چقدر از شخصیت ما در بدو تولد تعیین میشود؟
پژوهشهای تازه به بررسی این پرسش قدیمی میپردازند که چه میزان از شخصیت انسان در بدو تولد تعیین میشود و نقش ژنها تا چه حد در شکلگیری رفتارها و ویژگیهای فردی مؤثر است.
به گزارش خبرفوری، پژوهشهای جدید نشان میدهد که پاسخ این سؤال بسیار پیچیدهتر از تصورات گذشته است.
در سال ۲۰۰۹، پروندهای در ایتالیا توجه زیادی را جلب کرد؛ جایی که وکیل فردی متهم به قتل تلاش کرد با استناد به وجود نوعی ژن موسوم به «ژن جنگجو» در DNA موکلش، مسئولیت او را کاهش دهد. این استدلال تا حدی موفق بود و از مدت محکومیت او کاسته شد. در آن زمان تصور میشد برخی ژنها تأثیر مستقیم و قدرتمندی بر رفتارهایی مانند پرخاشگری دارند.
اما این دیدگاه اکنون تا حد زیادی رد شده است. پژوهشگران دریافتهاند که ویژگیهای انسانی، از جمله شخصیت، تحت تأثیر تعداد زیادی ژن با اثرات بسیار کوچک قرار دارند. به بیان دیگر، شخصیت «چندژنی» است و نمیتوان آن را به یک یا چند ژن خاص نسبت داد.
مطالعات دوقلوها نقش مهمی در این زمینه داشتهاند. بررسیها نشان میدهد که دوقلوهای یکسان، که DNA مشابهی دارند، معمولا از نظر شخصیتی به هم نزدیکترند، اما کاملا مشابه نیستند. یک تحلیل گسترده در سال ۲۰۱۵ نشان داد که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد تفاوتهای شخصیتی به عوامل ژنتیکی مربوط است و بقیه به محیط بستگی دارد.
بیشتر بخوانید:
عجیب اما واقعی | تنها دوقلوهای جهان که از پدرانی متفاوتاند
داراکسونراسیب چیست؟ | دارویی معجزهآسا برای کوچک کردن تومورها
با این حال، مطالعات جدید ژنتیکی تصویر متفاوتی ارائه میدهند. تحقیقات مبتنی بر بررسی کل ژنوم نشان میدهد که سهم ژنتیک در ویژگیهای شخصیتی ممکن است کمتر از برآوردهای قبلی باشد و در حدود ۹ تا ۱۸ درصد قرار گیرد. این اختلاف به «مسئله وراثت گمشده» معروف است و هنوز بهطور کامل توضیح داده نشده است.
در کنار ژنتیک، نقش محیط نیز پیچیده است. برخلاف تصور رایج، رویدادهای بزرگ زندگی مانند حوادث شدید یا تغییرات ناگهانی، تأثیر محدودی بر شخصیت دارند. حتی عواملی مانند نحوه تربیت یا روابط اجتماعی نیز تنها بخش کوچکی از تفاوتهای شخصیتی را توضیح میدهند. در عوض، مجموعهای از تجربیات کوچک در طول زندگی، بهصورت تدریجی شخصیت را شکل میدهند.
برخی تحقیقات نشان میدهد که شرایط پیش از تولد نیز میتواند مؤثر باشد. برای مثال، استرس مادر در دوران بارداری ممکن است بر خلقوخوی نوزاد تأثیر بگذارد؛ پدیدهای که به «برنامهریزی جنینی» مرتبط دانسته میشود. این تأثیر احتمالاً از طریق تغییر در نحوه بیان ژنها (و نه خود ژنها) رخ میدهد.
پژوهشگران به این نتیجه رسیدهاند که شخصیت انسان هم «چندژنی» و هم «چندمحیطی» است. یعنی همانطور که تعداد زیادی ژن با اثرات کوچک در شکلگیری آن نقش دارند، عوامل محیطی متعدد نیز هرکدام سهم اندکی دارند که در مجموع تأثیر قابلتوجهی ایجاد میکنند. علاوه بر این، ژنها و محیط بهطور متقابل بر یکدیگر اثر میگذارند؛ بهگونهای که شرایط محیطی میتواند برخی استعدادهای ژنتیکی را فعال یا غیرفعال کند.
