منبع آگاه دولتی: کارت‌ سوخت جایگاه‌ها جمع نمی‌شود

اخیرا خبری مبنی بر «جمع‌آوری کارت‌های سوخت تمامی جایگاه‌های کشور» و در کنار آن «سهمیه‌بندی بنزین آزاد» منتشر شده است. اخباری که به نقل از رییس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی منتشر شده بود؛ اخباری که نگرانی برای کمبود بنزین را در میان شهروندان افزایش داد. خروجی این نگرانی را به خوبی می‌توان در پمپ‌بنزین‌های سطح شهر تهران و سایر شهرهای کشور دید.

 از روز گذشته پمپ‌بنزین‌های کشور شلوغ‌تر از قبل شده است. زیرا بر اساس اظهارات اخیر، سفرهای بین شهری شهروندان در آینده نزدیک با چالش جدی مواجه خواهند شد. «اعتماد» برای استخراج صحت و سقم این ماجرا، با یک منبع آگاه در دولت گفت‌وگو کرد. منبع آگاهی که خبر حذف کارت سوخت جایگاه‌ها در سراسر کشور را تکذیب می‌کند و می‌گوید: سوخت مورد نیاز مردم در دسترس هست و اجرای طرح یادشده به معنای ایجاد محدودیت در تأمین سوخت یا حذف کارت‌های سوخت شخصی و حتی جایگاه‌های کل کشور نیست. این منبع آگاه با تأکید بر اینکه اظهارات اخیر درباره جمع‌آوری کل کارت‌های سوخت جایگاه‌ها، موضع رسمی دولت نیست، توضیح می‌دهد: طرح انتقال سهمیه سوخت از کارت‌های جایگاه به کارت سوخت شخصی مردم، از مردادماه امسال و صرفا در برخی استان‌های مرزی و مناطق مستعد قاچاق اجرا شده و به معنای حذف کامل کارت‌های سوخت جایگاه‌ها یا تسری این تصمیم به سراسر کشور نیست. این منبع آگاه در توضیح جزییات این طرح می‌گوید: برخلاف برداشت‌هایی که از اظهارات اخیر درباره جمع‌آوری کارت‌های سوخت ایجاد شده، تصمیمی در دولت برای حذف کارت‌های سوخت جایگاه‌ها در سراسر کشور اتخاذ نشده است. آنچه از مردادماه در برخی استان‌های مرزی به اجرا درآمده، انتقال سهمیه سوخت از کارت جایگاه به کارت سوخت شخصی شهروندان بوده است تا امکان دسترسی عادلانه‌تر مردم به سهمیه سوخت فراهم شود. به گفته او، اجرای این طرح در مناطقی مانند هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان و همچنین برخی مناطق کردستان، با توجه به مشکلاتی از جمله قاچاق سوخت و سوءاستفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها در دستور کار قرار گرفته است. برهمین اساس دیگر وابستگی کمتری به کارت آزاد جایگاه‌ها وجود دارد. این منبع آگاه با اشاره به بازخوردهای دریافتی از سیاست اخیر دولت می‌گوید: تاکنون خروجی این سیاست مثبت بوده است. به عبارت بهتر در مجموع، اجرای این طرح با رضایت مردم همراه بوده است؛ چراکه پیش از این در برخی مناطق دسترسی به کارت جایگاه برای مردم دشوار بود. این منبع آگاه با اشاره به برخی گلایه‌ها در استان هرمزگان درباره میزان سهمیه اختصاص‌ یافته، می‌گوید: درباره این موضوع نیز قرار شده است سهمیه سوخت افزایش پیدا کند. او همچنین تأکید می‌کند که اجرای این طرح محدود به استان‌های مرزی و مناطق مستعد قاچاق بوده و تصمیمی برای تعمیم آن به تمام استان‌های کشور وجود ندارد.

