سگها از کجا میفهمند که ما خوشحال، غمگین یا ترسیدهایم؟
نتایج یک پژوهش نشان میدهد که سگها تنها از روی حالات چهره ما متوجه میشوند که آیا خوشحال، غمگین یا ترسیده هستیم.
این موضوعی است که همه صاحبان سگ از آن آگاهاند، اما اکنون شواهد علمی نیز آن را تأیید میکند: سگها واقعاً میتوانند تشخیص دهند که ما خوشحالیم یا غمگین.
این اسکنها که توسط تیمی از دانشگاه وین انجام شده است، نشان میدهد که مغز این حیوانات بسته به حالت چهرهای که انسانها نشان میدهند، واکنشهای متفاوتی از خود بروز میدهد.
لورا کوایا، نویسنده ارشد مطالعه، یافتههای خود را در یک بیانیه مطبوعاتی که در وبسایت دانشگاه منتشر شد، توضیح داد. او گفت: «وقتی انسانها را با نخستیسانان مقایسه میکنیم، به تواناییهایی نگاه میکنیم که ممکن است از یک جد مشترک به ما رسیده باشند.»
«در مورد سگها، داستان کاملاً متفاوت است. آنها مسیر تکاملی بسیار متفاوتی را دنبال کردند، اما از طریق اهلیسازی، تواناییهای اجتماعی لازم برای درک و همکاری با ما را توسعه دادند.»
محققان مغز هشت سگ شش سگ از نژاد بوردر کولی، یک لابرادور و یک گلدن رتریور را در حالی که تصاویری از غریبهها با حالت چهره شاد یا خنثی به آنها نشان میدادند، اسکن کردند. تصاویر چهرههای شاد، فعالیت را در بخشهایی از مغز که با پردازش شناختی و پاداش بالاتر مرتبط هستند، افزایش داد: قشر گیجگاهی و هسته دمی.
کوایا، که این تحقیق را در دانشگاه خودمختار ملی مکزیک آغاز کرد و بعداً آن را از طریق همکاری در دانشگاه اوتووش لوراند در مجارستان قبل از نقل مکان به پایتخت اتریش گسترش داد، گفت: «این نشان میدهد که چهرههای شاد انسان ممکن است برای سگها اهمیت عاطفی داشته باشند.»
در مرحله بعد، پژوهشگران قصد داشتند بدانند که آیا همان نواحی مغز سگها به سایر هیجانها نیز واکنش نشان میدهند یا خیر. آنها تصاویری از افراد در حالات شادی، خشم، ترس یا غم را به ۱۲ سگ نشان دادند و برای تحلیل فعالیت مغزی آنها از یادگیری ماشین استفاده کردند.
با این حال، واکنش مغز سگها به حالات چهرهایِ خشم، ترس یا غم، مشابه واکنش آنها به شادی نبود. با این وجود، تحلیل کل مغز نشان داد که هنگام مشاهده چهرههایی با هیجانهای منفی، الگوهای فعالیت متمایزی در مغز سگها بروز میکند.
رائول هرناندز-پرز، نویسنده نخست مقاله و پژوهشگر دانشگاه وین، گفت: «انسانها در تشخیص جزئیات ظریف چهره بسیار توانمند هستند و سگها نیز همینطورند. همین ویژگی، سگها را بسیار جالب توجه میسازد. با مطالعه مغز آنها میتوانیم دریابیم که چه سازگاریهایی شکل گرفته است تا درک اجتماعی و عاطفی فوقالعاده آنها نسبت به انسانها را امکانپذیر سازد.»
کوایا و هرناندز-پرز هم در زندگی شخصی و هم در زندگی حرفهای شریک یکدیگر هستند و دو سگ به نامهای «اودین» و «کونکون» دارند که در این پژوهش مشارکت داشتند.
هرناندز-پرز به سیانان گفت: «اینکه متوجه شدیم هسته دمدار (caudate nucleus) در پردازش چهرههای شاد نقش دارد، غافلگیری خوشایندی بود.» او افزود: «در گونههای مختلف جانوری، این ناحیه با پردازش پاداش مرتبط بوده است. بهطور خاص در سگها، فعالیت هسته دمدار نه تنها با پاداشهای غذایی، بلکه با پاداشهای اجتماعی مانند شنیدن کلمات تحسینآمیز و استشمام بوی فردی آشنا نیز پیوند دارد.»
«اگرچه ما نمیتوانیم مستقیماً به تجربه درونی سگها دسترسی داشته باشیم، اما نتایج ما نشان میدهد که دیدن چهرههای شاد، حتی چهره افراد غریبه، با پردازش عاطفی مثبت همراه است.»
این تیم تأکید کرد که نحوه پردازش احساسات توسط سگها فراتر از صرفاً نگاه کردن به تصویرِ ثابتِ یک حالت چهره است؛ چرا که آنها عوامل دیگری مانند زبان بدن، صدا و بوی انسان را نیز در نظر میگیرند.
آنها همچنین خاطرنشان کردند که سگهای حاضر در این پژوهش همگی متعلق به خانوادههایی بودند که با آنها با محبت رفتار میشد؛ سگهایی که در خیابان زندگی میکنند ممکن است شیوه کاملاً متفاوتی برای پردازش نشانههای رفتاری انسان داشته باشند.
