نخستین عکس ثبت‌شده از سطح مریخ ۵۰ ساله شد؛ دستاورد تاریخی فضاپیمای وایکینگ یک/ تصویر

این هفته، پنجاهمین سالگرد فرود موفقیت‌آمیز فضاپیمای «وایکینگ ۱» سازمان ناسا روی مریخ است؛ رویدادی که عصر جدیدی را در اکتشافات فضایی آغاز کرد. تنها چند دقیقه پس از فرود وایکینگ ۱ روی این سیاره، اولین عکس تاریخ از سطح مریخ ثبت شد. این نخستین باری بود که انسان توانست تصویری را مشاهده کند که از سطح سیاره‌ای دیگر ثبت شده است.

در ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۶، وایکینگ ۱ با نشستن روی خاک مریخ، گامی بزرگ و بی‌نظیر در تاریخ علم برداشت. این فرودگر در شیب غربی منطقه‌ای به نام «کریسه پلانیتیا» (Chryse Planitia) یا همان «دشت طلایی» فرود آمد و بلافاصله مأموریت‌های علمی خود را آغاز کرد. وایکینگ ۱ و کاوشگر همزادش، وایکینگ ۲، وظیفه داشتند تصاویر ثبت کرده، داده جمع‌آوری کنند و آزمایش‌هایی را برای یافتن نشانه‌های حیات در مریخ انجام دهند.

نسخه کامل اولین عکس ثبت شده از مریخ

دوربین‌های تاریخی وایکینگ ۱ در مریخ

هر یک از فرودگرهای وایکینگ به دو دوربین یکسان مجهز بودند. با توجه به شرایط مأموریت که به ارسال داده‌ها به مدارگرد و سپس انتقال آنها به زمین نیاز داشت، امکان استفاده از دوربین‌های آنالوگ وجود نداشت. ازاین‌رو، فرودگرها به یک جفت دوربین پخش تلویزیونی ۷.۳ کیلوگرمی مجهز شدند که هر کدام شامل ۱۲ فوتودیود سیلیکونی بودند.

این دوربین‌ها که با فاصله ۰.۸ متری از یکدیگر نصب شده بودند، نمایی استریو (سه‌بعدی) از مریخ ارائه می‌دادند و صحنه را بسیار به‌آرامی اسکن می‌کردند. سرعت اسکن با سرعت انتقال داده‌ها هماهنگ بود که حدود ۱۶,۰۰۰ بیت‌برثانیه به مدارگردها و سپس ۲۵۰ بیت‌برثانیه از مدارگردها به زمین انجام می‌شد.

فرودگر وایکینگ 1

هرچند این دوربین‌ها با معیارهای امروزی بسیار کند هستند، اما ۵۰ سال پیش و در فاصله حدود ۲۲۵ میلیون کیلومتری از زمین کار می‌کردند. زمانی که اسکن نخستین تصویر به پایان رسید و به زمین مخابره شد، توانست اولین نمای واقعی را از سطح مریخ به بشریت نشان دهد.

۴۰ دقیقه پس از فرود، کنترل‌کنندگان مأموریت نخستین نشان‌های تصویر را دریافت کردند. این تصویر به‌صورت نوار‌به‌نوار و به‌آرامی روی صفحه ظاهر شد. دکتر «توماس مچ»، رهبر تیم تصویربرداری فرودگر وایکینگ، ظهور این تصویر را «جادوی الکترونیکی» خواند که در آن صخره‌ها، شن‌ها و درنهایت پایه فضاپیما پدیدار شد.

طی ۵۰ سال گذشته، دانش انسان درباره مریخ بسیار بیشتر شده است و تمام این پیشرفت‌ها مدیون مأموریت‌های وایکینگ ۱ و وایکینگ ۲ است.