اظهارات جنجالی سقاب اصفهانی

هفته گذشته اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رییس‌جمهور در مورد محدودیت‌های جدید بنزینی دولت با فرهیختگان صحبت کرد. اظهارات جنجالی معاون رییس جمهور که بر محور «حذف کارت‌های سوخت جایگاه‌های کشور به تبع کاهش شدید موجودی بنزین کشور» بود؛ صف‌های پمپ‌بنزین‌ها را به یک‌باره شلوغ کرد. در بخشی از اظهارات سقاب‌اصفهانی آمده بود: در حال حاضر کارت‌های جایگاه در برخی استان‌ها همچنان وجود دارد اما در تعدادی از استان‌های مرزی این کارت‌ها جمع‌آوری شده‌اند. البته مردم باید برای سفرهای خود برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند و میزان مسافت و سوخت مورد نیاز مسیر را از قبل در نظر بگیرند چراکه دیگر نمی‌توانند مانند گذشته بدون برنامه‌ریزی مشخص در طول سفر مسیرهای فرعی و مقاصد دیگری را نیز به برنامه خود اضافه کنند. رییس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی تاکید کرده بود: در شرایط فعلی وضعیت تأمین سوخت به‌گونه‌ای نیست که بتوانیم مانند گذشته عمل کنیم؛ اگر قرار باشد بدون توجه به شرایط تأمین این روند ادامه پیدا کند، ممکن است ناگهان برخی جایگاه‌ها با مشکل مواجه شوند در حالی که نمی‌خواهیم چنین اتفاقی رخ دهد و مردم با مشکلاتی مانند نبود بنزین در یک شهر برای چند روز مواجه شوند. معاون رییس‌جمهور در بخشی دیگر از اظهاراتش گفته بود: در شرایط فعلی تمام ظرفیتی که در اختیار دولت بوده به مردم اختصاص یافته و چیزی برای عرضه بیشتر ذخیره نشده است.

