گزاره سازش با آمریکا، طرد خواهد شد

طی چند ماه اخیر برخی در داخل کشور سخن از مذاکره دوباره با آمریکا مطرح می کنند، این در حالی است که بدعهدی‌های مکرر آمریکا و رفتارهایی که این کشور با جمهوری اسلامی دارد از جمله وضع تحریم‌هایی علیه ایران نشان دهنده این است که مذاکره با چنین کشوری جایی در سیاست های ما نخواهد داشت. چرا که مقامات کاخ سفید به دنبال تحمیل دیدگاه‌های خود هستند نه رضایت طرف مقابل.

در همین ارتباط محسن اسلامی استاد دانشگاه می گوید: به نظر می رسد این گزاره که مذاکره با آمریکا مشکلات را حل می کند گزاره عاریتی است و در سطح گروههای سیاسی اجتماعی و جریانات داخلی وجود دارد، به همین جهت سیاست درست و مناسب برای جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر این است که نشان دهد آنچه به عنوان تعامل و مذاکره با آمریکا مطرح است سیاستی کاملا یکجانبه است و ایران با آن کنار نمی آید.

این استاد دانشگاه تاکید می کند که در حال حاضر انقلاب اسلامی ایران که پمپاژ کننده استقلال و آزادی است با هر نوع روحیه سازش مخالفت دارد به همین جهت به نظر می رسد گزاره سازش در ایران نه تنها جذب ملت نمی شود بلکه طرد خواهد شد.

متن کامل گفت و گو با محسن اسلامی را در مورد اهداف مطرح کنندگان مذاکره با آمریکا بخوانید.

در شرایطی که دور جدید تحریم ها علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شده برخی از جریان های سیاسی گرچه تاکید بر ظالمانه بودن تحریم ها دارند اما تصریح می کنند که با مقاومتی چند ماهه و رسیدن به نقطه قوت باید مذاکره با آمریکا را کلید زد. نظر شما در خصوص دیدگاه های مطرح شده از سوی این جریان چیست؟

با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران در طول 5 سال گذشته همچنین در سال های قبل تر به نوعی دیگر مذاکره با بازیگران اصلی را در عرصه روابط بین الملل در دستور کار قرار داده بود و شاید برجام به نوعی آن را ثابت می کند نشان دهنده این است که ایران به دنبال شفاف سازی در عرصه بین الملل بوده و مذاکره با قدرت های بزرگ را در مقاطع مختلف تجربه کرده است.

نتیجه مذاکرات توافقی بوده که بین جمهوری اسلامی ایران و 1+5 منعقد شد اما در نهایت با خروج آمریکا از برجام تمام توافقاتی که بین ایران و مجموعه این کشورها در طی سالها رقم خورد به واسطه سیاست های دولت جدید آمریکا متلاشی شد و آنچه به نام توافق هسته ای بود در حال نابودی است.

با این نگرش در روابط بین الملل آنچه نشانه عقلانیت و جامعه رئال است این است که مذاکره با این بستر ساده انگاریست و می بایست با احتیاط و دوراندیشی موضوع را دنبال کرد، آنچه در حال حاضر در کشور وجود دارد چه از ناحیه طرفداران مذاکره و چه منتقدان آن این است که دولت موجود در آمریکا در این حد قابلیت اعتماد ندارد و مذاکره با دولت موجود به گونه ای تفسیر می شود که امیتاز دادن بیشتر از ناحیه ایران را در بردارد ضمن اینکه تحریم های متعددی که از آبان بر علیه ایران از ناحیه آمریکا منعقد شده این موضوع را کاملا تایید می کند.

بنابراین به نظر می رسد طرح مذاکره با آمریکا شاید گزاره فرا ایرانی است یا به تعبیری طرح این موضوع از ناحیه آمریکا و اپوزیسیون طرح شده است.

چنین تجربه ای آنچه رهبری در برابر مذاکره با آمریکا مطرح کردند یعنی عدم خوشبینی به آمریکا را کاملا تایید می کند و البته این تایید از ناحیه دولت هم مورد توجه قرار گرفته است، روحانی هم تایید کرده که آمریکا چند بار دنبال مذاکره بوده اما ما نپذیرفتیم. چنین موضوعی به این معناست که مذاکره برای آمریکا یک امتیاز است، همانطور که برای برخی دیگر از رهبران دنیا رخ داد. بنابراین با توجه به چنین نشانه هایی مذاکره مجدد با آمریکا به نوعی واگرایی بسیار خطرناکی است.

