تشدید شکاف دیجیتال در توئیتر فارسی؛ صدای چه کسانی شنیده می‌شود؟

محدودیت‌های اینترنتی در دوران جنگ و پس از آن، باعث شده حضور اندک کاربران داخلی در روزهای جنگ و پس از آن حتی کمتر شود. در حال حاضر سه گروه اصلی در توئیتر فارسی حضور دارند: ۱. ایرانیان خارج از کشور؛ ۲. افرادی با دسترسی به اینترنت «خط سفید» یا پرو؛ ۳. کسانی که توان پرداخت هزینه‌های بالای کانفیگ را دارند.  

بنابراین صدای غالب در توئیتر فارسی امروز، صدای همین سه گروه است. از همین رو، با بررسی داده‌های منتشرشده در این پلتفرم می‌توان دغدغه‌های این سه گروه را شناسایی کرد. بررسی تعداد توئیت‌های منتشرشده درباره چهار موضوعِ ۱. اعدام، ۲. گرانی و تورم، ۳. اینترنت و ۴. بیکاری، به‌خوبی نشان می‌دهد کاربران فعال توئیتر نسبت به چه مسائلی حساسیت دارند.

داده‌ها نشان می‌دهد که از پایان جنگ تاکنون، موضوع «قطعی اینترنت و اینترنت طبقاتی» بیشترین توجه را به خود جلب کرده و از ابتدای اردیبهشت روندی افزایشی داشته است. اخبار مربوط به اعدام نیز مورد توجه بوده، اما در یک ماه اخیر به‌تدریج از شدت آن کاسته شده است.

در مقابل، دو موضوع گرانی و بیکاری چندان بازتابی در توئیتر فارسی نداشته‌اند؛ علی‌رغم تعدیل‌های گسترده و بیکاری حاصل از آن، که طبق برخی آمار رسمی به دو میلیون نفر می‌رسد، این موضوع مورد توجه کاربران توئیتر نبوده است. مسأله تورم و گرانی کالاهای نیز اگرچه در روزهای اخیر بیشتر مورد توجه کاربران توئیتر قرار گرفته و سوژه توئیت‌های آن‌ها شده، اما بطور کلی مورد توجه کاربران توئیتر نیست.

این داده‌ها نشان‌دهنده یک شکاف دیجیتال عمیق در فضای توئیتر فارسی است. در حالی‌که بسیاری از مردم داخل کشور با مشکلاتی چون گرانی و بیکاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند، صدای آن‌ها در توئیتر شنیده نمی‌شود و کسی آن‌ها را نمایندگی نمی‌کند. برعکس، موضوعاتی که عمدتا مورد توجه ایرانیان خارج کشور یا طبقات برخوردار است، نظیر اعدام‌ها یا دسترسی به اینترنت، بیشتر در توئیتر بازنمایی می‌شود.

به‌این‌ترتیب، توئیتر فارسی امروز بیش از هر زمان دیگری از فضای عمومی جامعه ایران فاصله گرفته است و و دغدغه‌ها و محتوایی که در آن منعکس می‌شود، با مسائل اصلی جامعه ایران، که پایان جنگ بروز پیدا کرده، فاصله معناداری دارد.