تحرکات دیپلماتیک و امنیتی قاهره برای مهار تشدید تنش‌ها در دریای سرخ و تنگه باب المندب/ مقامات مصر در روز‌های اخیر اقدام به احیای مجدد کانال‌های ارتباطی با انصارالله یمن کرده‌اند/ بستن باب‌المندب به اختلال در کانال سوئز منجر می‌شود

العربی الجدید نوشت: قاهره تحرکات دیپلماتیک و امنیتی خود را برای مهار پیامدهای تشدید تنشها در دریای سرخ و تنگه باب المندب، همزمان با افزایش حملات نظامی متقابل بین واشنگتن و تهران، تشدید میکند. این تحرکات مصر در شرایطی صورت میگیرد که نگرانیهایی از هرگونه اقدامی که ممکن است به اختلال در تردد دریایی در دریای سرخ، این آبراه حیاتی که شاهرگ اصلی کانال سوئز محسوب میشود و یکی از مهمترین منابع ارز خارجی مصر است، منجر شود، وجود دارد.

 در این رابطه، یک منبع مصری مطلع تأکید کرد که مقامات مصر در روزهای اخیر اقدام به احیای مجدد کانالهای ارتباطی با انصارالله یمن کرده‌اند. وی افزود که این اقدام در تلاش برای کاهش تنشهای فزاینده در منطقه و جلوگیری از لغزیدن اوضاع به سمت درگیریهایی است که به طور مستقیم بر تردد کشتیها از طریق باب المندب و دریای سرخ تأثیر میگذارد.

همین منبع توضیح داد بستن تنگه باب‌المندب در صورت تحقق، به اختلال در تردد دریایی به سمت کانال سوئز منجر شده و به دلیل کاهش درآمدهای این کانال، خسارات سنگینی به اقتصاد مصر وارد خواهد کرد.

کانال‌های ارتباطی با انصارالله

این منبع افزود که قاهره به طور همزمان در چند مسیر حرکت میکند، به طوری که ارتباط مستمر خود را با تهران حفظ میکند تا تنشهای منطقهای را مهار کرده و همه طرفها را به خودداری از هرگونه اقدامی که ممکن است به گسترش دامنه درگیری یا تهدید آزادی تردد دریایی بینالمللی در دریای سرخ بینجامد، ترغیب کند. به گفته این منبع، کانالهای ارتباطی با انصارالله در یمن از طریق وزارت امور خارجه مصر نیست، بلکه توسط نهادهای امنیتی حاکمیتی مدیریت میشود که این پرونده را خارج از مسیرهای دیپلماتیک سنتی دنبال میکنند. وی توضیح داد که این امر به دلیل ماهیت امنیتی این پرونده و پیچیدگیهای منطقهای آن است، به ویژه پس از آنکه امارات در ماه مه گذشته برای اولین بار از استقرار یک "یگان" جنگندههای هوایی مصر در خاک خود پرده برداشت.

در جریان سفر رئیس‌جمهور مصر، عبدالفتاح السیسی، در هفتم مه گذشته، خبرگزاری امارات (وام) اعلام کرد که رئیس‌جمهور امارات، محمد بن زاید و همتای مصری‌اش، "از یگان جنگندههای مصری مستقر در این کشور (امارات) بازدید کردند تا از آمادگی و تلاشهای انجام شده برای تقویت قابلیتهای عملیاتی و آمادگی برای مقابله با چالشهای مختلف، مطلع شوند." 

نقشی فراتر از میانجیگری

در این چارچوب، منی عمر، سفیر سابق مصر و معاون پیشین وزیر امور خارجه در امور آفریقا گفت: "مصر به نقش خود به عنوان میانجی غیرمستقیم در این درگیری پایبند خواهد ماند، صرف نظر از وجود یگان جنگنده‌های مصری در امارات." با این حال، وی افزود که "نقش مصر از میانجیگری فراتر نخواهد رفت" و اشاره کرد که "مصر قطعاً از برادران عرب خود حمایت میکند اما نمیتواند مستقیماً در درگیری درگیر شود، چرا که این رویکرد دولت (مصر) برای سالهای طولانی بوده است."

به نظر وی، شکست آتش‌بس بین انصارالله و عربستان و هدف قرار گرفتن فرودگاه آبهای سعودی (پس از اعلام دولت یمن که به رسمیت شناخته شده بین‌المللی است، مبنی بر هدف قرار دادن فرودگاه بین‌المللی صنعا برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی در هفته گذشته)، نشانگر زوال قابل توجهی در منطقه خلیج فارس است و بیانگر تأثیرپذیری آن از جنگ آمریکا و ایران است. وی توضیح داد که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و هدف قرار گرفتن کشورهای خلیج فارس توسط ایران، طرفهای درگیر به تلاش‌های آتش‌بس پایبند نبوده‌اند، بلکه هر آتش‌بسی با تشدید شدیدتری نسبت به قبل همراه بوده است. به گفته منی عمر، بسیاری از مردم پس از سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، به آمریکا، منتظر بهبودی (در روند تشدید تنشها) بودند و اشاره کرد که تصمیم ناگهانی برای لغو این سفر نشان‌دهنده سردرگمی در صحنه است. وی گفت که انتظار دارد "شدت درگیری با توجه به تلفات سنگین ایران حتی در میان غیرنظامیان، کاهش یابد."

