۱۰ بازیگر سرشناسی که حتی یک بار هم نامزد اسکار نشدند؛ از مرلین مونرو تا توشیرو میفونه
درباره بازیگران فعالی که هنوز نامزد اسکار نشدهاند زیاد صحبت میشود، اما کمتر درباره کسانی که هرگز نامزد نشدند و دیگر هم فرصتی ندارند چون درگذشتهاند یا بازنشسته شدهاند، صحبت میشود. در این فهرست به این دسته از بازیگران سرشناس و فقید پرداختهایم که حتی یک بار هم نامزد دریافت جایزه اسکار نشدند.
دریافت جایزه اسکار همهچیز نیست، اما بیاهمیت هم نیست. کل مراسم سالانه اسکار گاهی میتواند کمی اغراقآمیز و حتی بیهوده به نظر برسد، اما گرفتن یک نامزدی و شاید حتی برنده شدن، قطعاً حس خوبی دارد. وقتی بازیگری که بازیهای او را دوست داشتهاید برنده اسکار میشود، حس خوبی دارید، پس قطعاً برای خود آن بازیگر این حس چند برابر بیشتر است.
اینکه فردی چندین بار نامزد اسکار شده اما هرگز برنده نشود یک موضوع است، مانند پیتر اوتول که برای Lawrence of Arabia و هفت نقش دیگرش هیچوقت برنده این جایزه نشد. اما اینکه حتی یکبار هم نامزد نشوید موضوعی کاملاً متفاوت است.
درباره بازیگران فعالی که هنوز نامزد اسکار نشدهاند زیاد صحبت میشود، اما کمتر درباره کسانی که هرگز نامزد نشدند و دیگر هم فرصتی ندارند چون درگذشتهاند یا بازنشسته شدهاند، صحبت میشود. در این فهرست به این دسته از بازیگران سرشناس و فقید پرداختهایم که حتی یک بار هم نامزد دریافت جایزه اسکار نشدند.
۱۰ بازیگر بزرگی که هرگز نامزد اسکار نشدند
۱۰. وینسنت پرایس
۹. مرلین مونرو
۸. توشیرو میفونه
۷. جوزف کاتن
۶. مورین اوهارا
۵. تاتسویا ناکادای
۴. ژان مورو
۳. پیتر لوره
۲. آلن ریکمن
۱. دونالد ساترلند

۱۰ – وینسنت پرایس
فیلمهای مهم: Laura (1944)، The Ten Commandments (1956)، Edward Scissorhands (1990)
وینسنت پرایس بیشتر با ژانر وحشت شناخته میشود و فیلمهای ترسناک هم عمدتاً توجه زیادی از سوی اسکار دریافت نکردهاند. در سالهای اخیر این موضوع کمی تغییر کرده، اما بعید بود پرایس برای فیلمهایی مثل The Last Man on Earth یا The Masque of the Red Death نامزد شود، هرچقدر هم که این آثار خوب بودند و بازی او کیفیت آنها را ارتقا داده بود.
پیدا کردن یک بازی بد از وینسنت پرایس تقریباً غیرممکن است. حضور او تقریباً همیشه کیفیت فیلم را بالا میبرد. او دامنه بازیگری بالایی هم داشت و در نقشهای مکمل در فیلمهایی مثل Laura، Leave Her to Heaven و The Ten Commandments حضور داشت. فیلم آخر از نظر سطح کیفی، شایسته اسکار بود، اما پرایس فقط یکی از اجزای آن بود. حتی میشد برای حضور کوتاه اما بسیار بهیادماندنیاش در Edward Scissorhands در سال ۱۹۹۰ او را نامزد اسکار کرد، اما این اتفاق نیفتاد.

۹ – مرلین مونرو
فیلمهای مهم: Gentlemen Prefer Blondes (1953)، Some Like It Hot (1959)، The Misfits (1961)
شاید منتقدان و رأیدهندگان اسکار هرگز او را آنطور که شایسته بود جدی نگرفتند، یا شاید هم کوتاه بودن دوران حرفهایاش در این امر تأثیر داشت، اما عجیب است که هیچیک از نقشهای مرلین مونرو نامزد اسکار نشد.
به طور خاص، نادیده گرفتن بازی او در Some Like It Hot عجیب است، چون در آن فیلم بسیار بامزه و طبیعی بازی کرد و خود فیلم هم در شش بخش دیگر نامزد اسکار شد.
فیلم The Misfits آخرین اثری بود که مونرو پیش از مرگش کامل کرد و در آن توانست تواناییهای دراماتیک خود را بیشتر نشان دهد. با این حال این فیلم در زمان اکران آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفت. مرلین مونرو بدون نیاز به اسکار هم به یک اسطوره تبدیل شد، اما همچنان عجیب است که حتی یک نامزدی هم دریافت نکرد.