به نظر می رسد شاید نگاه به مذاکره در حالت کنونی نه تنها با واقع گرایی همخوانی ندارد بلکه به نوعی منجر به این می شود که داشته های ایران برای ادامه راه در برابر این مشکلات عدیده سیاسی اقتصادی در عرصه بین الملل از بین برود. به نظر می رسد این گزاره که مذاکره مشکلات را حل می کند گزاره عاریتی است و در سطح گروههای سیاسی اجتماعی و جریانات داخلی وجود دارد، این در حالی است که چنین گزاره ای به صورت قوی و تقویت شده در داخل وجود ندارد، تجربیات ناخوشایندی از مذاکره با آمریکا وجود دارد و گروه های سیاسی نیز معتقدند ایران انعطاف لازم را طی 5 سال گذشته داشته و در صورتیکه در برابر این موضوع در مورد آمریکا انعطاف داشته باشد آمریکا باز نیز به راحتی از موضوع مورد توافق سرباز می زند.

اگر چنانچه دوباره مذاکره آغاز شود شاهد تبعات داخلی و خارجی آن یعنی از بین رفتن انسجام داخلی و واگرایی در سطح گروههای سیاسی اجتماعی و در نهایت منجر به توفیق سیاست آمریکا در عرصه بین المللی خواهد شد و دولت هایی که به تعبیری با ایران مخالف بوده و یا زاویه دارند فشارهای بیشتری بر علیه ایران وارد خواهند کرد. به همین جهت سیاست درست و مناسب برای جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر این است که نشان دهد آنچه به عنوان تعامل و مذاکره با آمریکا مطرح است سیاستی کاملا یکجانبه است و ایران با آن کنار نمی آید.

نکته دیگر این است که در حال حاضر آمریکا زمینه های چالش را در مورد ایران نمی بیند آنچه در حال حاضر آنها انتظار داشتند بیش از آنچه است که در رسانه های آنها گفته می شود، به همین دلیل باید جمهوری اسلامی ایران بر پایه همین سیاست فعلی یعنی عدم مذاکره با آمریکا مسیر را ادامه دهد.

در حالی که رهبر انقلاب از افول آمریکا سخن به میان آورده و تصریح دارند که کسی از قطار انقلاب پیاده شود باخته است، به نظر شما طرح مذاکره با آمریکا از سوی برخی جریان های سیاسی از چه موضوعی حکایت دارد؟

تاکید می کنم که نه تنها آمریکا در وضعیتی نیست که بتواند برای ایران مدلی را طراحی کند بلکه خودش درگیری چالش های داخلی و بین المللی است، حضور ترامپ در قدرت را باید به نوعی شاخصه چالش داخلی آمریکا بدانیم به همین جهت افول قدرت آمریکا در داخل و خارج این موضوع را کاملا تایید می کند، شاخصه هایی از جمله دولت های نوظهور در اروپا، همچنین مطرح شدن مباحثی از جمله ارتش اروپا، وضع تعرفه هایی از سوی چین و یا روسیه که برای کاهش قیمت نفت بوده و شرایط را برای آمریکا سخت تر می کند. مذاکره با آمریکا، گزاره بیرونی است و از بطن گروههای سیاسی تقویت نشده و از خارج کشور به دنبال یارگیری در داخل هستند، این در حالی است که در این زمینه شاهد یارگیری آنچنانی در داخل کشورنیستیم، حتی موافقین تعامل با آمریکا نیز در حال حاضر مذاکره را تجویز نمی کنند. در حال حاضر آمریکایی ها در مقام قدرت نیستند که بتوانند سیاست را در جمهوری اسلامی ایران جلو ببرند. مطرح شدن چنین موضوعاتی هجمه رسانه ای است که اتفاق افتاده و این امکان را می دهد که با توجه به التهابات بازار این گزینه به عنوان گزینه آلترناتیو از ناحیه مردم ایران شناسایی شود که تا کنون چنین اتفاقی نیفتاده است.

