«گوشدان» مقصدی جذاب برای موشک های ایرانی
گوشدان، قلب جمعیتی و اقتصادی اسرائیل، به حساسترین نقطه در معادلات امنیتی این رژیم تبدیل شده است؛ جایی که تمرکز زیرساختها و مراکز حیاتی، آن را به اصلیترین مقصد حملات موشکی ایران و نقطهای تعیینکننده در سناریوهای تقابل آینده بدل میکند.
فرمانده سابق ارتش رژیم صهیونیستی هفته گذشته در یادداشتی در هاآرتص هشدار داد که «اگر ایران در موج بعدی حملات، مرکز ثقل جمعیت در گوشدان، جایی که ۷۰٪ از جمعیت و تقریباً ۸۰٪ از مراکز اقتصادی اسرائیل متمرکز شدهاند را هدف قرار دهد، اسرائیل با فاجعهای روبهرو خواهد شد که در تاریخ خود ندیده است.»
«گوش دان» کجاست؟
این منطقه که به عنوان منطقه متروپولیتن تلآویو نیز شناخته میشود، بزرگترین و پرجمعیتترین منطقه شهری در اسرائیل محسوب میشود. منطقه گوشدان در امتداد ساحل مدیترانه قرار گرفته و مرکز اصلی فعالیتهای اقتصادی، مالی و فناوری اسرائیل به شمار میرود. بر اساس تحلیل اخیر، حدود ۷۰ درصد جمعیت و ۸۰ درصد مراکز اقتصادی اسرائیل در این منطقه متمرکز شدهاند، که آن را به یک نقطه استراتژیک و حساس تبدیل کرده است.
گوشدان با مساحتی حدود ۱۵۱۶ کیلومتر مربع، از شمال تا جنوب ساحل مدیترانه امتداد یافته و شامل بخشهایی از ناحیه تلآویو، ناحیه مرکزی و گاهی ناحیه جنوبی اسرائیل میشود. جمعیت ساکن این منطقه تا پایان سال ۲۰۲۱ بیش از ۴.۱۵۶ میلیون نفر بوده که حدود ۴۵ درصد کل جمعیت اسرائیل را تشکیل میدهد. تراکم جمعیت در این منطقه حدود ۲۲۹۱ نفر در هر کیلومتر مربع است.
شهرهای اصلی شامل تلآویو-یافو (با ۴۹۵ هزار نفر جمعیت)، ریشون لتصیون (۲۵۸ هزار)، پتخ تیکوا (۲۶۷ هزار)، بنی براک (۲۲۳ هزار)، هولون (۱۹۲ هزار)، رمت گن (۱۶۷ هزار)، رهووت (۱۵۳ هزار)، بت یام (۱۳۱ هزار)، هرتصلیا (۱۰۸ هزار) و کفار سابا (۱۰۰ هزار) میشوند. شهرهای دیگری مانند لود، رعانانا، رمله و روش هعین نیز جمعیت بالای ۵۰ هزار نفر دارند.
مراکز اقتصادی کلیدی
گوشدان قلب تپنده اقتصاد اسرائیل است و در سال ۲۰۲۲ تولید ناخالص داخلی (GDP) آن حدود ۳۱۰ میلیارد دلار آمریکا بوده که ۵۹ درصد از کل GDP اسرائیل را تشکیل میدهد. این منطقه به عنوان «سیلیکون وادی» - منطقهای با تمرکز بالای صنایع - شناخته میشود و مرکز فناوریهای پیشرفته، مالی، الماس و صنایع است.
در بخش جنوبی گوشدان پالایشگاه اشدود که دومین پالایشگاه بزرگ اسرائیل است، قرار دارد. این پالایشگاه در شهر اشدود واقع شده است. پالایشگاههای اول اسرائیل بازان در خلیج حیفا قرار گرفته است. این پالایشگاه در جنگ 12 روزه مورد حمله موشکی ایران قرار گرفت. حملهای که به گفته سخنگوی سپاهپاسداران ورق جنگ را در موج حملات هفتم و هشتم عملیات وعده صادق 3 تغییر داد.
بخش صنایع و فناوریهای پیشرفته
مراکز اصلی مانند کریات عتیدیم در تلآویو، جایی که شرکتهای بزرگ فناوری مانند گوگل، مایکروسافت و استارتآپهای اسرائیلی مستقر هستند. منطقه رمتگن و هرتصلیا نیز قطبهای فناوری هستند.
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵، منطقه تلآویو (هسته اصلی گوشدان) دارای بیش از ۲۳۰۰ استارتآپ فعال است که این منطقه را به رتبه نهم اکوسیستم استارتآپی جهان تبدیل کرده است.
