آیا دندان مصنوعی کامپوزیت می‌شود؟ [بررسی کامل 3 روش جایگزین]

بسیاری از افرادی که از پروتزهای متحرک استفاده می‌کنند یا قصد انجام پروتز را دارند، با این سوال مواجه می‌شوند که آیا دندان مصنوعی کامپوزیت می‌شود؟ در پاسخ کوتاه و مستقیم باید گفت که امکان قرار دادن لایه‌های کامپوزیت (ونیر) به سبک دندان‌های طبیعی روی پروتزهای پلاستیکی قدیمی وجود ندارد، اما امروزه نسل جدیدی از پروتزها با استفاده از رزین‌های کامپوزیتی ساخته می‌شوند که ظاهری بسیار طبیعی‌تر و ماندگاری بالاتری دارند. برای کسانی که به دنبال اصلاح طرح لبخند خود هستند، مشورت با مراکز معتبر کامپوزیت دندان در تهران اولین قدم برای انتخاب بین پروتزهای کامپوزیتی یا لمینت دندان‌های طبیعی است تا بهترین نتیجه از نظر زیبایی و عملکرد حاصل شود.

تفاوت کامپوزیت دندان طبیعی با دندان مصنوعی

برای درک بهتر این موضوع که چرا نمی‌توان دندان مصنوعی معمولی (اکریلی) را کامپوزیت کرد، باید به تفاوت چسبندگی مواد نگاه کرد. کامپوزیت‌های دندانپزشکی برای باند شدن (اتصال) به مینای دندان طبیعی طراحی شده‌اند. در حالی که بدنه دندان‌های مصنوعی معمولی از پلیمرهای اکریلی ساخته شده که پیوند شیمیایی پایداری با مواد کامپوزیت برقرار نمی‌کنند.

با این حال، تکنولوژی پروتزهای دندانی به سمتی رفته است که اکنون "دندان‌های مصنوعی نانوکامپوزیتی" جایگزین مدل‌های قدیمی شده‌اند.

به نقل از Healthline:

"Composite resin bonding to natural teeth relies on micromechanical attachment to etched enamel and dentin. However, bonding composite to acrylic dentures is significantly more challenging because the chemical structure of polymethyl methacrylate (PMMA) does not naturally react with standard composite resins. To ensure a stable bond, dentists must use specialized primers or create mechanical retention, as failure to do so often leads to delamination or chipping of the material."

«اتصال رزین کامپوزیت به دندان‌های طبیعی بر پایه اتصال میکرومکانیکی به مینا و عاج اچ‌سده (تخلخل یافته) است. با این حال، اتصال کامپوزیت به دندان‌های مصنوعی اکریلیک به مراتب دشوارتر است؛ زیرا ساختار شیمیایی پلی‌متیل متاکریلات (PMMA) به‌طور طبیعی با رزین‌های کامپوزیت استاندارد واکنش نشان نمی‌دهد. برای اطمینان از یک اتصال پایدار، دندانپزشکان باید از پرایمرهای تخصصی استفاده کرده یا گیر مکانیکی ایجاد کنند، چرا که عدم انجام این کار اغلب منجر به لایه‌لایه شدن یا لب‌پریدگی مواد می‌شود.»

انواع روش‌های استفاده از کامپوزیت در دندان مصنوعی

برخلاف تصور عموم، کاربرد کامپوزیت در دنیای پروتز تنها محدود به ونیر نیست. در ادامه ۳ کاربرد اصلی را بررسی می‌کنیم:

۱. ساخت پروتزهای کامل از جنس کامپوزیت

در این روش، به جای استفاده از دندان‌های پیش‌ساخته اکریلی، تک تک دندان‌ها از متریال نانوکامپوزیت فشرده ساخته می‌شوند. این کار باعث می‌شود دندان‌ها در برابر سایش مقاوم‌تر باشند و رنگ‌دهی آن‌ها بسیار کمتر از مدل‌های ارزان‌قیمت باشد.

۲. اصلاح و ترمیم پروتزهای قدیمی با کامپوزیت

اگر دندان مصنوعی دچار لب‌پریدگی شود، دندانپزشک می‌تواند با استفاده از تکنیک‌های خاص (مثل ایجاد تخلخل مکانیکی و استفاده از باندهای مخصوص)، از کامپوزیت‌های نوری برای ترمیم آن استفاده کند. این کار بسیار اقتصادی‌تر از تعویض کامل پروتز است.

۳. پوشش کامپوزیتی روی پروتزهای متکی بر ایمپلنت (اوردنچر)

در پروتزهایی که بر پایه ایمپلنت هستند، استفاده از لایه نهایی کامپوزیت رایج است. این کار اجازه می‌دهد دندانپزشک جزئیات ظریف لبخند، شیارها و سایه‌روشن‌های دندان را دقیقاً مشابه دندان طبیعی طراحی کند.

