آزادی خواهی ملتها در پی قیام جاودانه سیدالشهدا
حجت الاسلام سید محمد باقر علم الهدی- استاد حوزه و دانشگاه
عاشورا تابلوهای بسیار گویایی از رفتارهای فضیلت مداری دارد که برای همیشه تاریخ میتواند سخنان مانا و جاودانهای را ارائه کند. از بزرگترین آن میتوان بیداری امتها و ملتها دانست. بزرگترین درس عاشورا این بود که مسلمانان را که به خاطر مصلحتجوییها و مصلحتاندیشیها آرام آرام گرفتار خواب غفلت شده بودند، از خواب غفلت بیدار کرد. شتک خون حضرت اباعبدالله حسین و یارانش سرچشمه نهضتهایی شد که بعداً به عنوان نهضتهای توابین نام گرفت و مختار آخرین چهرهای بود که در این جریان تعریف میشود. او چهار سال بعد از قتل امام حسین، قاتلان وی را مورد تعقیب قرار داد و به هلاکت رساند. بعد از این قضیه نهضتهای مهمی اتفاق افتاد؛ مانند نهضت زید ابن علی و قیام محمد نفس زکیه، ابراهیم، فرزندان عبدالله تا قیام ملت ایران به رهبری امام راحل. امروز ما میبینیم که بزرگان آزاداندیش مانند اقبال لاهوریها خود را مرهون قیام امام حسین و نهضت عاشورا میدانند. اقبال لاهوری میگوید که «نجات پاکستان مرهون قیام عاشورا است.» همچنین گاندی قائل بر این است که «رهایی هندوستان در سایه سار نهضت حضرت امام حسین شکل گرفته است.»
بعد از بیداری اسلامی طبیعتاً انقراض حکومتهای ظالم اتفاق میافتد که اضمحلال حکومت بنی امیه اولین جریان سیاسی ضد ارزشی بود که با خون سید الشهدا پایههایش به لرزه درآمد و سقف حکومت و حکمرانی بر سر ظالمان بنی امیه فروریخت. بعد از بنی امیه، بنی عباس هم مسیر ظلم بنی امیه را پیش برد و ظلم رفته به پسرعموهای خود از جمله حضرت سید الشهدا را حربهای ساختند تا مردم را به تحریک علیه بنی امیه وادارند.ما امروز میبینیم که همان درسها میتواند بیشترین تاثیر را در نوع مدیریت آزاداندیشان و آزادی خواهان جهان ایفا کند. امروز با الهام گرفتن از جریان توفنده عاشورایی رژیم ستم شاهی در ایران نابود شد. حکمرانی ظالمانی چون صدام حسین از بین رفت. حزب الله لبنان توانست با الهام از عاشورای امام حسین رژیم سفاک صهیونیستی را رسوا کند و صهیونیستها که قبل از 2000 میلادی سه چهارم لبنان را اشغال کرده بودند با الهام از درسهای عاشورا از صحنه خارج شدند.امروز هم همین حزب الله با تأسی از آموزههای عاشورا در جبهههای مختلف علیه رژیم جعلی صهیونیستها و دشمنان خارجی و داخلی خود میجنگند. یمنیها به الهام از خون به ناحق ریخته شده سید الشهدا و یارانش توانستند در مقابل حکام سفاک سعودی، صهیونیستها و آمریکا مقاومت کنند.
توکل بر خدا، اخلاص در عمل و شجاعت و ایثارگری از محورهای دیگر قیام امام حسین است.
از دیگر درسهای حماسه عاشورا، دل بستن به خدا و شجاعت و شهامت و نترسیدن و اعتقاد به پیشتیبانی خداوند است. امام باقر (ع) میفرمایند: «کسی شکست میخورد که توکل بر خدا نداشته باشد.»
ما دیدیدم امام حسین با وجود اینکه تنها با 72 تن در قیام عاشورا حضور یافت اما آن جریان توفنده گویای حقیقت راه ایشان است. به همین دلیل است که مردم با الهام از آموزههای عاشورایی بهترین تصمیمات را در مسائل با دشمن میگیرند و هرگز نمیترسند.
امام حسین به ما نشان داد که سخن پدر بزرگوارش چگونه در میان جوامع بشری اجرا شود. امیر المومنین فرمودند: «مردم در مسیر هدایت برای کمی اعوان و انصار نترسید و نگران نباشید و وحشت نکنید.»
امروز دیدیدم که در جنگ نابرابر با دنیای غرب، صهیونیستها و آمریکا، در کمال مظلومیت، مقتدرانه با دشمن روبه رو شدیم و از یک جاهایی دشمن به التماس افتاد تا آتش بس و ترک مخاصمهای را اعلام کنیم. این نیست مگر در سایه توکل رزمندگان به خداوند.
از دیگر درسهای قیام امام حسین عمل به تکلیف است. مرحوم امام فرموده بودند که «ما مأمور به وظیفه هستیم نه مأمور به نتیجه.» یعنی هرگز جوزده سیاسی نمیشویم و روحیه خود را نمیبازیم. این از مهمترین آموزههای کربلا است. امام حسین با وجود اینکه اندک یارانی داشت میفرمود خدایا من تو را به بهترین شکل حمد و ثنا و ستایش میکنم.
ما میبینیم که 18 هزار نامه از کوفه به امام حسین رسید و امام میدانست، کوفیان پیمانشکن هستند و رفتارشان با پدر بزرگوار خود را دیده بود. اما همین حمایت را جدی و ارزشمند میانگارد. امام حسین عمل به تکلیف میکند.