علاوه بر این، حدود ۱۰۰ شرکت برتر و استارتآپ برجسته در تلآویو فعال هستند که عمدتاً بر حوزههای فناوری پیشرفته، امنیت سایبری و هوش مصنوعی تمرکز دارند. در سراسر اسرائیل نیز بیش از ۱۵۰۰ شرکت دیپتک ــ شرکتهایی مبتنی بر پژوهشهای پیشرفته علمی و مهندسی که معمولاً نوآوریهای بنیادین ارائه میکنند، مانند هوش مصنوعی، زیستفناوری و نانوفناوری ــ فعالیت میکنند که بخش قابلتوجهی از آنها در منطقه گوشدان مستقر هستند.
از نظر جغرافیای صنعتی، مناطق کلیدی گوشدان شامل کریات آریه، کریات متالون و سگولا در پتختیکوا؛ بخش صنعتی شرقی در هولون؛ مناطق صنعتی شرقی و پوله در نتانیا؛ و همچنین منطقه صنعتی فرودگاه بنگوریون در لود است. افزون بر این، بندر اشدود بهعنوان یکی از نقاط مهم این منطقه، نقشی اساسی در دو برابر شدن ظرفیت بندری اسرائیل ایفا کرده است.
بخش مالی و بورس
بورس اوراق بهادار تلآویو در گوشدان واقع شده است. منطقه الماس در رمتگن شامل بورس الماس اسرائیل و ساختمانهایی مانند برج الماس و برج موشه آویو است که بزرگترین مرکز تجارت الماس در جهان به شمار میرود.
زیر ساختهای حملو نقل و صنعت ساختوساز
همچنین پروژه برجسازی در رمله، پایگاه جدید ارتش رژیم صهیونیستی در این منطقه، زیرساختهای اصلی حملونقل، این منطقه را به یک هاب املاک داغ تبدیل کرده است که یکی از محرکههای اقتصادی در اسرائیل است.
سیستم مترو و قطار در تلآویو بخشی از پروژه بزرگ حمل و نقل عمومی در گوشدان است. تا سال ۲۰۲۵، تنها خط ریسلی کاملا فعال در این منطقه خط قرمز فعال از بتیام در جنوب تا پتختیکوا در شرق امتداد دارد، با ۳۴ ایستگاه و طول ۲۴ کیلومتر. خط قرمز در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱۵,۰۰۰ مسافر روزانه جابهجا میکند.
بزرگراههای اصلی در این منطقه نیز شامل بزرگراه ۲۰ (آیالون)، بزرگراه ۱ (به قدساشغالی)، بزرگراه ۲ (ساحلی به حیفا)، بزرگراه ۴ ، بزرگراه ۵، بزرگراه ۴۴ و بزرگراه ۶ را شامل میشود. در آمد سالانه از بخش حملونقل عمومی در این منطقه ۱.۳ میلیارد شِکِل (واحد پولی اسرائیل) میباشد.
بزرگراه آیالون یکی از شلوغترین و مهمترین جادههای ارتباطی در اسرائیل است. اما آمار دقیق حجم روزانه در ۲۰۲۵ حدود ۶۰۰,۰۰۰ تا ۷۰۰,۰۰۰ وسیله نقلیه تخمینی است. بزرگراه ۶ نیز بیش از ۲۶۰,۰۰۰ وسیله نقلیه روزانه دارد.
در زمینه حملونقل هوایی در گوشدان، فرودگاه بینالمللی بنگوریون در لود، بزرگترین فرودگاه اسرائیل با بیش از ۲۲ میلیون مسافر سالانه و پروازهای جهانی است. این فرودگاه در دو سال اخیر (۲۰۲۴ و ۲۰۲۵) چندین دفعه مورد حمله موشکی و پهپادی قرار گرفته است.
عمده این حملات توسط نیروهای انصارالله یمن و در حمایت از مردم غزه انجام شده است. برجستهترین مورد در ۴ مه ۲۰۲۵ رخ داد؛ زمانی که یک موشک بالستیک هایپرسونیک یمنی پس از عبور از چندین سامانه پدافندی رژیم صهیونیستی، از جمله «تاد» و «پیکان (ختص)»، به باند فرودگاه اصابت کرد و گودالی بزرگ به وجود آورد. طی جنگ، حملات مکرر پهپادی و موشکی به این فرودگاه، بارها موجب اختلال و تعطیلی فعالیت آن شده است. همچنین در ژوئن ۲۰۲۵، این فرودگاه به دلیل حملات موشکی مرتبط با درگیری با ایران، به مدت حدود ۱۱ روز بسته بود.
