وقتی «طاعون» به خواست مردم به شهر آمد/ کارگردان: بخش خصوصی تیشه بر ریشه تئاتر نزند

به گزارش خبر فوری، نمایش طاعون به کارگردانی رهام مخدومی ‌و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا، آغازگر اجراهای صحنه‌ای جشنواره تئاتر فجر شد.

با وجود دسترسی محدود به اینترنت و سختی تهیه بلیط برای اجراهای جشنواره فجر، سالن تالار حافظ اثری را که برگرفته از نمایشنامه «حکومت نظامی‌» و رمان «طاعون» آلبرکامو بود میزبان شد.

طاعون که از اجراهای پیشین خود و قبل از جشنواره فجر توانسته در بین اجراهای صحنه‌ای مطرح شود، ماجرای ورود طاعون به شهری است که مردمان آن با ندانم کاری، بی‌مهری، حماقت بی‌عدالتی و ظلم به یکدیگر، زمینه ورود آن را فراهم می‌کنند.

زمانی که طاعون در شهر حاکم می‌شود کسی نمی‌داند راهکار خلاصی از آن چیست تا اینکه پزشکی عاشق کنار گذاشتن ترس را پیشنهاد می‌کند. طاعون می‌رود اما بار دیگر چرخه ندانم کاری، بی‌مهری، حماقت، بی عدالتی و ظلم به یکدیگر به شهر بازمی‌گردد.

مخدومی ‌در اجرای 90 دقیقه‌ای خود به حدی با وسواس از دکور صحنه و لباس، موسیقی زنده، دیالوگ و جانمایی مناسب نقش‌ها بهره گرفته است که طاعون را نه در قواره صرف یک اثر نمایشی بلکه با قابلیت تبدیل شدن به یک اثر سینمایی به بیننده ارائه می‌کند.

هرچند طاعون تقابل خیر و شر است اما از کلیشه و حتی از زمانه داستان‌هایی که از آن‌ها الهام گرفته دور شده و شرایطی را فراهم می‌کند که مخاطب با تک تک آدم‌های شهر همزادپنداری کند. مخاطب با خود می‌گوید چقدر این صحنه‌ها تکراری است و زمانی که ناکامی ‌و ترس فریاد می‌زند، گویی فریاد خفته خود را می‌شنود.

کارگردان این اثر در گفتگو با خبر فوری تاکید کرد: هر چند این نمایش اقتباس از دو اثر آلبر کامو است اما به شخصه معتقدم اثر خوب نمایشی باید حال و روزگار مخاطب خود را بیان کند. حتی اگر آثار کلاسیک مانند شکسپیر در تئاتر مطرح می‌شود باید مفهومی‌ انسانی را بیان کند که همیشگی است و تاریخ مصرف ندارد.

رهام مخدومی ‌افزود: ما نمی‌توانیم اثر کلاسیکی اجرا کنیم که تماشاگر امروز با آن سنخیت نداشته باشد و به درد تماشاگر امروز نخورد. آنچه در طاعون به دنبال طرح آن بودیم این است که عشق نجات دهنده است و جامعه امروز ما به عشق، کنار هم بودن و دوست داشتن یکدیگر نیاز دارد.

مدیر گروه تئاتر «زندگی» با اشاره به بازخورد مثبت مخاطبان و ارتباط گیری با نمایش در اجراهای قبلی خود، افزود: در این اثر بازیگران بزرگ در کنار تازه کارها به ایفای نقش پرداختند چرا که در گروه تئاتر زندگی فرایند ایده تا اجرا را دنبال می‌کنم و حتی ورکشاپ‌هایی بر همین اساس نیز برگزار می‌کنم.

مخدومی‌ با اشاره به  نمایش‌های مجلس سیاوش خوانی و یا اجرایی از یکی از متون برشت، اضافه کرد: در قالب ورکشاپ‌های ایده تا اجرا هم به بازیگران آموزش می‌دهیم و هم هنرجویان را به بازار کار تئاتر و سینما معرفی می‌کنیم.

این کارگردان تئاتر با اشاره به نقش تجربه در آموزش بازیگری تئاتر، ادامه داد: چنین شرایطی موجب می‌شود تا بازیگران تازه کار در کنار پیشکسوتان آموزش لازم را ببینند.در کنار بازیگری، آموزش اخلاق حرفه‌ای نیز به جد مورد تاکید است.

وی با اشاره به مشکلات گروه‌های تئاتر در دستیابی به سالن‌های تمرین تئاتر تاکید کرد: متاسفانه بر خلاف روالی که در دنیا حاکم است تئاتر حمایت کافی نمی‌بیند و به عنوان مثال سوبسید لازم را دریافت نمی‌کند.

مخدومی ‌یادآور شد: زمانی در دهه 70 و 80، مرکزهنرهای نمایشی از گروه‌های تئاتر حمایت می‌کرد و با گروه‌ها قرارداد می‌بست و ما بر اساس بودجه‌ای که داشتیم کار را پیش می‌بردیم. در وضعیت فعلی بزرگترین مشکل کارگردان سالن‌های خصوصی است.

این هنرمند تئاتر معتقد است به غیر از چند تئاتر محدود با قیمت بلیط‌های آنچنانی که محتوایی پشت خود ندارد این روزها هیچ تئاتری به ویژه تئاتری که حرف برای گفتن دارد واقعا به سود نمی‌رسد و مظلوم است.

وی افزود: نه تنها مسئله محدود بودن سالن‌های دولتی موجب شده تا کارگردانان به سمت استفاده از سالن‌های خصوصی بروند در خود تئاتر هم گاهی رفتارهای غیرقابل پذیرش دیده می‌شود و به دلیل نبود ساز و کار مشخص در این هنر، هنرجوی امروز تئاتر یک شبه کارگردان می‌شود.این در حالی است که نباید بازیگر تئاتر تصور کند با دو یا سه بازی می‌تواند کارگردان شود.

این کارگردان تاکید دارد که سالن‌های خصوصی دست یک عده خاص است و شاید یک گروه تئاتر هر سه سال یکبار بتواند نمایش خود را در این سالن‌ها اجرا کند. در حالی که یک کارگردان برای امرار معاش سالی حداقل دو اجرا باید داشته باشد.

مخدومی‌ ادامه داد: این تصور که تئاتر تجارت است و باید روی سود اقتصادی آن حساب کرد درست نیست. به جای چنین شرایطی لازم است ساز و کار مشخصی برای وضعیت اقتصادی تئاتر فراهم شود و فرهنگسازی برای تئاتر از مدارس آغاز شود.

جشنواره تئاتر فجر که می‌تواند بیش از ارائه چند سیمرغ خود به عنوان ناقل مشکلات هنرمندان عمل کند، با نمایش باد سرد طاعونی برآمده از بی‌تدبیری کلید خورد. اما همچنان که مخدومی ‌و بازیگرانش گفتند تنها امید، عشق و اتحاد می‌تواند ناجی ما باشد.