشد، بلکه همچنین با اولویتهای امنیت ملی واشنگتن در تضاد بوده و مانع از دستیابی این کشور به اهداف نهایی خود میشود. بنابراین، چهبسا بتوان چنین استدلال کرد که دستکم تا به اینجای کار، واشنگتن علاقهای به اقدام مستقیم در منطقه ندارد.