صنایع مهم نظامی در منطقه گوشدان
منطقه گوشدان میزبان برخی از مهمترین مراکز صنایع دفاعی و نظامی اسرائیل است. مقر اصلی و تأسیسات عمده صنایع هوافضای اسرائیل در شهر لود، نزدیک فرودگاه بنگوریون، قرار دارد.
این شرکت تولیدکننده پهپادها (مانند هرون)، جنگندههای نظامی، سامانههای راداری، موشکهای رهگیر و سیستمهای پدافندی است. صنایع هوافضای اسرائیل بیش از ۱۵ هزار کارمند دارد و بخش عمده فعالیتهای آن بر دفاع هوایی و الکترونیک نظامی متمرکز است.
شرکت مهم نظامی دیگری که در این منطقه مستقر است، تومر نام دارد؛ یک شرکت دولتی متخصص در تولید موتورهای موشکی و پیشرانههای بالستیک. کارخانه اصلی تومر در منطقه مرکزی، نزدیک گوشدان، قرار دارد. این شرکت پیشتر بخشی از صنایع نظامی اسرائیل بود و نقش کلیدی در توسعه موشکهای دوربرد و سامانههای دفاعی دارد.
علاوه بر این، در منطقه گوشدان، بخشهایی از صنایع نظامی «البیت سیستمز» و کارخانههای قدیمی تولید مهمات و سلاحهای سبک در مناطق صنعتی اطراف تلآویو و رمله فعال هستند. مراکز تحقیق و توسعه در حوزه الکترونیک دفاعی و سایبری، مرتبط با شرکتهایی مانند «البیت» و «رافائل»، نیز در هرتصلیا و رمتگن مستقر هستند.
پایگاههای نظامی نزدیک مانند تلنوف و پالماخیم نیز که همکاری نزدیکی با صنایع دفاعی دارند، در این منطقه واقع شدهاند.
در کنار پایگاه هوایی پالماخیم نیز مرکز تحقیقات هسته ای سورک وجود دارد. مرکز تحقیقات هستهای سورک یکی از دو مؤسسه تحقیقات هستهای در اسرائیل است.
تجربه جنگ ۱۲ روزه
در درگیری مستقیم ایران و اسرائیل، ایران صدها موشک بالستیک شلیک کرد که بسیاری از آنها گوشدان را هدف قرار دادند. اصابتها در تلآویو، رمتگن، پتختیکوا، هولون و هرتصلیا گزارش شد و خسارات شامل آسیب به ساختمانهای مسکونی، مراکز فناوری (مانند دفتر مایکروسافت) و زیرساختها بود.
این حملات باعث کشته و زخمی شدن دهها نفر، اختلال گسترده در پروازها و اقتصاد، و تخریب ساختمانهایی شد که بازسازی آنها میلیاردها دلار هزینه برده است.
جذابیت گوشدان برای موشکهای ایران
گوشدان نه تنها مرکز جمعیت اسرائیل است، بلکه ستون فقرات اقتصاد آن نیز به شمار میرود. با تمرکز بر فناوری، مالی و صنایع، این منطقه پتانسیل بالایی برای رشد دارد، اما همین تمرکز شدید جمعیت و زیرساختهای حیاتی، آن را به آسیبپذیرترین نقطه در برابر حملات موشکی دوربرد تبدیل کرده است. همانطور که سرلشکر بازنشسته اسحاق بریک در تحلیلهای اخیر خود در هاآرتص هشدار داده، اگر ایران در موج بعدی حملات، مرکز ثقل اقتصادی در «گوشدان» – جایی که حدود ۷۰ درصد جمعیت و نزدیک به ۸۰ درصد مراکز اقتصادی اسرائیل متمرکز شده – را هدف قرار دهد، این رژیم با فاجعهای بیسابقه در تاریخ خود روبهرو خواهد شد.
نکته قابل توجه این است که به دلیل تراکم بالای جمعیتی و اهمیت اقتصادی و حیاتی اهداف در این منطقه، سامانههای پدافندی مجبور به پاسخدهی مداوم و همزمان میشوند.
در صورت وقوع حملات موشکی گسترده و همزمان، فشار بر این سامانهها افزایش یافته و احتمال اختلال در عملکرد یا ناکارآمد شدن برخی موشکهای رهگیر بیشتر میشود. این مسئله باعث افزایش شانس موفقیت حملات موشکی و تخریب بیشتر (با فیل شدن موشکهای رهگیر) میگردد، زیرا تمرکز تهدیدها بر اهداف کلیدی، توان مقابله مؤثر سامانههای دفاعی را محدود میکند.