۸ – توشیرو میفونه
فیلمهای مهم: Seven Samurai (1954)، Throne of Blood (1957)، Yojimbo (1961)
برای درک قدرت بازیگری توشیرو میفونه کافی است به همکاریهای او با آکیرا کوروساوا نگاه کنید. او در بیش از دوازده فیلم این کارگردان بازی کرد، از جمله برخی از بهترین فیلمهای تاریخ سینما مانند Seven Samurai، Rashomon و High and Low.
اما حتی خارج از آثار کوروساوا هم میتوان دید که میفونه چه بازیگر بزرگی بود. او در فیلمهایی مانند Hell in the Pacific، The Sword of Doom و سهگانه Samurai نیز درخشان ظاهر شد.
میفونه از آن دسته بازیگرانی بود که هرگز کمکاری نمیکرد و حتی در فیلمهای متوسط هم عملکردی عالی داشت. اگر اسکار در آن دوران توجه بیشتری به فیلمهای خارجی داشت، بدون شک میفونه حداقل یک بار نامزد میشد.

۷ – جوزف کاتن
فیلمهای مهم: Citizen Kane (1941)، Shadow of a Doubt (1943)، The Third Man (1949)
شاید جوزف کاتن نامی کاملاً شناختهشده برای عموم نباشد، اما در فیلمهایی بازی کرده که خودشان از بزرگترین آثار کلاسیک تاریخ هستند. کارنامه کاتن در دهه ۱۹۴۰ بهتنهایی خیرهکننده است؛ او در دو فیلم از اورسن ولز یعنی Citizen Kane و The Magnificent Ambersons، یک شاهکار از آلفرد هیچکاک یعنی Shadow of a Doubt و همچنین فیلم The Third Man به کارگردانی کارول رید حضور داشت.
با حضور در چنین آثار بزرگی و ادامه فعالیت در فیلمهای خوب تا سالهای پایانی حرفه طولانیاش، انتظار میرفت کاتن دستکم یکبار نامزد اسکار شود، اما این اتفاق هرگز نیفتاد. حضور نام او در این فهرست نشان میدهد چقدر کمتر از لیاقتش مورد توجه قرار گرفته است.

۶ – مورین اوهارا
فیلمهای مهم: How Green Was My Valley (1941)، Miracle on 34th Street (1947)، The Quiet Man (1952)
در مورد مورین اوهارا توضیح زیادی لازم نیست. او بازیگری قابلاعتماد بود که در فیلمهای باکیفیت زیادی ایفای نقش کرد. شاید بتوان او را نسخه زنانه جوزف کاتن دانست؛ بازیگری که هم از نظر تعداد نقشها و هم کیفیت بازی، دستکم شایسته دریافت نامزدی اسکار بود، اما هرگز این اتفاق رخ نداد.
او در فیلم کلاسیک کریسمسی Miracle on 34th Street بازی کرد که در چند بخش نامزد اسکار شد. همچنین او در How Green Was My Valley حضور داشت که ۵ جایزه از ۱۰ نامزدی خود را از جمله بهترین فیلم کسب کرد. فیلم The Quiet Man و همکاریهای اوهارا با جان وین نیز همگی ارزشمند بودند، اما هیچکدام برای او به نامزدی اسکار منجر نشدند.

۵ – تاتسویا ناکادای
فیلمهای مهم: The Human Condition (1959–۱۹۶۱)، Harakiri (1962)، Ran (1985)
تاتسویا ناکادای مانند توشیرو میفونه در Seven Samurai حضور داشت، اما نقش بسیار کوچکی ایفا میکرد. او بعدها با میفونه همکاریهای جدیتری انجام داد و در فیلمهای آکیرا کوروساوا نقشهای اصلی ایفا کرد. یکی از مهمترین آنها Ran بود که در آن نقش یک فرمانروای سالخورده را بازی میکند که تلاش دارد جانشینی برای خود انتخاب کند، اما اوضاع به هرجومرج و جنگ کشیده میشود.
ناکادای در زمان بازی در Ran در اوایل دهه ۵۰ زندگیاش بود، اما بهطور باورپذیر نقش فردی بسیار مسنتر را ایفا کرد. در Harakiri نیز با وجود ۳۰ سال سن، او نقش یک پدربزرگ را بهخوبی بازی کرد. ناکادای بازیگری متعهد، چندچهره و بسیار قدرتمندی بود. دامنه تواناییهای این بازیگر ژاپنی در The Human Condition بهخوبی دیده میشود؛ سهگانهای حدود ۱۰ ساعته که فروپاشی تدریجی یک انسان صلحطلب در طول جنگ را به تصویر میکشد.

