دچار تراژدی آب در ایران هستیم

جلیل سلیمی در نشست تخصصی آینده‌پژوهی محیط زیست ایران که در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران در دانشگاه تهران برگزار شد در مورد حکمرانی آب در ایران گفت: بحران آب در کشور ما امری واضح است و نیازی به اثبات ندارد. از کل آب موجود در دنیا ۹۷.۵ درصد آن غیر قابل استفاده است و تنها کمتر از یک درصد آب امکان مصرف دارد.

وی با اشاره به استقرار ایران در کمربند خشک اظهار کرد: طبیعتا این وضعیت باعث وخیم‌تر شدن وضعیت آبی ایران می شود و در آینده پیش‌بینی می‌شود که سرانه آب در دسترس در معرض تنش باشد. درسال ۲۰۲۵ سرانه آب شیرین کمتر خواهد شد و روشن است که جمعیت تحت تاثیر کم آبی در حال افزایش است و ایران کشور خشکی محسوب می‌شود.

این پژوهشگر با اشاره به مدیریت ناپایدار منابع آبی کشور اظهار کرد:‌ بنا بر استانداردهای جهانی مصرف کمتر از ۲۰ درصد منابع آبی محدوده ایمن را نشان می دهد همچنین مصرف ۲۰ تا ۴۰ درصدی منابع آب قابل قبول ارزیابی می‌شود اما بالای ۴۰ درصد شرایط پرخطر را نشان می دهد. جالب این است که این استاندارد برای کشور ما ۹۰ درصد است. در نتیجه همین نحوه مدیریت آب شاهد کاهش ذخایر آبی،‌فرونشست و خشک‌شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها هستیم.

سلیمی با تاکید بر اینکه باید بین کم آبی و بحران آب تمایز قائل شویم، گفت:‌کم آبی یک پدیده اقلیمی است اما بحران آب نتیجه پاسخ نامناسب انسان به پدیده کم آبی است. وضعیت کنونی ما نشان می‌دهد که نتوانسته‌ایم به پدیده کم آبی پاسخ درستی بدهیم و مدیریت درستی دراین باره داشته باشیم.

وی افزود: در اولین سند توسعه کشور در دوره آقای بازرگان به موضوع آب اشاره شده است بنابراین نمی‌توانیم ادعا کنیم نسبت به این موضوع آگاهی وجود نداشته است بلکه واقعیت این است که نتوانسته‌ایم با کم آبی کنار بیاییم و مسئله تبدیل به بحران آب شده است.

سلیمی با اشاره به اینکه کم آبی و بحران آب یک موضوع پیچیده است، گفت: آب ذینفعان متعدد دارد و همه ذینفعان هر یک اشکالاتی دارند که باعث ایجاد وضعیت فعلی در حوزه آب شده است. درحقیقت ما دچار تراژدی آب در ایران هستیم به این معنا که این منبع مشترک دراختیار گروه‌های مختلف اعم از صنعتگران، کشاوزان و شهرنشینان و ... قرار دارد و هر یک از گروه‌ها به فکر منابع کوتاه مدت در ارتباط با منابع آبی هستند. از سوی دیگر دولتمردان و نمایندگان مجلس و شرکت‌های مشاور و پیمانکار در این روند تاثیرگذار هستند. این وضعیت نشان می‌دهد که شکل حکمرانی آب نامناسب است.

این پژوهشگر با بیان اینکه حکمرانی، ایجاد نظام تدبیر است گفت:‌روشن است تجمیع مجری و ناظر در یک جا فساد ایجاد می‌کند. به همین علت در حال حاضر شاهد بروز مشکلاتی در حوزه حکمرانی آب در کشور هستیم. نقش دولت در مدیریت منابع آب بسیار موضوع مهمی است البته مقصود از دولت کل بدنه حاکمیتی است. در دولت‌های حداکثری و حجیم مسائل اجتماعی در نظر گرفته نمی‌شود و دولت خود را نماینده خیر جمعی معرفی می‌کند و در نتیجه حکمرانی آب در چنین دولتی شکل ساده ای به خود می‌گیرد.

منبع: ایسنا

728