 آغازی برای خشونت بیشتر در سواحل دریای سرخ، از طریق دزدان دریایی سومالیایی و همچنین گروههای مسلح در سودان خواهد بود 

تشدید خطرناک

از سوی دیگر، معصوم مرزوق، سفیر پیشین و معاون وزیر امور خارجه مصر، اخبار مربوط به بسته شدن باب المندب را "تشدید خطرناک و حرکت به سمت لبه پرتگاه" توصیف کرد و اظهار داشت که "بازی تشدید تنشها باید توسط سیاستمداران حرفهای مدیریت شود، چیزی که امروز در صحنه بینالمللی شاهد آن نیستیم." وی توضیح داد که بسته شدن باب المندب منجر به فروپاشی بزرگ در عرضه نفت و در نتیجه افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها در تاریخ خواهد شد و اشاره کرد که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، به تنهایی ایالات متحده را رهبری کرده و تصمیمات خود را با شتابزدگی زیادی اتخاذ میکند.

به نظر وی، به نظر میرسد که ترامپ در روزهای آینده مرتکب یک اشتباه بزرگ شود که احتمالاً به گسترش دامنه درگیری منجر خواهد شد.

مرزوق پیش‌بینی کرد که درگیری در دوره آینده به ایران در مقابل اسرائیل و آمریکا محدود نخواهد شد، بلکه به کشورهای عربی و غیرعربی دیگر نیز گسترش خواهد یافت، چیزی که اسرائیل از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران برای آن برنامه‌ریزی کرده است. وی توضیح داد که بدین ترتیب، درگیری از یک تقابل بین شرق و غرب، به یک درگیری خاورمیانهای و احتمالاً حتی به درگیری کشورهای میانجی مانند مصر، ترکیه و پاکستان تبدیل میشود، در حالی که آمریکا و اسرائیل به ناظرانی تبدیل میشوند که شاهد سوختن کشورهای عربی و درگیریهای داخلی در برخی دیگر هستند.

مرزوق در مورد موفقیت انصارالله در بستن باب المندب هشدار داد و گفت که این اقدام آغازی برای خشونت بیشتر در سواحل دریای سرخ، از طریق دزدان دریایی سومالیایی و همچنین گروههای مسلح در سودان خواهد بود و اشاره کرد که مصر به دلیل تأثیر مستقیم کانال سوئز از آنچه در حال وقوع است، از جمله بسته شدن تنگه هرمز و باب المندب، بیشترین آسیب را خواهد دید. همچنین به گفته مرزوق، شبح رکود با پیش‌بینی‌های جهانی مبنی بر رسیدن قیمت نفت به سطوح بی‌سابقه، در افق دیده میشود و وی تأکید کرد که کشورهای جهان سوم بیشترین آسیب را خواهند دید.

در سطح نظامی، مرزوق که پیشتر افسر نیروهای مسلح مصر بوده، "درگیر شدن مصر به عنوان یک طرف اصلی در درگیری، به ویژه با توجه به وجود یگان جنگندههای مصری در این کشور (امارات)" را محتمل دانست. وی همچنین اشاره کرد که مصر "در ماههای گذشته بارها در مورد تلاش اسرائیل برای تبدیل درگیری در منطقه به یک درگیری دینی-مذهبی، به منظور توجیه وجود خود به عنوان یک نهاد دینی در میان سایر نهادهای دینی درگیر، هشدار داده است" و از رهبران منطقه عربی خواست تا هماهنگی فوری بین خود داشته باشند و برای پیشبرد آتشبس بین طرفهای درگیر اقدام کنند.

لازم به ذکر است که بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، روز پنجشنبه گذشته با رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مقر این آژانس در وین دیدار و درباره تحولات اخیر تشدید تنشها در منطقه خاورمیانه گفتگو کرد. به گزارش وزارت امور خارجه مصر، عبدالعاطی تلاشها و تماسهای گستردهای را که مصر با طرفهای مختلف منطقهای و بینالمللی برای کاهش تنش و مهار اوضاع انجام میدهد، تشریح و بر ضرورت ترجیح راهحلهای سیاسی و دیپلماتیک به عنوان تنها راه حل بحرانها تأکید کرد.

وی همچنین بر اهمیت پرهیز از هر اقدامی که ممکن است تنش‌ها را شعله‌ور یا دامنه درگیری را گسترش دهد، با توجه به پیامدهای جدی آن بر امنیت و ثبات منطقه و تأثیر منفی بر تجارت بینالمللی، زنجیرههای تأمین جهانی و بازارهای انرژی، تأکید کرد. در همان روز، وزارت امور خارجه مصر در بیانیه‌های محکومیت خود را نسبت به "ادامه حملات ایران به کویت، بحرین و اردن" و اعلام همبستگی خود با کشورهای برادر اعلام کرد. این بیانیه این حملات را "تشدید بسیار خطرناکی دانست که امنیت و ثبات منطقه را تضعیف کرده و نقض حاکمیت دولتها و تعرض به امنیت و سلامت ساکنان آنها محسوب میشود."

قاهره با نگرانی شدید به هرگونه تشدید تنش در باب المندب مینگرد، زیرا این تنگه دروازه جنوبی کانال سوئز محسوب میشود و هرگونه اختلال در تردد دریایی از طریق آن، به طور مستقیم بر این کانال تأثیر میگذارد. در دو سال گذشته، این کانال به دلیل حملاتی که کشتیهای تجاری را در دریای سرخ هدف قرار داد، با کاهش شدید درآمد مواجه شده است. السیسی در ماه مه گذشته اعلام کرد که مصر به دلیل حملات به کشتیها در تنگه باب المندب و در پی جنگ غزه، حدود ۱۰ میلیارد دلار از درآمدهای کانال سوئز را از دست داده است. همچنین مصر ثبات تردد دریایی در دریای سرخ و باب المندب را مسئلهای مرتبط با امنیت ملی خود میداند، زیرا به درآمدهای کانال سوئز به عنوان منبع اصلی ارز خارجی خود وابسته است.