امروز باید در صحنه باشیم و خیابانها را پر کنیم. دشمن باید ببیند که رزمندگان در کوهها و بیابانها در پای لانچرها و پدران و مادران و خواهران و بردارانشان در کف خیابانها ایستادگی میکنند و این انسجام درسی از عاشورای امام حسین است.
همچنین روحیه ایثار و از خودگذشتگی از بارزترین درسهای قیام امام حسین است. امام دیگران را به خود مقدم میداشتند و حتی در روز عاشورا نخستین کسی که پا به صحنه گذاشت خود امام بود. این اصحاب بودند که مخالفت کردند. دقیقاً رفتاری که امروز در رزمندگان مشاهده میکنیم حاکی از همین درس است. جوان امروزی ما در سختترین شرایط زندگی میکنند و از مرزها دفاع میکنند. رزمندگان در دریا و تنگه هرمز مسیر اقتدار را پشتیبانی و حراست میکنند. اینها ترجمان رفتار حضرت عباس است که سه روز آب نخورد و وقتی با لب تشنه وارد فرات شد به یاد تشنگان کاروان لب به آب نزد و حتی به خود نهیب زد که «تو میخواهی آب بخوری در حالی که حسین تشنه لب است.»
از دیگر درسهای عاشورا دو واجب فراموش شده امر به معروف و نهی از منکر است. امام حسین وقتی از مدینه خارج میشود برای بردارش محمد بن حنفیه مینویسد «هدفم اصلاح در امت جدم بود.»
تعهد نسبت به اصول اخلاقی انسانی و پایبندی به ارزشها حقوقی انسانها از دیگر درسهای قیام عاشورا است. امروز دشمن برای رسیدن به اهداف خود مدرسه کودکان ما در میناب را به خاک و خون میکشد و نزدیک به 180 کودک را قتل عام میکند.لامرد را در هم میشکند تا شاید رزمندگان عقبنشینی کنند. دشمن نشان داده که به هیچ اصل انسانی پایبند نیست و امام حسین نیز نشان دادند که انسان با تعهد به اصول میتواند در اردوگاه انسانیت باقی بماند. زمانی که حر بن یزید ریاحی در میان راه نرسیده به کوفه به لشکریان امام حسین برخورد کرد، لشکریان و مرکبهایشان به شدت تشنه بودند و اگر امام حسین و یارانش به آنها آب نمیدادند قطعاً تلفات بسیاری داشتند. امام حسین به راحتی میتوانست لشکر حر را پشت سربگذارد اما به دستور امام همه لشکریان و مرکبها را سیراب کردند.
همین یاران حر در روز عاشورا با اینکه میدانستند امام حسین فرزندان کوچک دارد به آنها آب ندادند و حتی شمر به امام حسین توهین هم کرد. این اصول انسانی است که آموزههای ما را برتر کرده است. در ادبیات دینی ما ترور محکوم است. امام حسین هم در روز عاشورا هرگز ترور نکرد و هر چند مسلم بن عقیل میتوانست عبیدالله را که بدون محافظ به دیدنهانی بن عروه آمده بود از پشت سر به قتل برساند اما این کار را نکرد و وقتی سؤال شد چرا اینکار را نکرده پاسخ داد که ما هرگز دست به ترور نمیزنیم و ترور اقدام نامردان روزگار است. ما از پشت شمشیر نمیزنیم و رودر رو میجنگیم.روز عاشورا هم وقتی شمر به امام حسین توهین کرد یکی از یاران امام حسین به نام مسلم بن عوسجه نزدیک امام آمد و اجازه خواست او را با یک تیر خلاص کند که امام فرمودند ما دشمن را اینچنین از سر راه بر نمیداریم.
از دیگر آموزههای عاشورا، بحث عدالت، برابری و دادن امتیاز به دینداری افراد است . ما در اسلام امتیازدهی با نژاد پرستی نداریم. امام حسین با پهن کردن سفره شهادت زهیر بن قین از ثروتمندترین افراد تا افراد عادی مانند غلام زرخرید به نام جون بن حوی کنار هم نشاند. امام حسین نشان داد که برتری انسان نه به نژادها بلکه به نوع نگاهشان نسبت به دین است. در اردوگاه امام حسین سیاه و سفید و غلام و حر هیچ تفاوتی ندارد و هر کسی که متدینتر است او به امام حسین نزدیکتر است.
اخلاص از دیگر ویژگیهای اباعبدالله الحسین است. دلیل این همه شور و شعف همه ساله در ماه محرم همین اخلاص است. ما مظلومان زیادی داریم که خونشان به زمین ریخته شده اما چرا خون امام حسین اینقدر جوشش دارد.؟ شاید مهمترین دلیل نیروی اخلاص یاران امام حسین در ترسیم خط سرخی بود که در افق تاریخ کشیده شد و از آنها خورشیدهای درخشانی ساخته که میتوانند هدایتگر انسانها باشند.
آزاداندیشی و آزادگی از دیگر آموزههای عاشورایی است. معنای آزادگی این است که هر کسی که مانند امام حسین میاندیشد با هر کسی که مانند یزید میاندیشد بیعت نمیکند. عاشورا ترجمان و نماد آزادی انسانها است. سید الشهدا نیز پرچمدار این آزادگی است. امام حسین فرمودند: «آن فرزند ناپاک زاده من را در دوراهی مرگ و ذلت قرار داده و بر من و خاندانم دور است که ذلت بپذیریم و مطیع فرومایگانی مانند یزید باشیم. مرگ را در چنین شرایطی جز سعادتمندی و سازش با چنین آدمی را جز خاری و خفت نمیبینم.» این همان ارزشی است که صدها جوان ایرانی، سوری و یمنی جان خود را برای آن فدا کردند؛ این آزادی رهایی از نفس و مبارزه با شیطان است.