راه توقف قاچاق

حسن مرادی، کارشناس حوزه انرژی، با تایید سیاست حذف کارت‌های سوخت جایگاه‌ها در مرزهای کشور اعلام می‌کند: سال‌هاست بخش قابل ‌توجهی از بنزین کشور به دلیل سوءاستفاده از کارت‌های سوخت به بازار قاچاق راه پیدا کرده است. حتی افزایش بنزین آزاد به پنج هزار تومان در سال گذشته هم نتوانست مانع قاچاق سوخت شود. امروز هم رقم 10 هزار تومانی بنزین آزاد نتوانست این مسیر را اصلاح کند. این اقدام در کوتاه‌مدت منجر شد بخشی از مصرف داخلی کنترل شود، اما برای مقابله با قاچاق گسترده کافی نیست. به گفته او، افزایش قیمت بنزین آزاد بیشتر بر الگوی مصرف داخلی اثر می‌گذارد و نمی‌تواند به‌تنهایی مانع خروج سوخت از کشور شود. مرادی در گفت‌وگویش با «اعتماد» تاکید می‌کند: همچنان یک شبکه سازمان یافته‌ای در مناطق جنوبی موجب خروج بخشی از بنزین کشور از چرخه مصرف قانونی می‌شوند. او با اشاره به اجرای برخی اصلاحات در نظام سهمیه‌بندی و انتقال بخشی از سهمیه‌ها به کارت‌های شخصی توضیح می‌دهد، در جریان نظارت بر کارت‌های آزاد، مشخص شد حجم قابل توجهی از بنزین از طریق جایگاه‌ها جمع‌آوری و با استفاده از تانکرها و خودروهای مخصوص به سمت مناطق جنوبی کشور منتقل می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که قاچاق سوخت صرفا به انتقال موردی و پراکنده محدود نیست و در برخی موارد می‌تواند شکل سازمان ‌یافته داشته باشد. این کارشناس حوزه نفت و گاز در ادامه به نحوه تخصیص سهمیه به خودروهای عمومی اشاره کرده و ادامه می‌دهد: یکی دیگر از زمینه‌های ایجاد انحراف در مصرف سوخت، نحوه استفاده از سهمیه تاکسی‌هاست. فلسفه اختصاص سهمیه به تاکسی، جبران هزینه سوخت در ازای ارایه خدمات حمل‌ونقل عمومی است، اما در عمل برخی خودروهای دارای مجوز تاکسی، به‌جای فعالیت مستمر در این حوزه، استفاده شخصی دارند. حتی شنیده می‌شود برخی افراد صرفا برای برخورداری از سهمیه سوخت، اقدام به دریافت مجوز تاکسی می‌کنند، در حالی که خودروهایشان عملا در خدمت حمل‌ونقل عمومی نیست. مرادی در بخشی از اظهاراتش به کاهش حدود ۳۰ میلیون لیتر از مصرف بنزین پس از برخی اصلاحات اشاره می‌کند و می‌افزاید: این کاهش را باید از اثرات تغییر قیمت و مدیریت مصرف داخلی دانست، اما نباید آن را به معنای رفع مشکل قاچاق تلقی کرد. تا زمانی که اختلاف قیمت سوخت در داخل و خارج از کشور قابل توجه باشد و امکان سوءاستفاده از سهمیه‌ها وجود داشته باشد، انگیزه اقتصادی قاچاق همچنان پابرجاست. این کارشناس حوزه انرژی با تأکید بر ضرورت بازنگری در سازوکار استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها اظهار می‌کند: اصل وجود کارت جایگاه برای مواقع اضطراری و شرایطی که افراد به کارت شخصی خود دسترسی ندارند، قابل دفاع است، اما اینکه یک فرد بتواند بارها و بدون محدودیت از کارت آزاد استفاده کند، منطقی نیست. باید سازوکاری طراحی شود که استفاده از کارت جایگاه به موارد ضروری محدود شود. مرادی به ضرورت تأمین بنزین سوپر برای خودروهای لوکس اشاره می‌کند و می‌گوید: دولت می‌تواند با واردات یا در صورت امکان، افزایش تولید داخلی بنزین سوپر، بخشی از تقاضای موجود را از شبکه توزیع بنزین معمولی جدا کند.

بنزین سوپر چند؟

براساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، قیمت هر لیتر بنزین سوپر در جایگاه‌های عرضه‌کننده بین ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان است. هفته نخست آبان ماه، حمید حبیبی مدیر بازرگانی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرد که مجوز اخذ بنزین سوپر اکنون برای ۱۰۰ جایگاه در نقاط مختلف کشور گرفته شده، برهمین اساس هم‌اکنون قرارداد ۵۰ جایگاه امضا شده است. به گفته او برنامه‌ریزی شده است تعداد جایگاه‌های عرضه‌ کننده در طول آبان‌ افزایش یابد. براساس داده‌های موجود، اکنون عرضه بنزین سوپر در تهران توسط ۱۵ جایگاه ثابت و ۱۰ خودروی سوخت‌رسان سیار انجام می‌شود. به نقل از ایسنا، مدیر بازرگانی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران با بیان اینکه قیمت هر لیتر بنزین سوپر در جایگاه‌های عرضه‌کننده بین ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان است، اعلام می‌کند: جایگاه‌ها این فرآورده را مستقیم از پالایشگاه‌ خریداری و با هزینه خود حمل می‌کنند، از این ‌رو قیمت عرضه به‌ صورت رقابتی و متناسب با هزینه‌های حمل تعیین می‌شود. حبیبی با تأکید بر نبود محدودیت در خرید این فرآورده می‌افزاید: عرضه بنزین سوپر بدون سهمیه انجام می‌شود و متقاضیان می‌توانند به هر مقدار که نیاز دارند، آن را از جایگاه‌های عرضه‌کننده تهیه کنند.