آیا طرح سازش با تعابیری همچون تعامل به نوعی عدم توجه به ظرفیت های درونی و سیاست های درونزا به ویژه اقتصاد مقاومتی نیست؟

واژه تعامل کلمه مثبتی است و جمهوری اسلامی ایران با تعامل مشکلی ندارد، اما تعامل با آمریکا در شرایطی است که علیرغم شکل گیری توافق بین المللی به یکباره شاهد حجم شدید تحریم ها هستیم که نشان دهنده این است که طرف مقابل به دنبال تعامل نیست بلکه به دنبال این است که ضربه خود را در بستری که برخی گارد تعاملی گرفته اند بزند. به همین جهت میتوان گفت باید مقداری مراقب بود چرا که در حوزه موجود، آمریکا به دنبال تعامل نیست چرا که اگر بود می توانست تحریم ها را به نوعی مدیریت کند.

امروز با توجه به اینکه شاهد عدم تاکید و توجه بر بنیان های داخلی هستیم مباحثی نظیر تعامل و مذاکره با آمریکا از سوی برخی مطرح می شود چرا که آلترناتیوها را فعال نکرده ایم. در صورتی که آلترناتیوها را فعال می کردیم شرایط دیگری به جز شرایط فعلی شکل می گرفت.

همانند اقداماتی که چین و روسیه در برابر تحریم های آمریکا انجام داده و سعی کردند سوئیفت چینی و روسی و تعرفه های جدید ایجاد کنند، طبعا جمهوری اسلامی ایران هم در مقیاس تنزل یافته تر می بایست دنبال این بود که نقطه اتکای درون را تقویت کند، می بایست سناریوهای درونزا به ویژه اقتصاد مقاومتی تقویت و به سیاست همسایگی توجه بیشتری صورت می گرفت.

اگر روابط ایران با 15 کشور همسایه ایران طی 5 سال گذشته تقویت می شد قطعا تحریم ها جایگاهی در سیاست ایران نداشتند، چرا که تقویت سیاست های درونزا خودبخود در حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تحول آفرین بود.

اما متاسفانه کمتر به این موضوعات توجه شده و بیشتر به گزاره هایی مبنی بر اینکه مذاکره حل کننده تمام مشکلات کشور است توجه شده و در مقاطعی از زمان بحث مذاکره تقویت شده است.

این در حالی است که اگر در طول 5 سال گذشته به سیاست های درونزا و جایگزین همانند موضوعات دیگر توجه می شد در وضعیت فعلی قرار نداشته و می توانستیم موفق تر عمل کنیم. گرچه پتانسیل و ظرفیت های فعلی نشان می دهد که می توانیم و هنوز دیر نشده و باید ایران در همین تعاملات جایگزین کارش را جلو ببرد. هر چه سیاست های جایگزین را تقویت کنیم می توانیم در برابر اینکه مذاکره تنها راه حل مشکلات است فائق آییم.

وضعیت موجود موید این است که وقتی با 8 کشور در مورد نفت و با چین و روسیه مبادلات اقتصادی داریم منجر به عدم فروپاشی اقتصاد ایران شده است، گرچه این انتظار از سوی آمریکا می رفت که اقتصاد کشورمان در ابتدای تابستان فروبپاشد یا کنترلی که در ارز و ارزش پولی رخ میدهد همه موید این است. اما متاسفانه سیاست مقابله ای که می بایست از چند سال قبل به عنوان سیاست جایگزین از ناحیه دولت مطرح شود انجام نشد.

پیام شما به گروه ها و افرادی که دنبال سازش با آمریکا هستند چیست؟

جمهوری اسلامی ایران در زمره کشورهایی است که می تواند به بنیان های داخلی خود تکیه کند این اتکا در روابط بین الملل گزاره جدی است. این اصل در فرهنگ ایرانی از سال های دور مورد تاکید قرار گرفته و لذا فرهنگ ایرانی با آن همخوانی دارد، فرهنگ ایرانی چنان با این آموزه ها در آمیخته که از خیانت شاهان قاجار نمی گذرد و اتفاقات کودتای 28 مرداد را فراموش نمی کند چرا که گفتمان اصلی در فرهنگ ایرانی بر هویت های داخلی و ملی تاکید داشته است.

به همین جهت در حال حاضر نیز که انقلاب اسلامی پمپاژ کننده استقلال و آزادی است با هر نوع روحیه سازش مخالفت دارد، به همین جهت به نظر می رسد گزاره سازش در ایران نه تنها جذب ملت نمی شود بلکه طرد خواهد شد.

15