رمزگشایی یک فرانسوی از سنگنوشته ۴ هزارساله ایرانی
یک باستانشناس فرانسوی موفق شده یکی از اسرار بزرگ تاریخ را حل کند: رمزگشایی از یک خط نوشتاری ۴ هزار ساله متعلق به ایران باستان؛ دستاوردی که میتواند درک ما از پیدایش نوشتار را دگرگون کند.
به گزارش خبرفوری، فرانسیس دیست، پژوهشگر فرانسوی، اعلام کرده که توانسته «خط ایلامی خطی» را رمزگشایی کند؛ سیستمی نوشتاری که قرنها دانشمندان را سردرگم کرده بود. این خط متعلق به تمدن باستانی ایلام است که در جنوبغربی ایران امروزی شکوفا شده بود.
این سیستم نوشتاری که قدمت آن به حدود ۴ هزار سال پیش بازمیگردد، شامل مجموعهای از نشانههای هندسی مانند لوزیها، خطوط منحنی و اشکال مختلف بوده و حدود ۷۰ تا ۸۰ علامت را در بر میگیرد. برخلاف بسیاری از خطوط باستانی دیگر، این سیستم بهطور بومی در ایران شکل گرفته و از فرهنگهای دیگر وارد نشده است.
بیشتر بخوانید:
گمرک فرانسه: قاچاق میراث ایرانی در زمان جنگ چندبرابر شده است!
خانه شکسپیر بعد از ۴۰۰ سال در لندن پیدا شد
دیست میگوید علاقه او به این موضوع از سال ۲۰۰۶ آغاز شد، زمانی که در حفاریهایی در جنوب ایران شرکت کرد و برای نخستین بار با این الواح روبهرو شد. با این حال، سالها تلاش او برای رمزگشایی این خط بینتیجه ماند و او بارها با بنبست مواجه شد.
نقطه عطف این پژوهش زمانی رخ داد که او به مجموعهای از اشیای باستانی از جمله ظروف نقرهای حکاکیشده دسترسی پیدا کرد که متون بیشتری به این خط داشتند. این دادههای جدید به او امکان داد الگوها را شناسایی کرده و بهویژه از طریق نامهای خاص، مانند نام پادشاهان، خدایان و مکانها، به کلید رمزگشایی دست یابد.
برخی پژوهشگران این دستاورد را با کارژان فرانسیس چپولین مقایسه کردهاند؛ دانشمندی که در قرن نوزدهم توانست هیروگلیفهای مصری را رمزگشایی کند. به گفته کارشناسان، چنین پیشرفتی میتواند فصل تازهای در مطالعه تمدنهای باستانی خاورمیانه بگشاید.
با این حال، همه متخصصان بهطور کامل قانع نشدهاند. برخی تردیدهایی درباره کامل بودن این رمزگشایی یا منابع مورد استفاده مطرح کردهاند و تأکید دارند که برای تأیید نهایی، تحقیقات بیشتری لازم است.
خط ایلامی خطی نخستینبار در اوایل قرن بیستم در محوطه باستانی شوش کشف شد، اما به دلیل کمبود نمونههای موجود، مطالعه آن همواره دشوار بوده است. اکنون، در صورت تأیید نهایی این کشف، پژوهشگران میتوانند متون بیشتری از این تمدن را بخوانند و شناخت دقیقتری از ساختار سیاسی، مذهبی و اجتماعی ایلامیان به دست آورند.
این پیشرفت نهتنها گرهای دیرینه در باستانشناسی را باز میکند، بلکه میتواند نگاه رایج درباره منشأ نوشتار را نیز به چالش بکشد؛ چرا که نشان میدهد شکلگیری سیستمهای نوشتاری ممکن است مستقل از بینالنهرین و در مناطق دیگری مانند ایران نیز رخ داده باشد.
