چرا اقتباسهای سینمایی مخاطب را ناامید میکند؟
نتایج پژوهشی تازه نشان میدهد احساس رایج «این شخصیت را اینگونه تصور نمیکردم» هنگام تماشای فیلمهای اقتباسشده از کتابها، صرفا یک سلیقه شخصی نیست، بلکه از تعارض میان تصاویر ذهنی خواننده و تصاویر از پیش تعیینشده فیلم ناشی می شود. پژوهشگران این پدیده را نوعی «ناسازگاری شناختی» توصیف میکنند.
به گزارش نوروساینس نیوز، براساس این پژوهش، هنگام مطالعه یک رمان، مغز با استفاده از حافظه و قوه تخیل، شخصیتها، مکانها و رویدادها را در «چشم ذهن» بازسازی میکند.
زمانی که نسخه سینمایی همان اثر، تصویری متفاوت از این برداشت ذهنی ارائه میدهد، بسیاری از مخاطبان احساس نارضایتی یا حتی سردرگمی میکنند.
این مطالعه نشان میدهد این واکنش پدیدهای جدید نیست. در قرن نوزدهم، با گسترش چاپ کتابهای مصور، نویسندگانی مانند چارلز دیکنز هشدار داده بودند که تصاویر چاپشده، قدرت تخیل خوانندگان را محدود میکند. بسیاری از خوانندگان آن زمان نیز پس از دیدن تصاویر شخصیتهای رمانهایی مانند «الیور توئیست»، دیگر قادر نبودند آن شخصیتها را به شکلی متفاوت در ذهن خود تصور کنند.
این پژوهش همچنین به گروهی از افراد مبتلا به «آفانتازیا» (Aphantasia) اشاره میکند؛ وضعیتی عصبی که در آن فرد توانایی ایجاد تصویر ذهنی را ندارد و حدود 4درصد جمعیت جهان را دربرمیگیرد. برخلاف اغلب مخاطبان، این افراد هنگام تماشای اقتباسهای سینمایی دچار تعارض میان تصویر ذهنی و تصویر فیلم نمیشوند و حتی فیلم را مکملی برای تجربه خواندن کتاب میدانند.
پژوهشگران در پایان تأکید میکنند که ناامیدی از برخی اقتباسهای سینمایی، بیش از آنکه نشانه ضعف فیلم باشد، بازتاب تفاوت میان دنیای ذهنی هر خواننده و تصویری است که کارگردان از همان داستان خلق کرده است.