مزایای دندان مصنوعی کامپوزیتی نسبت به رقبای قدیمی

از دیدگاه تخصصی، مزایای رقابتی کامپوزیت در پروتز شامل موارد زیر است:

• شفافیت (Translucency) بالا: کامپوزیت برخلاف اکریل که ظاهری مات و مصنوعی دارد، نور را از خود عبور می‌دهد و درخشش دندان طبیعی را بازسازی می‌کند.

• قابلیت تعمیر آسان: در صورت شکستگی، نیاز به فرستادن پروتز به لابراتوار نیست و در مطب قابل ترمیم است.

• سازگاری با بافت لثه: رزین‌های کامپوزیتی پیشرفته تجمع پلاک کمتری نسبت به متریال‌های قدیمی دارند.

• سختی متعادل: برخلاف دندان‌های سرامیکی (چینی) که ممکن است باعث سایش دندان‌های طبیعی فک مقابل شوند، کامپوزیت رفتاری مشابه مینای دندان دارد.

معایب و محدودیت‌ها؛ آنچه باید بدانید

با وجود تمام مزایا، دندان مصنوعی کامپوزیتی برای همه ایده‌آل نیست:

1. هزینه بالاتر: قیمت این پروتزها به دلیل متریال گران‌قیمت و دقت لابراتواری، بیشتر از پروتزهای معمولی است.

2. تغییر رنگ در درازمدت: اگرچه مقاومت بالایی دارند، اما همچنان در برابر سیگار، قهوه و چای نسبت به لمینت‌های سرامیکی آسیب‌پذیرتر هستند.

3. نیاز به پولیش دوره‌ای: برای حفظ درخشش، این دندان‌ها هر ۶ ماه یا یک سال نیاز به پولیش حرفه‌ای دارند.

مقایسه نهایی: دندان مصنوعی اکریلی، سرامیکی یا کامپوزیتی؟

آیا من کاندید مناسبی برای پروتز کامپوزیتی هستم؟

اگر شرایط زیر را دارید، دندان مصنوعی با متریال کامپوزیت بهترین انتخاب برای شماست:

• زیبایی لبخند برایتان اولویت اول است.

• دچار تحلیل لثه هستید و می‌خواهید پروتز دقیقاً با فرم لثه شما تطبیق یابد.

• به دنبال پروتزی هستید که در صورت آسیب جزئی، سریعاً قابل تعمیر باشد.

• از براقیت مصنوعی دندان‌های ارزان‌قیمت خسته شده‌اید.

مدت زمان انجام کامپوزیت دندان

به نقل از سایت دکتر حسین بهمنی:

مدت زمان انجام کامپوزیت دندان بسته به تعداد دندان‌ها، پیچیدگی درمان و مهارت دندان‌پزشک متفاوت است، اما به‌طور معمول بین ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت برای هر دندان زمان نیاز دارد. اگر هدف فقط ترمیم جزئی یا اصلاح لب‌پریدگی باشد، این زمان ممکن است کوتاه‌تر شود. در مقابل، زمانی که کامپوزیت برای طراحی کامل لبخند و اصلاح فرم و رنگ چندین دندان به‌کار می‌رود، ممکن است درمان در یک تا دو جلسه چند ساعته انجام شود.

جمع‌بندی

در پاسخ به سوال «آیا دندان مصنوعی کامپوزیت می‌شود»، آموختیم که اگرچه نمی‌توان روی دندان‌های مصنوعی قدیمی ونیر کامپوزیت اضافه کرد، اما می‌توان پروتزهای جدید را از ابتدا با متریال نانوکامپوزیت ساخت. این انتخاب، تعادلی هوشمندانه میان هزینه، زیبایی و ماندگاری برقرار می‌کند.

فراموش نکنید که مهارت دندانپزشک در فرم‌دهی و انتخاب رنگ، ۵۰ درصد مسیر موفقیت است. بنابراین حتماً قبل از اقدام، نمونه کارهای واقعی و رضایت مراجعین را در کلینیک‌های معتبر بررسی کنید.

سوالات متداول

۱. آیا می‌توان دندان مصنوعی قدیمی را با کامپوزیت سفیدتر کرد؟ خیر، مواد کامپوزیت به خوبی به سطح پروتزهای قدیمی نمی‌چسبند و احتمال جدا شدن آن‌ها وجود دارد. بهترین راه، ساخت پروتز جدید یا استفاده از روش‌های جرم‌گیری تخصصی پروتز است.

۲. عمر دندان مصنوعی کامپوزیتی چقدر است؟ به طور متوسط بین ۵ تا ۸ سال. البته با مراقبت صحیح و پولیش‌های سالانه، این مدت می‌تواند افزایش یابد.

۳. آیا غذا خوردن با این دندان‌ها سخت است؟ به دلیل سختی مناسب کامپوزیت، قدرت جویدن در این پروتزها نسبت به مدل‌های اکریلی بسیار بالاتر است و حس طبیعی‌تری به کاربر منتقل می‌کند.