عرش بر زمین افتاد

مرحوم آیت ا... مجتهدی تهران ی از اساتید به نام حوزه های علمیه بودند. طلابی که محضر ایشان را درک کردند به یاد دارند که ایام عزاداری برای حضرت اباعبدا... جایگاه ویژه نزد استاد داشت تا جایی که عدم شرکت در مراسم عزاداری در عاشورای حسینی حتی به بهانه مطالعات درسی نزد ایشان مذمت می شد. آیت ا... مجتهدی هر ساله مراسم عزاداری سیدالشهدا داستانی را از مقبل کاشانی نقل می¬کردند که بیان آن ولو به اختصار بسیار خالی از لطف نیست:
در سالى زوّار بسیاری از اصفهان عازم کربلا شدند و من (مقبل) مرد تهیدستى بودم. به یکى از دوستان گفتم که می‌ترسم بمیرم و آرزوى زیارت سیدالشهداء در دلم بماند. او گفت: اگر جز فقر عذرى ندارى تا کربلا مهمان من باش. روانه شدیم. در نزدیکى گلپایگان، جمعى از قطّاع الطریق، همه را غارت نمودند. برخى قرض کردند و رفتند. من همانجا ماندم؛ نه اسباب رفتن داشتم، نه دل برگشتن، تا آنکه ماه محرم شد. در حسینیه‌اى به سر مى‌بردم و مى‌گریستم. در اواخر شب، خوابم برد. دیدم وارد کربلا شدم، و رفتم به جانب حرم. شخصى مرا مانع شد. گفت: حال حضرت زهرا (س) و مادرش و مریم و حوّا و آسیه و جمعى از حورالعین، با جمعى از انبیا، به زیارت آمده‌اند. قدرى تأمّل کن.
پس دست مرا گرفته در میان صحن گردش می‌داد. پس رسیدیم به موضعى که در آن محفلى بود آراسته، و جمعى موقّر و با خضوع و خشوع نشسته بودند. گفت: اینها حضرات انبیا هستند که به زیارت سیدالشهداء آمده‌اند. در آن اثنا دیدم بزرگوارى از حرم بیرون آمد. همه انبیاء تعظیم او نمودند. این بزرگوار در صدر مجلس نشست، و بعد از لحظه‌اى فرمود: محتشم را بیاورید. پرسیدم: این بزرگوار کیست؟ گفت خاتم انبیاء(ص) است. محتشم را آوردند تعظیم کرد و ایستاد. حضرت رسول (ص) فرمود: اى محتشم از اشعار دلسوز خود بخوان، تا ما بگرییم. شروع کرد به خواندن این بند:
کشتى شکست خورده طوفان کربلا/ در خاک و خون فتاده به میدان کربلا... عرض کرد: یا رسول الله! بودند دیو و دد، همه سیراب و مى‌مکید/ خاتم ز قحط آب، سلیمان کربلا
صداى پیغمبر (ص) به نالیدن بلند شد و فرمود: ببینید امت من با فرزند من چه کرده‌اند؛ آبى را که خدا بر کلاب ذئاب و کفّار مباح کرده، امت من بر اولاد من حرام کردند. بلى، این جزاى من بود که دختران مرا در کوچه و بازار مثل اهل زنگبار بگردانند.
محتشم سکوت کرد و ایستاد که پیغمبر او را مرخّص فرماید. پیامبر فرمود محتشم، هنوز دل ما از گریه خالى نشده است، بخوان. محتشم شوقى پیدا کرد، عمّامه از سر برداشت و بر زمین زد و با دستش اشاره نمود بطرف قبر سیدالشهداء و عرض کرد: یا رسول الله، منتظرى من بخوانم بشنوى؟ اینجا نظر کن: این کشته فتاده به هامون، حسین توست/ این صید دست و پا زده در خون، حسین توست. ملکى صدا زد: محتشم، پیغمبر غش کرد.
محتشم از منبر به زیر آمد؛ چون رسول خدا به هوش آمد، رداى مبارک خود را خلعت به او عطا فرمود. مقبل می‌گوید: با خود گفتم: خاک بر سرت اى بى قابلیت. این همه شعر و مرثیه گفته‌اى حال معلوم شد که پسند نشده. تو حاضر بودی و پیغمبر اعتنا نفرمود. چون روانه شدم و نزدیک درب صحن رسیدم، دیدم حوریه‌اى سیاه پوش از حرم بیرون آمد، رفت خدمت پیغمبر و عرض کرد: یا رسول ا...، دخترت فاطمه (س) مى‌گوید: چرا دل مقبل را شکستى؟ او هم براى فرزندم حسین مرثیه گفت، آنگاه پیغمبر فرمود: مقبل بیا. دخترم فاطمه (ع) میل دارد تو هم اشعار خود را بخوانى.
مقبل مى‌گوید: بدین شعف، چیزى نمانده بود که جانم از بدن برود. آمدم تعظیم کردم، رفتم بالاى منبر. در مقابل آن مرثیه‌هاى دلسوز پرگریه محتشم چه بخوانم. یادم آمد که واقعه شهادت را از همه بهتر به نظم درآورده ام. چند بیت شعر خواندم. عرض کردم:
روایت است که چون تنگ شد بر او میدان/فتاد از حرکت، ذوالجناح از جولان/... بلند مرتبه شاهى ز صدر زین افتاد/اگر غلط نکنم، عرش بر زمین افتاد
یک‌مرتبه حوریه‌اى صدا زد: مقبل، بس است. فاطمه روى قبر حسین غش کرد. مقبل مى‌گوید: از منبر فرود آمدم. در دلم گذشت کاش مرا هم خلعتى مرحمت مى‌کردند که سرافراز می‌شدم که ناگاه دیدم از حرم مطهر، جوانى بى‌سر با بدن پاره پاره بیرون آمد و از حلقوم بریده فرمود: مقبل، دلت نشکند، خلعت ترا هم خودم می‌دهم.

38