کدام مواد غذایی التهابزا هستند؟/ التهاب، عامل بروز کبد چرب و دیابت
به گفته یک متخصص علوم و صنایع غذایی، شواهد علمینشان میدهد برخی گروههای غذایی در صورت مصرف مکرر و بلند مدت میتوانند زمینه التهاب مزمن را تقویت کنند. التهاب مزمن میتواند با بیماریهایی مانند دیابت نوع دو، بیماریهای قلبی–عروقی، کبد چرب، برخی بیماریهای خودایمنی و حتی اختلالات خلقی ارتباط داشته باشد.
دکتر حمید خسروی، متخصص علوم و صنایع غذایی در گفتوگو با خبرآنلاین میگوید: برخلاف تصور رایج، التهاب ذاتاً پدیده ای منفی نیست. این واکنش طبیعی سیستم ایمنی بدن به عفونت، آسیب و عوامل مهاجم است و بدون آن، ترمیم و بقا ممکن نخواهد بود.
التهاب مزمن، بیماریزاست
مشکل از جایی شروع میشود که التهاب از حالت حاد و کوتاه مدت خارج شده و به شکل «التهاب مزمن خفیف» در بدن باقی بماند؛ حالتی که امروزه با بیماریهایی مانند دیابت نوع دو، بیماریهای قلبی–عروقی، کبد چرب، برخی بیماریهای خودایمنی و حتی اختلالات خلقی ارتباط دارد. یکی از عوامل مهم قابل تغییر در این مسیر، الگوی تغذیه است. وقتی از «مواد غذایی التهاب زا» صحبت میکنیم، منظور یک لیست سیاه و مطلق نیست. هیچ ماده غذایی به تنهایی و برای همه افراد الزاماً التهاب زا نیست؛ بلکه الگوی مصرف، مقدار، نحوه فرآوری و وضعیت متابولیک فرد تعیین کننده اند. البته شواهد علمینشان میدهد برخی گروههای غذایی در صورت مصرف مکرر و بلند مدت میتوانند زمینه التهاب مزمن را تقویت کنند.
قندها و چربیها در اولویت التهابزاها
نخست قندهای افزوده و کربوهیدراتهای با شاخص گلیسمیبالا قرار دارند. مصرف مداوم نوشیدنیهای شیرین، شیرینیها و نانهای تصفیه شده باعث افزایش مکرر قند خون و ترشح بالای انسولین میشود. این وضعیت در طول زمان میتواند منجر به مقاومت به انسولین شود؛ حالتی که با افزایش نشانگرهای التهابی در بدن همراه است.
دوم، چربیهای حاوی اسیدهای چرب ترانس بالا، روغنهای اکسید شده و نسبت نامتعادل امگا-۶ به امگا-۳ است. روغنهای اکسید شده صنعتی و رژیمهای بسیار غنی از امگا-۶ در غیاب امگا-۳ کافی با افزایش تولید ترکیبات التهابی مانند پروستات گلاندینها و لوکوترینها ارتباط دارند. این موضوع در مطالعات انسانی و اپیدمیولوژیک بارها گزارش شده است.
غذاهای فرآوری و فوق فرآوری را بشناسید و محدود کنید
سوم، فرآوریهای حرارتی شدید باید مدنظر قرار گرفته شود. سرخ کردن و گریل کردن در دماهای بالا میتوانند منجر به تشکیل ترکیباتی مضر شوند. این ترکیبات قادرند مسیرهای التهابی و استرس اکسیداتیو را فعال کنند؛ به ویژه اگر چنین غذاهایی بخش ثابت رژیم غذایی باشند.
چهارم، برخی غذاهای فوق فرآوری شده به دلیل ترکیب همزمان قند بالا، چربی ناسالم، نمک زیاد و افزودنیهای متعدد میتوانند از چند مسیر از جمله با تغییر در میکروبیوم روده به التهاب کمک کنند که اختلال در تعادل باکتریهای روده، خود یکی از مکانیسمهای شناختهشده التهاب سیستمیک است.
حساسیتها هم میتوانند التهابزا باشند
در نهایت، باید به حساسیتهای فردی توجه کرد. موادی مانند گلوتن، لبنیات یا برخی افزودنیها ممکن است در افراد خاصی باعث واکنش التهابی شوند، اما این موضوع قابل تعمیم به همه جامعه نیست و نیاز به ارزیابی فرد محور دارد.
در یک جمع بندی علمیساده میتوان گفت التهاب نتیجه «یک ماده غذایی خاص» نیست، بلکه حاصل الگوی غذایی ناسازگار با فیزیولوژی بدن است. تمرکز بر غذاهای کم فرآوری شده، مصرف متعادل، تنوع غذایی، کنترل روشهای پخت و توجه به شرایط فردی، رویکردی است که هم با شواهد علمیسازگار است و هم از افتادن در دام روایتهای زرد و ترس محور جلوگیری میکند.