۴ – ژان مورو
فیلمهای مهم: Elevator to the Gallows (1958)، La Notte (1961)، Jules and Jim (1962)
در مورد بازیگرانی که عمدتاً در فیلمهای غیرانگلیسیزبان فعالیت داشتهاند، همیشه بحث دشوارتر است، چون این آثار کمتر مورد توجه اسکار قرار میگرفتند. بااینحال، ژان مورو در فیلمهای فرانسوی مهمی بازی کرد که خارج از فرانسه نیز محبوب شدند و در برخی آثار انگلیسیزبان هم حضور داشت.
یکی از بهترین فیلمهای او The Trial به کارگردانی اورسن ولز بود که در زمان خود کمتر مورد توجه قرار گرفت، اما بعدها ارزشش بیشتر شناخته شد. همکاریهای مورو با کارگردانانی مانند فرانسوا تروفو و لویی ماله نیز بسیار مهم بودند.
هرچند این فیلمها انگلیسیزبان نبودند، اما نمونههایی مانند بردن اسکار بهترین بازیگر زن توسط سوفیا لورن برای Two Women در سال ۱۹۶۰ نشان میدهد این اتفاق برای مورو نیز غیرممکن نبود. بااینحال، به نظر میرسد ژان مورو قربانی بیتوجهی اسکار به فیلمهای خارجی و هنری در آن دوران شد.

۳ – پیتر لوره
فیلمهای مهم: M (1931)، The Maltese Falcon (1941)، Casablanca (1942)
پیتر لوره از آن دسته بازیگرانی است که شاید بهترین نقش خود را همان ابتدای مسیر حرفهایاش ایفا کرده باشد؛ او در سال ۱۹۳۱ در فیلم M در نقش یک قاتل ظاهر شد، در حالی که پیش از آن تنها یک نقش کوتاه و بدون ذکر نام داشت. شاید بتوان گفت ستاره اصلی این فیلم فریتس لانگ بهعنوان کارگردان است، اما بازی لوره نیز سهم بزرگی در تأثیرگذاری این فیلم دارد و پس از آن، او به بازیگری پرکار تبدیل شد.
Casablanca و The Maltese Falcon از مهمترین فیلمهای لوره هستند. هرچند نقشهایش در این آثار و بسیاری از فیلمهای دیگر چندان بزرگ نبود، اما مانند وینسنت پرایس، حتی با زمان حضور محدود هم بسیار بهیادماندنی ظاهر میشد. منطقی به نظر میرسید که لوره دستکم برای یکی از نقشهایش نامزد اسکار شود، اما این اتفاق هرگز رخ نداد.

۲ – آلن ریکمن
فیلمهای مهم: Die Hard (1988)، Sense and Sensibility (1995)، Love Actually (2003)
هیچ بازیگری برای نقشآفرینی در مجموعه Harry Potter نامزد اسکار نشد، هرچند این مجموعه در بخشهای دیگر ۱۲ بار نامزد شد. با این حال، اگر قرار بود کسی از این مجموعه نامزد اسکار شود، شاید آلن ریکمن بهترین گزینه بود. او با نقش سوروس اسنیپ کار بزرگی انجام داد و پس از پایان فیلمها، تصور این شخصیت بدون صدای او دشوار شده است.
اما ریکمن فقط اسنیپ نبود. شاید مهمترین باری که او از سوی اسکار نادیده گرفته شد، برای بازی در نقش هانس گروبر در Die Hard باشد؛ یکی از ماندگارترین شخصیتهای منفی تاریخ سینما. جالب اینکه این اولین نقش سینمایی ریکمن نیز بود. همچنین بازی او در Galaxy Quest نیز شایسته توجه بود و در فیلمهای Sense and Sensibility و Love Actually نیز بسیار تأثیرگذار ظاهر شد. با این حجم از نقشهای برجسته، عجیب است که آلن ریکمن هرگز نامزد اسکار نشد.

۱ – دونالد ساترلند
فیلمهای مهم: Don’t Look Now (1973)، Ordinary People (1980)، JFK (1991)
یکی از کوتاهترین اما بهترین نقشهای دونالد ساترلند در فیلم JFK بود؛ جایی که شخصیت او با نام «X» درباره یک توطئه گسترده صحبت میکند و حتی در یک صحنه ساده در پارک، کاملاً توجه را به خود جلب میکند اگرچه تنها در حال صحبت کردن در پارک دیده میشود. همین صحنه بهتنهایی توانایی بازیگری او را نشان میدهد و در عین حال این سؤال را ایجاد میکند که چرا هرگز نامزد اسکار نشده است.
ساترلند از دهه ۱۹۶۰ در سینما فعال بود و در تعداد زیادی از فیلمهای مهم حضور داشت. نادیده گرفتن او در فیلم Ordinary People شاید بیش از همه عجیب باشد، چرا که مری تایلر مور، جاد هرش و تیموتی هاتن همگی نامزد اسکار شدند و حتی هاتن جایزه را برد، اما دریغ از حتی یک نامزدی اسکار. او برای فیلمهایی مانند MASH، The Dirty Dozen، Don’t Look Now و Pride & Prejudice نیز هیچ نامزدی دریافت نکرد. این موضوع همچنان معمایی عجیب در تاریخ اسکار باقی مانده است.
جای مهران رجبی خالی