مین، موشک و کیلومترها خط ساحلی: چرا ایران در تنگه هرمز دست بالا را دارد؟

به گزارش خبرفوری به نقل از سی‌ان‌ان، تنگه هرمز مسیر انتقال حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان است و علاوه بر آن، محموله‌هایی مانند کودهای شیمیایی که برای تولید محصولات کشاورزی حیاتی‌اند از این مسیر عبور می‌کنند. اما تنش‌های اخیر، ریسک عبور را آن‌قدر بالا برده که تقریبا تمامی ترافیک دریایی در این منطقه متوقف شده است.

در حالی که بحران انرژی رو به تشدید است، دونالد ترامپ از تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به این بن‌بست سخن گفته، اما همزمان دستور اعزام هزاران نیروی نظامی بیشتر به خاورمیانه را داده و حتی گزینه اسکورت نفتکش‌ها توسط نیروی دریایی آمریکا را بررسی می‌کند.

بیشتر بخوانید:

چرا احتمال تشدید جنگ ایران بسیار زیاد است؟ | ترامپ چهار گزینه بد برای جنگ با ایران دارد

درس‌های میدان نبرد: ایران چگونه به افسانه برتری هوایی آمریکا پایان داد؟

با این حال، ایران همچنان در بسیاری از جنبه‌ها دست بالا را دارد؛ هم به دلیل استفاده از روش‌های جنگ نامتقارن مانند پهپادهای ارزان و مین‌های دریایی، و هم به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود. ترکیب این عوامل، دفاع از کشتی‌ها یا تأمین امنیت نظامی تنگه را برای آمریکا و متحدانش دشوار کرده است.

از سوی دیگر، کنترل این گذرگاه برای ایران سودآور نیز هست. مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که برای عبور امن برخی نفتکش‌ها، هزینه دریافت خواهند کرد. گزارش‌هایی نیز منتشر شده که نشان می‌دهد برخی کشتی‌ها مبالغ قابل‌توجهی برای عبور از این مسیر پرداخت کرده‌اند.

برتری جغرافیایی ایران

عرض تنگه هرمز در باریک‌ترین نقطه حدود ۲۴ مایل است و تقریبا تمام کشتی‌ها از دو مسیر کشتیرانی محدود عبور می‌کنند. همین موضوع آن را به یک «گلوگاه» استراتژیک تبدیل کرده است. کارشناسان می‌گویند برخلاف اقیانوس‌های باز، در چنین مسیر باریکی امکان تغییر مسیر وجود ندارد و کشتی‌ها عملا مجبورند از مسیرهای مشخص عبور کنند.

به گفته تحلیلگران، این منطقه در صورت حمله نظامی عملا به «منطقه کشتار» آمریکایی‌ها تبدیل می‌شود که زمان هشدار برای حملات در آن ممکن است تنها چند ثانیه باشد.

افزون بر این، ایران نزدیک به هزار مایل خط ساحلی در خلیج فارس دارد که امکان استقرار سامانه‌های موشکی ضدکشتی را فراهم می‌کند. این سامانه‌ها متحرک‌اند و در مناطق کوهستانی، جزایر و مناطق شهری پنهان می‌شوند؛ عاملی که شناسایی و انهدام آن‌ها را دشوارتر می‌کند.

تهدیدهای متنوع علیه کشتی‌ها

با وجود آنکه توانایی‌های دریایی متعارف ایران تا حدی تضعیف شده، تهدیدهای نامتقارن همچنان پابرجاست. از جمله این تهدیدها می‌توان به پهپادها، قایق‌های تندرو، قایق‌های بدون سرنشین مملو از مواد منفجره و حتی زیردریایی‌های کوچک اشاره کرد.

کارشناسان می‌گویند حتی اگر عملیات اسکورت کشتی‌ها اجرا شود، به یک ساختار دفاعی چندلایه نیاز خواهد داشت؛ شامل استفاده از ماهواره‌ها، هواپیماهای گشتی، پهپادها و پاکسازی مسیرها از مین‌های دریایی.

وضعیت کنونی

تاکنون دست‌کم  ۱۹ کشتی در نزدیکی تنگه هرمز، خلیج فارس و دریای عمان دچاز حادثه شده‌اند. تحلیلگران تأکید می‌کنند که ایران حتی بدون غرق کردن کشتی‌ها نیز به هدف خود می‌رسد، زیرا همین سطح از تهدید برای متوقف کردن تجارت انرژی کافی است.

با این حال، برخی کشتی‌ها توانسته‌اند عبور کنند. ایران اعلام کرده کشتی‌های «غیرمتخاصم» در صورت هماهنگی می‌توانند از تنگه عبور کنند.  در حال حاضر، نزدیک به دو هزار کشتی در خلیج فارس گرفتار شده‌اند و حتی در صورت بازگشایی مسیر، رفع این تراکم زمان‌بر خواهد بود.