هدف روسیه از اینکه می‌خواهد ایران عضو پیمان دفاعی مکه شود، چیست؟

  سرگئی لاوروف با اشاره به پیمان دفاعی مکه گفت: توافقی در مکه میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه وجود دارد. آن‎ها با طرح مفهوم امنیت جمعی و اتحاد دفاعی، تأکید می‌کنند که درها به روی سایر کشورها، و نه فقط کشورهای حوزه خلیج ‎فارس، باز است. برخی از مصر برای پیوستن به این توافق نام می‌برند در حالی که مطمئنم که اگر الجزایر علاقه مند باشد، حضورش در این پیمان می تواند اثرگذاری مثبت مشابهی داشته باشد. اگر درباره شرایطی که ایران می‌تواند بر اساس آن در این روند مشارکت کند نیز توافق شود، فکر می‌کنم این می‌تواند عملی‌ترین گام در راستای مفهوم امنیت جمعی باشد.

 او از مهم ترین کاندیداهای پیوستن به پیمان مکه نام می برد که این پیمان شامل پاکستان، ترکیه و عربستان است؛ کشورهایی که هیچ کدام از آن ها به عنوان کشورهای هم‎پیمان یا نزدیک به مسکو طبقه بندی نمی شوند بلکه همگی آن ها روابط به مراتب بهتری هم با واشنگتن دارند. این در حالی است که پیمان مکه را فارغ از اثرگذاری آن می توان به عنوان اولین حرکت منطقه ای در جهت تاسیس یک نظم امنیتی جدید در دوران پساآمریکا در منطقه غرب آسیا شناخت.

بدیهی است که روسیه علاقه مند باشد تا مسیری را در پی بگیرد که ذیل آن نفوذ خود در نظم آینده منطقه را تضمین کند. بهترین راه هم برای آن ها ورود کشورهایی مثل ایران و الجزایر به این پیمان است؛ کشورهایی که روابط راهبردی با مسکو دارند. روس ها از طرفی به ایران به صورت پنهان و آشکار این پالس را می دهند که به سمت کاهش تنش با بازیگران منطقه ای حرکت کند و این موضوع را هم به عنوان حرکت به سمت مفهوم امنیت جمعی و منطقه ای که به نفع همه است مطرح می کنند؛ در حالی که منافع خود روسیه نیز در این موضوع مستتر است.

این را بگذارید در کنار عملکرد دستگاه دیپلماسی کشورمان در جنگ با آمریکا که تاکنون نمود بیرونیِ مؤثر و متناسبی از تلاش برای همراه‌ساختن کشورهای منطقه و قدرت‌های دوست، مانند روسیه و چین، با این تصویر که آمریکا و اسرائیل تهدیدی مشترک برای منافع آن‌ها نیز هستند، مشاهده نشده است.ما می توانستیم با رایزنی درست با نشان دادن جنگ آمریکا با ایران به عنوان بخشی از پازل قطع شاهرگ های انرژی چین و برنامه آمریکا برای کنترل این کشور، تلاش آمریکا برای کنترل قیمت نفت با تکمیل کنترل بر نفت خاورمیانه و تشدید فشارها بر اقتصاد روسیه و تبدیل اسرائیل به هژمون منطقه با درهم شکستن ایران و بازنمایی ترکیه، عربستان، مصر و ... به عنوان اهداف بعدی پروژه تشدید نفوذ اسرائیل در منطقه دیگر کشورها را هم به عنوان اهداف بعدی تهدید موجودیتی که با آن روبه رو هستیم نشان دهیم. کاری که نتانیاهو سال هاست در حال انجام است و بارها شنیده اید که او ایران را نه به عنوان تهدیدی برای اسرائیل بلکه به عنوان تهدیدی برای اروپا، آمریکا و حتی برخی از کشورهای منطقه بازنمایی کرده است و همه هم دیدیم که این امر چه اثری بر میزان همراه کردن این کشورها علیه ایران در جنگ اخیر داشت. 

البته ایران نشان داده است که در مقاطعی، با تکیه بر ظرفیت و ابتکار چهره‌های اثرگذار خود، توان همراه‌سازی قدرت‌های بزرگ را دارد؛ چنان‌که نقش شهید حاج قاسم سلیمانی در اقناع پوتین برای ورود روسیه به نبرد با داعش در سوریه، نمونه‌ای برجسته از این ظرفیت بود. بااین‌حال، چنین موفقیت‌هایی عمدتاً به توانمندی فردی برخی شخصیت‌ها وابسته مانده و طی دهه گذشته کمتر به یک سازوکار پایدار، منسجم و ساختارمند در دستگاه دیپلماسی تبدیل شده است؛ سازوکاری که بتواند به‌صورت مستمر، کشورهای منطقه و قدرت‌های دوست را حول تعریف ایران از تهدیدهای مشترک همراه کند.